Phổ biến pháp luật gắn với nhu cầu thực tiễn của người dân

Trong đời sống xã hội, pháp luật chỉ thực sự phát huy vai trò khi được người dân hiểu đúng, hiểu đủ và vận dụng vào các tình huống cụ thể. Thực tiễn cho thấy, những quy định pháp luật liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích và nghĩa vụ của người dân như đất đai, hôn nhân – gia đình, lao động, bảo hiểm xã hội, an sinh xã hội luôn là những nội dung được quan tâm nhiều nhất. Vì vậy, việc phổ biến pháp luật gắn với nhu cầu thực tiễn của người dân đang được xác định là hướng đi trọng tâm, nhằm nâng cao hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay.

Theo Bộ Tư pháp, phổ biến, giáo dục pháp luật không chỉ dừng ở việc truyền đạt quy định pháp luật mà phải giúp người dân “biết áp dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình”. Quan điểm này được thể hiện xuyên suốt trong các chương trình, đề án về phổ biến pháp luật, đặc biệt là Đề án “Chuyển đổi số trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật giai đoạn 2025–2030” do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Trong các lĩnh vực pháp luật thiết yếu, đất đai là một trong những nội dung được người dân quan tâm hàng đầu. Tranh chấp đất đai, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là những vấn đề phát sinh thường xuyên, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và sinh kế của người dân. Do đó, việc tuyên truyền các quy định của Luật Đất đai cần tập trung vào các tình huống cụ thể, dễ hiểu, giúp người dân nắm rõ quyền, nghĩa vụ và trình tự, thủ tục pháp lý liên quan.

Bên cạnh đó, pháp luật về hôn nhân và gia đình cũng là lĩnh vực gắn bó mật thiết với mỗi cá nhân, hộ gia đình. Các quy định về đăng ký kết hôn, ly hôn, nuôi con, chia tài sản, phòng, chống bạo lực gia đình nếu không được phổ biến kịp thời, đầy đủ sẽ dễ dẫn đến vi phạm hoặc tranh chấp kéo dài. Thực tế cho thấy, những mô hình tuyên truyền pháp luật thông qua tư vấn trực tiếp, hòa giải ở cơ sở, giải đáp tình huống cụ thể đã giúp người dân hiểu rõ hơn quyền và trách nhiệm của mình trong quan hệ gia đình.

Đối với pháp luật lao động và bảo hiểm xã hội, đây là những nội dung tác động trực tiếp đến người lao động và người sử dụng lao động. Các quy định về hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp nếu không được phổ biến sát thực tế sẽ khó đi vào cuộc sống. Việc tuyên truyền pháp luật lao động thông qua các tình huống thực tiễn tại doanh nghiệp, khu công nghiệp đã góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, hạn chế tranh chấp, bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động.

Cùng với đó, chính sách an sinh xã hội là lĩnh vực pháp luật mang tính nhân văn sâu sắc, liên quan trực tiếp đến người nghèo, người yếu thế, người có công, đối tượng bảo trợ xã hội. Phổ biến pháp luật về an sinh xã hội cần hướng đến việc giúp người dân hiểu rõ điều kiện, thủ tục thụ hưởng chính sách, tránh tình trạng bỏ sót hoặc hiểu sai quy định. 

Thực tiễn cho thấy, khi nội dung phổ biến pháp luật xuất phát từ những vấn đề người dân đang quan tâm, hình thức truyền tải linh hoạt, gần gũi, dễ hiểu, hiệu quả tiếp cận và tuân thủ pháp luật được nâng lên rõ rệt. Người dân không còn thụ động “nghe tuyên truyền” mà chủ động tìm hiểu, hỏi đáp, vận dụng pháp luật để giải quyết các vấn đề phát sinh trong cuộc sống.

Tuy nhiên, để công tác phổ biến pháp luật thực sự gắn với nhu cầu thực tiễn, cần tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức tuyên truyền; tăng cường vai trò của chính quyền cơ sở, hòa giải viên, tuyên truyền viên pháp luật; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, các nền tảng trực tuyến trong cung cấp thông tin pháp luật chính thống.

Phổ biến pháp luật gắn với nhu cầu thiết thân của người dân không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả tuyên truyền, mà còn là nền tảng quan trọng để hình thành ý thức sống và làm việc theo pháp luật, góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, dân chủ và phát triển bền vững.