Xóa rào cản ngôn ngữ từ đội ngũ cán bộ tại chỗ

Tại các địa bàn biên giới và khu vực tập trung đông đồng bào dân tộc thiểu số (Khmer, Chăm, Hoa, Mường, Tà Mun…) ở Tây Ninh, đời sống người dân chủ yếu gắn liền với sản xuất nông nghiệp. Mặt bằng tiếp cận công nghệ chưa đồng đều, tâm lý e ngại khi thao tác trên điện thoại thông minh cùng rào cản ngôn ngữ từng là lực cản lớn khiến người cao tuổi và đồng bào dân tộc ít người gặp khó khăn khi tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, đồng thời dễ trở thành mục tiêu của tội phạm lừa đảo trên không gian mạng.

Để tháo gỡ nút thắt này, thay vì tuyên truyền chung chung, nhiều địa phương tại Tây Ninh đã huy động chính đội ngũ cán bộ là người địa phương và trưởng ấp làm "cầu nối" trực tiếp đến từng hộ gia đình.

Tại xã Tân Lập - địa bàn biên giới cực Bắc tỉnh Tây Ninh với đường biên giới dài hơn 32km, lực lượng Công an xã đã phối hợp chặt chẽ cùng các Tổ Công nghệ số cộng đồng (quy tụ Trưởng ấp, Bí thư Chi bộ, đoàn thể…) trực tiếp "đi từng ngõ, gõ từng nhà". Nhờ sự am hiểu phong tục, tiếng nói đồng hành, cán bộ thực hiện hướng dẫn "trọn gói" ngay tại nhà: từ cài đặt VNeID, Tây Ninh Smart, Hệ thống 1022 đến kỹ năng nhận diện cuộc gọi lừa đảo, đường link độc hại và ứng dụng AI cơ bản.

W-1794881263948_2106765660690328625_2106765660690328625_7161ceb6d15286c805b6547711d97506 (Large).jpg
Cán bộ địa phương cùng Tổ công nghệ số cộng đồng ở Tây Ninh tổ chức điểm hỗ trợ lưu động ngay tại ấp, kết hợp hướng dẫn thủ tục hành chính trực tuyến và chăm sóc sức khỏe cho bà con. Ảnh: Tuấn Kiệt

Cách làm phát huy nội lực tại chỗ cũng đem lại hiệu quả rõ nét tại xã Tân Thành. Theo ông Đặng Ngọc Nam, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Thành, địa phương đã thành lập "Tổ ứng cứu" với hơn 20 thành viên huy động từ Tổ công nghệ số cộng đồng của 10 ấp, phân công trực luân phiên hằng ngày tại bộ phận một cửa để tư vấn, hỗ trợ kê khai hồ sơ trực tuyến cho người dân chưa rành công nghệ.

"Nếu người dân đến làm hồ sơ mà chưa rõ quy trình hay thao tác trên môi trường số, các thành viên trực tại quầy sẽ tận tình hướng dẫn, hỗ trợ ghi chép, nộp hồ sơ giúp bà con để bảo đảm thủ tục được giải quyết nhanh gọn", ông Nam chia sẻ.

Riêng tại ấp Chăm - nơi tập trung đông đồng bào dân tộc Chăm ở xã Tân Thành, địa phương chú trọng bố trí trưởng ấp, ban công tác mặt trận và thành viên tổ công nghệ số là người đồng bào Chăm. Việc bám sát đặc thù sinh hoạt, phong tục và ngôn ngữ bản địa đã giúp công tác hướng dẫn thủ tục hành chính trở nên gần gũi, hiệu quả.

Tương tự, tại xã biên giới Phước Vinh - địa bàn có đường biên giới dài 22,5 km với 257 hộ, 1.107 nhân khẩu là đồng bào dân tộc Khmer cùng nhiều dân tộc ít người khác sinh sống, bà Phùng Thị Mai Huyền, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Phước Vinh nhìn nhận, trước đây việc tuyên truyền, vận động đồng bào Khmer tham gia các dịch vụ công hay bảo hiểm y tế gặp rất nhiều khó khăn do cán bộ từ nơi khác xuống không thể giao tiếp 100% bằng tiếng bản địa.

Để giải quyết bài toán này, xã Phước Vinh chú trọng tận dụng chính đội ngũ cán bộ là người địa phương kết hợp cùng trưởng ấp đi xuống tận phum, sóc. Nhờ cùng chung tiếng nói, am hiểu tường tận phong tục tập quán và gần gũi với đời sống hằng ngày, các cán bộ người bản địa dễ dàng giải thích cặn kẽ từng chủ trương, giúp bà con xóa bỏ tâm lý e ngại, tin tưởng và chủ động tiếp cận các chính sách cũng như dịch vụ số thuận lợi hơn.

W-1794881263832_2106765660690328625_2106765660690328625_f41ca966323f8afca251400132023768 (Large).jpg
Đông đảo đồng bào dân tộc Chăm được cán bộ bản địa trực tiếp hướng dẫn thao tác kê khai, giải quyết thủ tục hành chính ngay tại cơ sở, giúp xóa bỏ rào cản ngôn ngữ và tâm lý e ngại công nghệ. Ảnh: Tuấn Kiệt

Phường Bình Minh đưa dịch vụ công về tận khu phố, gần dân hơn

Tại khu vực có đông đồng bào dân tộc và tín đồ tôn giáo như phường Bình Minh (chiếm 70–80% dân số), chính quyền địa phương chọn cách kết hợp giữa đầu tư hạ tầng và phát huy sức mạnh cộng đồng ngay từ khu phố. Ông Lữ Nhật Linh, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Minh cho biết, phường đã phủ sóng Wi-Fi miễn phí, nâng cấp truyền thanh không dây và tập huấn kỹ năng số cho các trưởng khu phố. Trung tâm cũng mở quầy ưu tiên, bố trí khung giờ riêng để hỗ trợ người yếu thế và đồng bào dân tộc thiểu số làm thủ tục nhanh chóng.

Nhiều năm gắn bó với đồng bào Khmer tại địa phương, ông Phạm Hoàng Thành Nam (60 tuổi), Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng khu phố Thạnh Đông hiểu rõ những rào cản khi bà con tiếp cận công nghệ. Để đưa tiện ích số đến gần dân, khu phố tận dụng mạng xã hội làm cầu nối thông tin.

"Khu phố đang duy trì khoảng 20 nhóm Zalo cộng đồng, có nhóm quy tụ 600–700 thành viên. Từ chủ trương, chính sách đến những việc sát sườn với 'chén cơm manh áo', an ninh trật tự đều được truyền tải nhanh qua kênh này", ông Nam chia sẻ.

Địa phương cũng huy động Tổ công nghệ số cộng đồng (253 thành viên), đội phản ứng nhanh công nghệ (10 người) cùng đoàn viên, học sinh, sinh viên trực tiếp "cầm tay chỉ việc" cho bà con. Nhờ đó, tỷ lệ định danh điện tử mức 2 qua VNeID tại đây đạt 100%, giúp phường Bình Minh nhiều thời điểm dẫn đầu toàn tỉnh (trên 96 xã, phường) về chuyển đổi số.

W-1794976612073_7709818566860282355_7709818566860282355_1f79da1089932015a1f754c6ebd7a071 (Large).jpg
Ông Phạm Hoàng Thành Nam (bên trái, 60 tuổi, Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng khu phố Thạnh Đông, phường Bình Minh, Tây Ninh) chia sẻ về hiệu quả kết nối thông tin qua các nhóm Zalo cộng đồng và mô hình đưa dịch vụ công trực tuyến về tận cơ sở cho đồng bào dân tộc Khmer trên địa bàn. Ảnh: Tuấn Kiệt

Theo ông Nam, việc đưa dịch vụ công về tận khu phố đã thay đổi thói quen của người dân. Thay vì phải lên trụ sở phường, bà con có thể làm ngay các thủ tục khai sinh, khai tử, đăng ký cư trú hay hộ tịch tại chỗ qua VNeID.

"Cách làm này vừa chính xác, tiện lợi, vừa xóa bỏ tâm lý e ngại với công nghệ. Tới đây, lực lượng bộ phận 'một cửa' của phường sẽ tỏa thẳng về cơ sở hỗ trợ, đúng tinh thần dân đi gần hơn và cán bộ cũng gần dân hơn", ông Nam nhấn mạnh.

Hiệu quả thực tế được minh chứng sinh động qua câu chuyện của vợ chồng ông Danh Sà Em (SN 1965) và bà Thị Tích (SN 1964) - đồng bào dân tộc Khmer cư trú tại xã Bình Minh khi đến quầy Tư pháp Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Bình Minh làm chứng thực văn bản ủy quyền. Nhờ cán bộ tận tình hướng dẫn từng khâu, mọi giấy tờ của hai vợ chồng được giải quyết nhanh gọn ngay trong ngày.

"Lớn tuổi rồi, chữ nghĩa và thao tác máy móc chúng tôi không rành, ban đầu cũng lo đi lại mất thời gian. Nhưng khi tới đây, cán bộ hướng dẫn rất cặn kẽ từ khâu lấy số đến kiểm tra giấy tờ, giúp hai vợ chồng hoàn thành thủ tục rất thuận lợi, nhanh chóng", ông Danh Sà Em bày tỏ.

Chuẩn hóa dữ liệu sau sáp nhập và tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng vùng sâu

Xác định chuyển đổi số phải bắt đầu từ nền tảng dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống", Công an xã Tân Lập đã tạo dấu ấn trong đợt tổng rà soát dữ liệu dân cư sau khi sắp xếp đơn vị hành chính (sáp nhập từ 9 ấp xuống còn 7 ấp từ ngày 1/7/2026). Qua rà soát, lực lượng chức năng phát hiện 2.816 trường hợp cần điều chỉnh thông tin địa chỉ theo tên ấp mới và bổ sung số Căn cước của cha, mẹ vào phiếu thu thập thông tin dân cư (mẫu DC01). Đến ngày 15/9/2026, 100% trường hợp (2.816/2.816) đã được cập nhật hoàn tất, bảo đảm dòng chảy dữ liệu thông suốt và quyền lợi an sinh xã hội cho người dân.

Nhờ sự kiên trì bám sát cơ sở, thói quen tiếp cận công nghệ của người dân tại các địa bàn có đông đồng bào dân tộc ở Tây Ninh đã ghi nhận những kết quả tích cực, điển hình như tại xã Tân Lập trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến tháng 9/2026: tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính nộp trực tuyến đạt 99,07% (với 10.724 trên tổng số 10.825 hồ sơ); tỷ lệ số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết đạt 99,54%. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng đã hỗ trợ 11.863 lượt người cài đặt và sử dụng định danh điện tử VNeID, giúp 16.648 người dân tiếp cận Sổ sức khỏe điện tử, đồng thời ghi nhận 348 hộ kinh doanh ứng dụng công nghệ số và 812 lượt người được hướng dẫn phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi số tại vùng biên giới vẫn đối mặt với lực cản về hạ tầng viễn thông ở khu vực vùng sâu. Tại xã Tân Lập, 2 ấp vùng sâu là Bàu Rã và Bàu Bền (thuộc xã Thạnh Bắc cũ) sóng viễn thông còn yếu, chập chờn gây khó khăn cho việc thao tác trực tuyến tại chỗ. Chung thực trạng này, theo báo cáo 9 tháng đầu năm 2026 của UBND xã Phước Vinh, nhu cầu tiếp cận thông tin phục vụ sản xuất và dịch vụ công trực tuyến của đồng bào ngày càng cao nhưng hạ tầng tại một số vùng sản xuất giáp biên còn hạn chế. Địa phương đã kiến nghị các cấp lãnh đạo và đơn vị viễn thông xem xét đầu tư phủ sóng Internet băng thông rộng đến 100% khu dân cư, lắp đặt mới 3 trạm phát sóng BTS và kéo cáp quang khu vực ấp Hòa Đông A để đồng bào dân tộc Khmer thuận lợi tiếp cận thông tin.

Hành trình chuyển đổi số tại Tây Ninh cho thấy, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi đi cùng sự tận tụy của đội ngũ cán bộ cơ sở, tư duy chủ động của cấp ủy, chính quyền các cấp và sự đồng lòng của cộng đồng. Mỗi tài khoản định danh được kích hoạt, mỗi thủ tục hành chính được giải quyết nhanh chóng tại cơ sở không chỉ là một chỉ tiêu cải cách, mà là thêm một người dân vùng biên được bảo vệ an toàn và thụ hưởng tiện ích công bằng trên không gian số.