Sắp ban hành quy chuẩn quốc gia về trụ sạc xe điệnBộ KH&CN đã hoàn thiện dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc xe điện và sẽ ban hành trong thời gian tới.
Hạ tầng trạm sạc đang trở thành một trong những cuộc đua mới trên thị trường ô tô Việt Nam khi ngày càng nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư.
Thay vì mạng lưới sạc khép kín theo từng hãng, các doanh nghiệp bắt tay nhau đầu tư mô hình mở, cho phép 1 trụ sạc dùng cho nhiều thương hiệu xe điện, một tài khoản có thể dùng ở nhiều trạm sạc khác nhau.
Nhiều "ông lớn" đổ tiền đầu tư hệ thống sạc mở
Mô hình gần đây nhất đã đi vào thực tiễn là hệ sinh thái sạc mở liên thông với sự ra mắt nền tảng VETC Trạm sạc hồi tháng 6/2026. Các mạng sạc độc lập liên thông nhau trên một nền tảng, dùng chung tài khoản để thanh toán.
Đến tháng 8, nền tảng này đã kết nối 7 đối tác gồm ChargeLink, EBOOST, ESKY, Ford Việt Nam, Rabbit EVC, SmartCharge và EV Charge, với 235 trạm và hơn 350 trụ sạc tại hơn 30 tỉnh, thành.
Nhờ đó, chủ xe có thể tìm trạm, kiểm tra tình trạng trụ, dẫn đường, kích hoạt sạc và thanh toán tại trạm của nhiều nhà vận hành trên cùng nền tảng VETC.
Mô hình này giải quyết tình trạng mỗi mạng sạc sử dụng một ứng dụng và phương thức thanh toán riêng gây bất tiện cho người dùng.
VETC cho biết các hệ thống đã kết nối hiện chiếm trên 50% mạng lưới trạm sạc đa thương hiệu.
Trước đó, mô hình truyền thống quen thuộc là một nhà vận hành xây trạm và cho xe của nhiều hãng vào sạc.
Đáng chú ý là EV One, đến tháng 5/2026 đã có 73 trạm trên toàn quốc và hơn 10.000 khách hàng ô tô điện thường xuyên sử dụng. Doanh nghiệp này đặt mục tiêu đạt hơn 600 đầu sạc vào năm 2028.
Charge+ của Singapore cũng đang mở rộng tại Việt Nam, đặt mục tiêu phát triển 5.000 điểm sạc vào năm 2030. Ngoài ra còn có EverEV/EverCharge, EVG, DatCharge, SolaEV... tham gia ở các mức độ khác nhau, từ đầu tư, vận hành điểm sạc đến cung cấp thiết bị và giải pháp quản lý trạm.
Một xu hướng khác là các hãng xe trực tiếp đầu tư hoặc bắt tay với doanh nghiệp hạ tầng để xây dựng mạng sạc có khả năng dùng chung.
Đơn cử như năm 2025, TMT Motors phát triển TMT-EGREEN ngay trong hệ sinh thái của mình nhưng định hướng phục vụ nhiều hãng xe, đặt mục tiêu 30.000 trụ vào cuối năm 2030; riêng tháng 5-6/2026 đã nhập khẩu 570 trụ để triển khai.
Tasco Auto và Ford Việt Nam cũng chia sẻ hạ tầng, dự kiến đến cuối năm nay hình thành mạng cộng hưởng hơn 89 điểm sạc.
Trước đó, Porsche hợp tác Charge+ phát triển 17 trạm sạc nhanh DC xuyên Việt; THACO Auto vừa tự đầu tư trạm sạc cho xe điện BMW, vừa hợp tác Charge+ mở rộng mạng lưới.
Tháng 6/2026, BYD Việt Nam ký hợp tác với FUTA EV POWER để mở rộng khả năng tiếp cận hạ tầng sạc.
Gần đây nhất, hôm 16/9, Tập đoàn Thành Công (TC Group) cũng nhập cuộc khi ký biên bản ghi nhớ với Công ty CP Hạ tầng Năng lượng Xanh Việt Nam (VGX) để phát triển hạ tầng sạc xe điện.
Theo thỏa thuận, hai bên sẽ nghiên cứu triển khai trạm sạc tại các cơ sở thuộc hệ sinh thái và hệ thống phân phối của TC Group; đồng thời xây dựng các giải pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm khả năng tương thích giữa các dòng xe điện hóa do tập đoàn sản xuất, phân phối với hệ thống trạm của VGX và nghiên cứu kết nối các nền tảng công nghệ.
Tuy vậy, hệ thống trạm sạc này là mở, phục vụ xe của nhiều thương hiệu thay vì chỉ dành cho xe Hyundai và Skoda - 2 thương hiệu thuộc hệ sinh thái của TC Motor.
Sự tham gia của nhiều "ông lớn" trong việc đầu tư thị trường sạc mở có ý nghĩa lớn với người tiêu dùng Việt.
Bởi, nếu theo mô hình mạng sạc khép kín theo hệ sinh thái hãng xe, người tiêu dùng sẽ bị giới hạn khả năng trải nghiệm xe điện đa thương hiệu.
Mỗi hãng xây dựng một mạng lưới riêng và không cho hãng khác sử dụng, người dùng sẽ bị bó buộc khả năng tiếp cận trạm sạc trên hành trình. Kéo theo, hiệu quả sử dụng hạ tầng như mặt bằng, nguồn điện, thiết bị... không tối ưu.
Sắp có quy chuẩn chung về trụ sạc, trạm sạc xe điện
Song song với sự phát triển nhanh của thị trường, cơ quan quản lý nhà nước cũng đang xây dựng một khung kỹ thuật thống nhất cho trụ sạc và trạm sạc. Dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về trụ sạc, trạm sạc xe điện đang được Bộ Công Thương lấy ý kiến rộng rãi.
Quy chuẩn không đơn thuần đặt ra tiêu chuẩn cho riêng trụ sạc mà quản lý cả một hệ thống gồm thiết bị, nguồn điện, kết nối, phần mềm, thanh toán và vận hành.
Theo đó, các trụ sạc đã sản xuất, nhập khẩu hoặc vận hành trước thời điểm quy chuẩn có hiệu lực thi hành (dự kiến từ 1/7/2027) được tiếp tục vận hành, lắp đặt trong 12 tháng; trạm đang vận hành phải hoàn thành rà soát trong 6 tháng và khắc phục các nội dung chưa phù hợp trong 24 tháng.
Phạm vi dự thảo bao gồm trụ sạc AC, DC và loại kết hợp AC/DC; yêu cầu về bảo vệ chống điện giật, quá tải, ngắn mạch, tương thích điện từ và các yêu cầu riêng đối với trụ sạc DC. Dự thảo cũng yêu cầu ghi nhãn thông tin kỹ thuật và hướng dẫn sử dụng bằng tiếng Việt.
Đáng chú ý, các yêu cầu kỹ thuật được xây dựng trên cơ sở TCVN 13078-1:2020, tương đương IEC 61851-1:2017; TCVN 13078-21-2:2020, tương đương IEC 61851-21-2:2018 và TCVN 13078-23:2020, tương đương IEC 61851-23:2014.
Điều này tạo nền tảng kỹ thuật chung về trụ sạc, trạm sạc cho thị trường xe điện. Tuy nhiên, khả năng một chiếc xe có thể sử dụng trạm của thương hiệu khác còn phụ thuộc vào chuẩn giao tiếp, đầu nối, công suất và cấu hình tương thích của xe và trụ sạc, phương thức thanh toán...
Một nội dung có tác động trực tiếp tới người sử dụng là yêu cầu về đo lường và tính cước. Thiết bị đo phải phù hợp quy định pháp luật, đồng thời hệ thống phải hiển thị lượng điện tiêu thụ, đơn giá, phí dịch vụ, thời gian và tổng tiền, cũng như có khả năng lưu trữ, truy xuất dữ liệu.
Như vậy, một mạng lưới sạc phát triển theo hướng mở cùng một khung kỹ thuật thống nhất có thể giúp giảm sự phụ thuộc vào từng hệ sinh thái riêng lẻ.
Cuộc đua đầu tư trạm sạc vì thế đang bước sang giai đoạn mới, hình thành một hạ tầng trạm sạc an toàn, đáp ứng được nhu cầu chung của người dùng xe điện. Đây sẽ là một trong những điều kiện quan trọng để thị trường xe điện Việt Nam tăng trưởng mạnh trong những năm tới.
.svg){kind=icon}
