Ngày 1/6, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Hướng dẫn số 3781/HD-BKHCN thực hiện một số nội dung tiêu chí, điều kiện thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 trong phạm vi quản lý nhà nước của Bộ. Hướng dẫn đã cụ thể hóa các yêu cầu về hạ tầng viễn thông, điểm bưu chính công cộng gắn với chính quyền số và mô hình thôn thông minh, qua đó tạo nền tảng để thúc đẩy chuyển đổi số ở khu vực nông thôn.
Một trong những nội dung đáng chú ý là yêu cầu về hạ tầng viễn thông. Theo hướng dẫn, đến năm 2030, tất cả các thôn trên địa bàn xã phải có khả năng tiếp cận và sử dụng ít nhất một loại dịch vụ điện thoại và một loại dịch vụ truy nhập Internet. Đồng thời, toàn bộ dịch vụ viễn thông và Internet được cung cấp tại địa phương phải đáp ứng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành.
Yêu cầu này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác giảm nghèo thông tin. Khi hạ tầng viễn thông được phủ rộng đến 100% khu dân cư và vùng sản xuất, người dân sẽ có điều kiện tiếp cận nhanh chóng với các nguồn thông tin chính thống về chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, kiến thức sản xuất, khoa học kỹ thuật, thông tin thị trường, giáo dục, y tế và các dịch vụ công trực tuyến. Đây chính là nền tảng giúp người dân nâng cao nhận thức, thay đổi phương thức sản xuất và từng bước cải thiện chất lượng cuộc sống.
Đối với các địa phương miền núi, biên giới hay vùng đồng bào dân tộc thiểu số, hạ tầng viễn thông còn góp phần rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các khu vực. Trước đây, nhiều người dân gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin do điều kiện địa lý cách trở hoặc hạ tầng chưa đồng bộ. Khi Internet băng rộng và mạng di động được mở rộng đến tận thôn, bản, người dân có thể cập nhật thông tin mọi lúc, mọi nơi thông qua điện thoại thông minh hoặc các thiết bị kết nối mạng. Điều này giúp giảm đáng kể tình trạng thiếu hụt thông tin - một dạng nghèo đa chiều đang được quan tâm trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay.
Bên cạnh hạ tầng viễn thông, tiêu chí về điểm bưu chính phục vụ công cộng gắn với chính quyền số cũng được xác định là một công cụ hỗ trợ hiệu quả cho người dân nông thôn. Theo quy định, mỗi xã phải có ít nhất một điểm cung cấp dịch vụ bưu chính thuộc mạng bưu chính công cộng, đồng thời có khả năng hỗ trợ người dân thực hiện các dịch vụ công trực tuyến.
Các điểm phục vụ này phải được trang bị đầy đủ cơ sở vật chất, thiết bị công nghệ như máy tính, máy tính bảng hoặc thiết bị đầu cuối tương đương; có kết nối Internet băng rộng, thiết bị quét tài liệu và bảo đảm an toàn thông tin. Không chỉ thực hiện các dịch vụ bưu chính cơ bản, đây còn là nơi hỗ trợ người dân tiếp cận các nền tảng số, thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến và khai thác các dịch vụ công trên môi trường mạng.
Đối với nhiều người dân ở khu vực nông thôn, nhất là người cao tuổi hoặc những người chưa thành thạo công nghệ, các điểm bưu chính công cộng sẽ đóng vai trò như những “cầu nối số”. Thông qua sự hỗ trợ của nhân viên và các thiết bị được trang bị, người dân có thể từng bước làm quen với môi trường số, giảm bớt những rào cản trong tiếp cận thông tin và dịch vụ công.
Đáng chú ý, Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với mô hình thôn thông minh áp dụng cho các xã nhóm 1 và nhóm 2. Theo đó, đến năm 2030, 100% hộ gia đình trong thôn phải có khả năng tiếp cận cáp quang khi có nhu cầu; 90% người sử dụng Internet cố định được truy cập dịch vụ có tốc độ trung bình tối thiểu 200 Mb/s; mạng băng rộng di động 5G phủ sóng tới 99% dân số và tỷ lệ thuê bao sử dụng điện thoại thông minh đạt tối thiểu 90%.
Ngoài ra, mỗi thôn thông minh phải có điểm truy cập số cộng đồng tại nhà văn hóa hoặc điểm sinh hoạt cộng đồng được kết nối Internet cáp quang băng rộng. Đây sẽ là nơi người dân tiếp cận thông tin, học tập kỹ năng số, khai thác các dịch vụ trực tuyến và tham gia các hoạt động chuyển đổi số của địa phương.
Cùng với đó, việc thành lập tổ công nghệ số cộng đồng và tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng số cho người dân ít nhất một lần mỗi năm sẽ góp phần nâng cao năng lực sử dụng công nghệ, giúp người dân khai thác hiệu quả các tiện ích của môi trường số. Khi người dân biết sử dụng điện thoại thông minh, các nền tảng số và dịch vụ công trực tuyến, hiệu quả của hạ tầng viễn thông mới được phát huy đầy đủ.
Có thể thấy, những quy định mới về hạ tầng viễn thông, điểm bưu chính công cộng và thôn thông minh không chỉ nhằm hoàn thiện các tiêu chí xây dựng nông thôn mới mà còn hướng tới mục tiêu lớn hơn là bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận thông tin, tri thức và dịch vụ số. Đây là giải pháp quan trọng để thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện hiệu quả mục tiêu giảm nghèo thông tin trong giai đoạn mới.
.svg){kind=icon}
