Đêm 6/4 (giờ địa phương), ngay sau khi phi hành đoàn Artemis II hoàn tất việc quan sát vùng tối của Mặt Trăng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gọi điện chúc mừng thành tựu của các phi hành gia.

"Xin chào Artemis II. Hôm nay, các bạn đã làm nên lịch sử và khiến toàn thể nước Mỹ thực sự tự hào", ông Trump, cùng Giám đốc NASA Jared Isaacman, nói trong cuộc gọi được truyền tới tàu vũ trụ Orion. "Con người chưa bao giờ chứng kiến điều gì tương tự như những gì các bạn đang thực hiện trên một tàu vũ trụ có người lái. Điều đó thực sự đặc biệt".

Phi hành đoàn Artemis II, bao gồm các phi hành gia NASA Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch và phi hành gia Cơ quan Vũ trụ Canada (CSA) Jeremy Hansen, đã lập kỷ lục vào thứ Hai về khoảng cách xa nhất mà con người từng di chuyển khỏi Trái Đất, vượt qua kỷ lục của tàu Apollo 13 năm 1970.

Ở điểm xa nhất, họ cách Trái Đất 252.756 dặm (khoảng 406.771 km), theo NASA. Nhóm cũng đã quan sát được nhật thực khi Mặt Trăng đi qua trước Mặt Trời.

Dù vậy, trong lúc người đứng đầu nước Mỹ dành những lời có cánh cho các phi hành gia, đề xuất ngân sách liên bang năm tài khóa 2027 của Nhà Trắng cũng đang được đệ trình lên Đồi Capitol. Bản đề xuất yêu cầu cắt giảm gần 1/4 tổng ngân sách của NASA và giảm gần một nửa ngân sách dành cho khoa học.

Theo trang tin Scientific American, nếu được thông qua thành luật, kế hoạch chi tiêu này (sau khi điều chỉnh lạm phát) sẽ là mức ngân sách thấp nhất mà NASA nhận được kể từ năm 1961.

Đề xuất ngân sách năm tài khóa 2026 trước đó cũng tìm cách cắt giảm tương tự nhưng đã bị Quốc hội bác bỏ với sự phản đối hiếm hoi từ cả hai đảng.

Những người ủng hộ thám hiểm không gian đã lên án việc cắt giảm ngân sách. Casey Dreier, Giám đốc chính sách không gian tại tổ chức phi lợi nhuận Planetary Society, nói với tạp chí Nature rằng đề xuất ngân sách mới nhất của Nhà Trắng là một "sự kiện cấp độ tuyệt chủng đối với khoa học" tại cơ quan này. "Nó sẽ làm suy yếu và ngăn cản NASA trở thành nhà lãnh đạo thế giới trong lĩnh vực thám hiểm không gian".

Trong một tuyên bố trước đó, ông Isaacman cho biết ông "ủng hộ mạnh mẽ" các chính sách tài khóa của tổng thống: "Các mức tài trợ được yêu cầu là đủ để NASA đáp ứng những kỳ vọng cao của Quốc gia và thực hiện mọi ưu tiên của sứ mệnh".

Nhà Trắng không phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận.

Ông Trump dường như cũng nhắc lại sự ủng hộ đối với công việc của cơ quan này trong cuộc gọi kể trên, lưu ý đến quyết định trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông về việc hỗ trợ thám hiểm không gian và thành lập Lực lượng Không gian Mỹ.

Cuộc trò chuyện dường như gặp trục trặc ở giữa chừng khi cả các phi hành gia và ông Trump đều giữ im lặng kéo dài. Sau một phút, phi hành đoàn yêu cầu "kiểm tra liên lạc nhanh và ông Trump trả lời rằng ông vẫn đang nghe máy.

"Tôi mong chờ được gặp các bạn tại Phòng Bầu dục", ông Trump nói. "Tôi sẽ xin chữ ký của các bạn, vì tôi hiếm khi xin chữ ký nhưng các bạn xứng đáng với điều đó".

(Theo scientificamerican)