Bộ Công Thương vừa ban hành Thông tư 61/2026/TT-BCT kèm Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT - Quy chuẩn 32), có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.
Đây là lần đầu tiên Việt Nam có một quy chuẩn kỹ thuật quốc gia tương đối đầy đủ dành cho hệ thống trụ và trạm sạc, từ thiết bị sạc, hệ thống cấp và phân phối điện, đầu nối, bố trí lắp đặt đến an toàn điện, điều khiển và quản lý vận hành.
Trạm sạc phải 'nói cùng ngôn ngữ', nhưng chưa bắt buộc mở cửa cho mọi xe
Một trong những điểm được quan tâm nhất của Quy chuẩn 32 là yêu cầu về khả năng dùng chung. Theo đó, trạm sạc phải bảo đảm khả năng kỹ thuật để phục vụ các phương tiện có cổng sạc tương thích với loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật mà trạm hỗ trợ.
Khả năng tương thích không chỉ nằm ở hình dạng đầu cắm, Quy chuẩn 32 còn xét đến dải điện áp, dòng điện, chức năng giao tiếp và các cơ chế an toàn giữa xe với trụ sạc. Các thiết bị cũng phải đáp ứng yêu cầu về chống điện giật, quá tải, ngắn mạch, tương thích điện từ, truyền thông, ghi nhãn và hướng dẫn sử dụng.
Theo giới chuyên gia, điều này có ý nghĩa khá lớn trong bối cảnh thị trường xe điện Việt Nam ngày càng xuất hiện nhiều thương hiệu. Trước đây, mỗi hãng có thể xây dựng một hệ sinh thái sạc riêng, khiến người dùng đôi khi phải quan tâm không chỉ đến quãng đường di chuyển hay dung lượng pin mà còn cả nơi chiếc xe của mình có thể nạp điện.
Về mặt kỹ thuật, thế giới hiện tồn tại nhiều chuẩn sạc như CCS1, CCS2, GB/T, CHAdeMO hay NACS... Nếu các hãng đưa vào Việt Nam những hệ thống không tương thích, mạng lưới trạm sạc có nguy cơ bị chia nhỏ theo từng hệ sinh thái.
Quy chuẩn mới tạo ra một nguyên tắc chung, nếu trạm sạc hỗ trợ một loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình kỹ thuật nhất định thì phải bảo đảm khả năng tương thích với những phương tiện đáp ứng các điều kiện đó. Tuy nhiên, cũng theo các chuyên gia, điều này không đồng nghĩa mọi xe điện đều có thể vào bất kỳ trạm nào để sạc. Đây là điểm cần phân biệt rõ.
Theo Bộ Công Thương, quy chuẩn chủ yếu đặt ra các yêu cầu kỹ thuật, trong khi phương thức kinh doanh và khai thác trạm sạc vẫn thuộc quyết định của nhà đầu tư, đơn vị vận hành và thỏa thuận với khách hàng. Do đó, quy chuẩn không buộc doanh nghiệp đầu tư trạm sạc phải mở dịch vụ cho xe của tất cả thương hiệu.
Nói cách khác, tương thích về phần cứng không đồng nghĩa với được cấp quyền sử dụng dịch vụ.
Ví dụ trên thực tế là hệ thống sạc của V-Green sử dụng chuẩn CCS2, nhưng mạng lưới này chủ yếu phục vụ xe điện VinFast. Một chiếc xe khác có cùng đầu nối về mặt vật lý vẫn không mặc nhiên được phép sạc tại đây. Do đó, tác động lớn nhất của quy chuẩn mới có lẽ không phải ngay lập tức biến tất cả trạm sạc thành hệ thống mở, mà là đặt nền móng kỹ thuật để việc mở trạm cho nhiều thương hiệu trở nên khả thi hơn.
Cuộc đua trạm sạc sẽ chuyển từ 'độc quyền' sang liên kết?
Hiện nay, thị trường trạm sạc cho xe điện ở Việt Nam có thể chia thành ba nhóm chính: các hãng xe tự phát triển hệ thống sạc, hệ thống phân phối xây dựng trạm tại đại lý và các doanh nghiệp độc lập kinh doanh dịch vụ sạc.
Trong đó, "ông lớn" V-Green thuộc hệ sinh thái VinFast công bố hiện đã phát triển hơn 150.000 cổng sạc tại 34 tỉnh, thành và đặt mục tiêu nâng lên 500.000 cổng trong những năm tới. Trong khi đó, nhiều thương hiệu như Audi, Mercedes-Benz, BMW, BYD, Ford, Porsche, Geely, Lynk & Co, Omoda & Jaecoo, Lotus hay TMT EGreen cũng đã triển khai các điểm sạc tại hệ thống đại lý, dù quy mô còn khiêm tốn.
Song song với mô hình xây dựng hệ sinh thái riêng, một hướng đi khác đang xuất hiện là liên minh và chia sẻ hạ tầng. Một số doanh nghiệp như EV One, Evercharge, Charge+, Tasco Smart Charge, ESKY, Rabbit EVC, ChargeLink, NovaCharge... đang phát triển hoặc liên kết các mạng lưới có khả năng phục vụ nhiều mẫu xe điện khác nhau.
Những mô hình này cho thấy thị trường đang dần xuất hiện nhu cầu về một hệ thống sạc không bị chia cắt hoàn toàn theo thương hiệu.
Ở góc độ người dùng, đây là thay đổi đáng kể. Khi mua một chiếc xe điện, người tiêu dùng không chỉ mua phương tiện mà còn phải tính đến khả năng tiếp cận hạ tầng năng lượng.
Mạng lưới sạc càng phân mảnh, lợi thế của từng hệ sinh thái càng lớn nhưng sự thuận tiện của người dùng lại giảm.
Nếu các trạm sạc có thể liên thông về mặt kỹ thuật và được các doanh nghiệp thỏa thuận chia sẻ, người dùng sẽ có nhiều lựa chọn hơn. Khi đó, một chuyến đi đường dài khi đó không còn phụ thuộc quá nhiều vào việc chiếc xe thuộc thương hiệu nào.
Tuy nhiên, quy chuẩn mới cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với doanh nghiệp đầu tư hạ tầng. Không chỉ đơn thuần dựng thêm trụ sạc, các đơn vị phải tính đến công suất cấp điện, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, khả năng giao tiếp giữa xe và trụ sạc, quản lý vận hành cũng như bảo vệ hệ thống điện.
Theo Bộ Công Thương, quy chuẩn mới hướng tới 5 mục tiêu gồm an toàn, tương thích, minh bạch cho người sử dụng, bảo vệ hệ thống điện và hướng tới hệ thống sạc thông minh. Trong đó, an toàn điện, phòng cháy chữa cháy, an toàn cho người sử dụng và phương tiện được đặt lên hàng đầu.
Đây cũng là lý do quy chuẩn không nên được nhìn đơn thuần dưới góc độ “trạm sạc phải dùng chung”. Bài toán lớn hơn là hình thành một mặt bằng kỹ thuật thống nhất để thị trường có thể mở rộng. Còn khoảng 10 tháng nữa Quy chuẩn 32 chính thức có hiệu lực. Trong thời gian này, các nhà đầu tư mới sẽ phải tính toán bài bản hơn ngay từ khâu thiết kế.
Về dài hạn, nếu các doanh nghiệp cùng tận dụng được một mặt bằng kỹ thuật chung, cuộc đua trạm sạc sẽ không chỉ còn là cuộc đua xem ai xây được nhiều trụ nhất, mà còn là cuộc đua xem mạng lưới nào thuận tiện, an toàn và dễ tiếp cận nhất đối với người dùng.
Bạn có góc nhìn thế nào về nội dung trên? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn dưới phần bình luận hoặc theo email: otoxemay@vietnamnet.vn. Các nội dung phù hợp sẽ được đăng tải. Xin cảm ơn!
Bộ Công Thương: Chỉ đưa quy chuẩn trạm sạc xe điện, việc kinh doanh đầu tư do DN quyếtTại họp báo thường kỳ chiều 7/10, đại diện Bộ Công Thương đã thông tin rõ hơn về quy định các trạm sạc phải bảo đảm khả năng kỹ thuật để dùng chung cho các phương tiện giao thông đường bộ chạy điện có cổng sạc tương thích.
.svg){kind=icon}
