
Ly cà phê vốn đem lại cảm giác dễ chịu mỗi sáng bỗng một ngày nhiều người lại thấy mùi khét lẹt, mùi hóa chất thậm chí như mùi rác thải. Dù đổi loại cà phê khác hay rửa lại cốc nhiều lần, mùi hương khó chịu ấy vẫn không mất đi ám ảnh người dùng.
Trường hợp của anh Nguyễn Văn Nam, 34 tuổi, sống tại Hà Nội, là một ví dụ điển hình. Sau khi bình phục đợt nhiễm Covid-19 năm 2021, anh Nam bắt đầu ngửi lại được các mùi xung quanh.
Tuy nhiên, mỗi lần pha cà phê sáng, anh đều ngửi thấy mùi khét đắng vô cùng khó chịu. Ban đầu, anh nghi ngờ chất lượng hạt cà phê hoặc máy pha bị hỏng, nhưng người thân xung quanh lại khẳng định ly cà phê vẫn thơm ngậy bình thường. Cảm giác bối rối, hoang mang kéo dài khiến anh tìm đến khám tại chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Trực tiếp tiếp nhận và thăm khám cho bệnh nhân, PGS.TS Phạm Thị Bích Đào, giảng viên cao cấp Bộ môn Tai Mũi Họng (Đại học Y Hà Nội), nhận định đây là hiện tượng rối loạn khứu giác sai lệch (parosmia).
Khác với tình trạng mất hoàn toàn khả năng ngửi, người mắc hội chứng này vẫn nhận được tín hiệu mùi nhưng chất lượng cảm nhận đã bị biến dạng. Một hương thơm vốn dĩ rất dễ chịu có thể biến thành mùi vô cùng hôi háng, khiến người bệnh muốn tránh xa.
Những người xung quanh vẫn thấy mọi thứ bình thường, chính sự khác biệt này khiến bệnh nhân luôn rơi vào trạng thái nghi ngờ bản thân hoặc cho rằng mình đang "tưởng tượng quá nhiều".
Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đi khám sớm
Lý giải thêm tình trạng này, PGS.TS Đào choh biết, hương vị đặc trưng của cà phê là sự kết hợp phức tạp từ nhiều hợp chất bay hơi. Khi hệ thống khứu giác hoạt động bất thường, cách não bộ tiếp nhận và xử lý các thành phần này bị sai lệch, khiến tổng thể mùi hương trở nên vô cùng khác lạ.
“Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Communications Medicine năm 2022 đã xác định được một số hợp chất cụ thể trong hương cà phê có khả năng kích hoạt cảm giác mùi sai lệch ở người bị parosmia.
Điều này giải thích vì sao cùng một cốc cà phê, người bình thường thấy thơm nhưng người bệnh lại cảm thấy vô cùng kinh hãi. Cơ chế đầy đủ của rối loạn vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu, không thể chỉ đơn giản khẳng định do các "dây thần kinh nối nhầm", PGS Đào nhấn mạnh.
Các chuyên gia nhìn nhận, không riêng cà phê, nhiều loại thực phẩm phổ biến khác như hành, tỏi, thịt, trứng hay kem đánh răng cũng có thể kích hoạt những phản ứng mùi bất thường tương tự. Cần lưu ý rằng các thực phẩm này chỉ đóng vai trò là tác nhân kích thích triệu chứng bộc lộ, chứ không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh.
Tình trạng rối loạn khứu giác sai lệch thường được ghi nhận phổ biến nhất sau đợt nhiễm virus đường hô hấp, trong đó có Covid-19, đặc biệt ở nhóm từng bị giảm hoặc mất ngửi. Triệu chứng có thể xuất hiện ngay trong đợt bệnh hoặc phát sinh khi người bệnh đã khỏi và bắt đầu khôi phục lại khứu giác.
PGS Đào khuyến cáo, bên cạnh sự biến đổi về mùi, nếu người bệnh nhận thấy tình trạng nghẹt mũi một bên kéo dài hoặc chảy máu mũi tái diễn thì cần sắp xếp đi khám chuyên khoa sớm.
Đặc biệt, nếu sự thay đổi khứu giác đi kèm các triệu chứng nguy hiểm như yếu liệt cơ, nói khó, rối loạn ý thức, co giật hoặc đau đầu đột ngột dữ dội, bệnh nhân cần được đưa đến cơ sở y tế để đánh giá cấp cứu ngay lập tức.
