Chia sẻ với phóng viên bên lề hội thảo Đột phá trong Y học hạt nhân và Xạ trị định vị năm 2026, tổ chức ngày 22/8, GS.TS Mai Trọng Khoa - Trưởng Bộ môn Ung thư và Y học hạt nhân, Trường Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết y học hạt nhân là chuyên ngành nội khoa sử dụng các loại thuốc đặc biệt, trong đó có thuốc phóng xạ.
Thuốc có thể được đưa vào cơ thể bằng nhiều đường như tiêm, uống, hít... Sau khi vào cơ thể, thuốc tập trung tại cơ quan hoặc mô đích cần chẩn đoán, điều trị.
Trong ung thư, cơ chế này cho phép đưa bức xạ đến gần hoặc trực tiếp tế bào bệnh lý thay vì tác động rộng lên cơ thể. Khi tập trung tại đúng vị trí, năng lượng bức xạ phát ra từ thuốc có thể tiêu diệt hoặc kiểm soát tế bào ung thư, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến các mô lành xung quanh.
Đây là một trong những ưu điểm quan trọng của y học hạt nhân, phù hợp với xu hướng điều trị chính xác và cá thể hóa trong ung thư.
Theo GS Khoa, y học hạt nhân hiện được ứng dụng trong nhiều chuyên ngành như nội tiết, tim mạch, thần kinh, cơ xương khớp, tiêu hóa... Tuy nhiên, khoảng 80% các kỹ thuật y học hạt nhân, gồm chẩn đoán và điều trị, liên quan đến ung thư.
Trong lĩnh vực này, thuốc phóng xạ có thể được sử dụng để phát hiện, đánh giá tổn thương và trong những trường hợp phù hợp, đưa bức xạ đến đúng vị trí cần điều trị.
Một ví dụ kinh điển là I-131 trong điều trị bệnh lý tuyến giáp. Đồng vị phóng xạ này có xu hướng tập trung tại tuyến giáp, sau đó phát ra tia beta tác động lên các tế bào tuyến giáp tăng hoạt động, làm giảm chức năng và thể tích tuyến.
Theo ThS.BS Nguyễn Duy Anh, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông (Hà Nội), điều trị ung thư tại Việt Nam đã trải qua nhiều bước phát triển. Khoảng 15-20 năm trước, hóa chất là phương pháp điều trị chủ yếu. Sau đó, thuốc đích được đưa vào sử dụng và khoảng 10 năm trở lại đây, thuốc miễn dịch trở thành một lựa chọn quan trọng.
Tuy nhiên, ung thư có đặc điểm sinh học phức tạp. Ngay cả những bệnh nhân cùng sử dụng một loại thuốc đích hoặc thuốc miễn dịch cũng có thể diễn biến khác nhau. Khi khối u kháng với các phương pháp này, đặc biệt ở giai đoạn di căn, lựa chọn điều trị trở nên hạn chế.
Trong bối cảnh đó, thuốc phóng xạ trúng đích được kỳ vọng trở thành một lựa chọn bổ sung cho những bệnh nhân đã kháng các phương pháp điều trị trước đó. Thay vì dựa vào cơ chế hóa học, phương pháp này đưa hạt nhân phóng xạ đến đúng khối u để phát tia và tiêu diệt tế bào ác tính.
Theo bác sĩ Duy Anh, hướng điều trị này đang được nghiên cứu, ứng dụng ở nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư tiền liệt tuyến, ung thư gan, ung thư vú, u não ác tính và một số bệnh lý huyết học như lymphoma.
Song song với phát triển kỹ thuật, Việt Nam cũng từng bước nâng cao năng lực sản xuất thuốc phóng xạ trong nước. Theo bác sĩ Duy Anh, một số đơn vị đang tập trung đầu tư để tự sản xuất thuốc phóng xạ phục vụ cho quá trình điều trị. Số lượng trung tâm sản xuất thuốc phóng xạ được kỳ vọng có thể tăng gấp đôi trong thời gian tới, góp phần chủ động nguồn thuốc và mở rộng khả năng tiếp cận các liệu pháp phóng xạ trúng đích cho người bệnh ung thư.
.svg){kind=icon}
