
PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm tư vấn, phục hồi dinh dưỡng và kiểm soát béo phì (Viện Dinh dưỡng), cho biết, xôi được làm từ gạo nếp - loại ngũ cốc giàu tinh bột, năng lượng cao và có chỉ số đường huyết (GI) lớn sau khi nấu chín.
Xôi có thể là một lựa chọn tốt cho bữa sáng nếu được sử dụng đúng cách và phù hợp với nhu cầu của từng người. Điều quan trọng không phải là "kiêng xôi" mà là kiểm soát khẩu phần, cân đối tổng năng lượng trong ngày và kết hợp thực phẩm hợp lý.
"Người trưởng thành khỏe mạnh có thể ăn xôi 2-3 lần/tuần hoặc thường xuyên hơn nếu khẩu phần được kiểm soát. Mỗi bữa, bạn chỉ nên ăn khoảng 1 bát con (150-200g), ưu tiên các loại xôi đỗ xanh, xôi lạc thay vì xôi nhiều mỡ hoặc xôi mặn. Đồng thời, mọi người nên ăn kèm trứng luộc, thịt nạc, ức gà hoặc sữa không đường để tăng protein, giúp no lâu và hạn chế tăng đường huyết sau ăn", PGS. TS Hưng nói.

Người thừa cân, béo phì hoặc ít vận động cần đặc biệt lưu ý vì xôi có mật độ năng lượng cao. Nếu vẫn muốn ăn, họ nên giảm còn khoảng 1/2-2/3 khẩu phần thông thường, hạn chế các loại xôi có nhiều mỡ hành, ruốc, chả hoặc xúc xích và giảm lượng cơm ở các bữa còn lại. Duy trì vận động thể lực tối thiểu 150 phút mỗi tuần cũng là yếu tố quan trọng để hạn chế tích lũy năng lượng dư thừa.
Người mắc tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn xôi nhưng cần ăn với lượng nhỏ, không ăn đơn độc và nên kết hợp cùng thực phẩm giàu đạm và chất xơ để làm chậm quá trình hấp thu đường. Sau khi ăn xôi, họ cần theo dõi đường huyết theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để điều chỉnh khẩu phần phù hợp.
Đối với trẻ em, thanh thiếu niên hoặc người lao động nặng, PGS. TS Hưng cho rằng, xôi có thể là nguồn cung cấp năng lượng tốt nếu được kết hợp với thực phẩm giàu protein và rau, quả. Nhóm đối tượng này có nhu cầu năng lượng cao hơn nên khả năng sử dụng nguồn tinh bột cũng tốt hơn so với người ít vận động.
5 nhóm cần thận trọng khi sử dụng xôi thường xuyên:
- Người thừa cân, béo phì hoặc có vòng eo lớn.
- Người mắc tiền đái tháo đường, đái tháo đường hoặc hội chứng chuyển hóa.
- Người bị rối loạn mỡ máu, gan nhiễm mỡ hoặc bệnh tim mạch, đặc biệt khi ăn các loại xôi mặn nhiều mỡ và muối.
- Người mắc bệnh dạ dày, trào ngược dạ dày - thực quản hoặc rối loạn tiêu hóa vì gạo nếp có thể gây đầy bụng, chậm tiêu ở một số trường hợp.
- Người cao tuổi ít vận động, nhu cầu năng lượng giảm nhưng nguy cơ dư thừa tinh bột lại tăng.
PGS Hưng nhấn mạnh, xôi không phải là thực phẩm có hại nếu được sử dụng đúng cách. Điều quan trọng là khẩu phần, tần suất và sự cân đối trong toàn bộ chế độ ăn. Một bữa sáng với xôi sẽ lành mạnh hơn khi có thêm nguồn đạm, rau hoặc trái cây, đồng thời giảm lượng tinh bột ở các bữa còn lại. Những người có bệnh lý chuyển hóa hoặc cần kiểm soát cân nặng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn khẩu phần phù hợp với tình trạng sức khỏe và mức độ hoạt động của mình.


