Ngày càng nhiều người mắc sỏi thận. Xin chuyên gia cho biết những nguyên nhân, yếu tố nguy cơ nào khiến bệnh gia tăng và làm thế nào để phòng ngừa, bảo vệ chức năng thận? Xin cảm ơn! (Vũ Thị Hoa, Hà Nội).

Tiến sĩ Nguyễn Viết Thành - Phó trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội tư vấn:

Sỏi thận hình thành khi nước tiểu chứa quá nhiều khoáng chất có khả năng kết tinh hoặc thiếu các chất giúp ngăn cản quá trình tạo tinh thể. Một số thói quen ăn uống, sinh hoạt và bệnh lý có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

1. Uống không đủ nước

Khi cơ thể thiếu nước, nước tiểu trở nên cô đặc, khiến các khoáng chất như canxi, oxalat và axit uric dễ kết tinh, tạo thành sỏi. Nguy cơ này tăng lên ở người thường xuyên làm việc ngoài trời, vận động nhiều, đổ mồ hôi hoặc sống trong môi trường nóng.

tra xanh 2159.jpg
Thiếu nước khiến cơ thể dễ tạo sỏi hơn. Ảnh: Hoa Linh.

2. Ăn quá mặn

Chế độ ăn nhiều muối khiến thận tăng đào thải canxi qua nước tiểu. Lượng canxi này có thể kết hợp với oxalat hoặc các chất khác, làm tăng nguy cơ hình thành sỏi thận. Thói quen ăn mặn kéo dài, thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, đồ muối chua cũng góp phần làm tăng nguy cơ.

3. Ăn nhiều đạm động vật và thực phẩm giàu oxalat

Tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ, nội tạng động vật và các thực phẩm giàu đạm có thể làm tăng lượng axit uric, giảm độ pH nước tiểu, tạo điều kiện hình thành một số loại sỏi.

Bên cạnh đó, thực phẩm chứa nhiều oxalat cũng có thể làm tăng nguy cơ sỏi canxi oxalat ở những người có cơ địa phù hợp. Tuy nhiên, việc điều chỉnh chế độ ăn cần căn cứ vào loại sỏi, không nên tự ý loại bỏ các nhóm thực phẩm.

4. Thừa cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa

Thừa cân, béo phì và các rối loạn chuyển hóa có thể làm thay đổi thành phần hóa học của nước tiểu, chẳng hạn tăng axit uric hoặc làm nước tiểu có tính axit hơn. Những thay đổi này tạo điều kiện thuận lợi cho một số loại sỏi hình thành.

5. Tiền sử gia đình và một số bệnh lý

Người từng mắc sỏi thận có nguy cơ tái phát cao hơn. Nguy cơ cũng tăng ở những người có người thân trong gia đình mắc bệnh.

Ngoài ra, một số bệnh lý như rối loạn chuyển hóa, bệnh đường tiêu hóa, nhiễm trùng đường tiết niệu và việc sử dụng một số loại thuốc kéo dài cũng có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.

Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, sỏi thận có thể gây tắc nghẽn đường tiết niệu, đau quặn thận, ứ nước thận và nhiễm trùng. Tình trạng tắc nghẽn kéo dài có thể làm tổn thương, suy giảm chức năng thận.

Bệnh cũng dễ tái phát nếu các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát. Đặc biệt, người nghi ngờ mắc sỏi thận nếu xuất hiện sốt, rét run kèm đau vùng hông lưng cần được cấp cứu vì có thể bị nhiễm trùng đường tiết niệu phía trên chỗ tắc nghẽn.