Sự ra đời của AI vật lý trong năm 2026

Để “đặt lại mặt bằng” thảo luận, hãy nhìn vào những sự kiện gần đây ở Bắc Kinh: robot đã đi lại trên đường phố, vẫy tay chào người qua lại; chúng chạy marathon, khoác đồng phục an ninh công cộng - nói ngắn gọn, chúng hiện diện và hành động nơi công cộng. Ở nhiều nơi khác trên thế giới, chúng ta cũng đang tiến tới viễn cảnh đó, chỉ là với nhịp độ chậm hơn.

Chính vì vậy, đã đến lúc cần suy nghĩ nghiêm túc về hình hài của tương lai này. Hàng loạt học giả đang nghiên cứu cách các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) học và suy luận về vật lý cơ bản - những điều mà con người hiểu bằng trải nghiệm trực tiếp, chẳng hạn ném một quả bóng và quan sát quỹ đạo của nó.

Các hệ thống AI vật lý có thể tư duy và hành động trong thế giới thực. Những cỗ máy sở hữu trí tuệ vật lý không chỉ tính toán mà còn tương tác với môi trường xung quanh. Chúng có nhận thức về không gian, chuyển động và sự tương tác.

Kiến tạo tương lai AI

Tại sự kiện Imagination in Action diễn ra ở Davos (Thụy Sĩ) vào tháng 1/2026, Merline Saintile, lãnh đạo cấp cao của Rocket Lab trong lĩnh vực công nghệ không gian và hạ tầng tiên tiến, đã có cuộc trao đổi chuyên sâu với James Kuffner, Giám đốc Công nghệ của Symbotic - một trong những doanh nghiệp hàng đầu thế giới về robot kho vận và tự động hóa logistics. Cuộc đối thoại tập trung làm rõ bản chất của AI vật lý và viễn cảnh khi các hệ thống này ngày càng vận hành trực tiếp thế giới vật chất.

Với việc phác họa quy mô hoạt động của Symbotic: 18 năm phát triển, hơn 20.000 robot đang vận hành, trên một triệu dặm di chuyển tự chủ mỗi ngày và khoảng 8,5 triệu kiện hàng được xử lý hằng ngày, Kuffner định nghĩa AI vật lý là trí tuệ nhân tạo được nhúng trong các cỗ máy có khả năng tác động trực tiếp tới thế giới thực, vượt ra ngoài xử lý dữ liệu thuần túy để tạo giá trị bằng cách di chuyển con người, luân chuyển hàng hóa và điều phối hạ tầng vật lý thiết yếu của đời sống hiện đại.

Điểm bùng phát của AI trong thế giới thực

Kuffner gợi ra một hình ảnh rất đáng suy ngẫm: “Chúng ta đang chứng kiến AI cho phép robot rời khỏi nhà máy - những môi trường được cấu trúc chặt chẽ - để bước vào các môi trường bán cấu trúc hoặc phi cấu trúc”.

Hãy tưởng tượng một dòng chảy những thực thể tự trị bằng kim loại và nhựa, lũ lượt đi qua cổng nhà máy, tiến vào thế giới: cửa hàng, không gian công cộng, thậm chí cả ngôi nhà của chúng ta. Khi ấy, cảm nhận về AI sẽ khác hẳn. Ta thường hình dung robot chỉ âm thầm làm việc trong khu công nghiệp; nhưng điều gì xảy ra nếu một robot đứng ngay sau bạn trong hàng chờ ở trạm xăng, nằm cạnh bạn trên giường bệnh, hay “bắt chuyện” ở bến xe buýt?

Theo Kuffner, những tiến bộ về thị giác máy tính và nền tảng tính toán đã đủ mạnh để robot giải quyết đáng tin cậy các bài toán từng rất khó trong thời gian dài. “Chúng ta đang thấy những điểm bùng phát tích cực về độ tin cậy và tính vững chắc của hệ thống,” ông nói.

Một phần quan trọng là khả năng xử lý các sự kiện. ‘thiên nga đen” - những tình huống hiếm gặp, không thể giải quyết bằng thao tác cơ học lặp lại. 

“Trí tuệ cốt lõi nằm ở khả năng suy luận trong điều kiện bất định”, Kuffner giải thích. Khi mỗi ngày phải di chuyển hàng triệu kiện hàng, hệ thống có thể gặp bao bì hư hỏng, hàng hóa đổ vỡ. Robot và hệ thống phải đủ linh hoạt để xử lý những trường hợp đó - điều mà các băng chuyền cố định, cứng nhắc khó đáp ứng. Thời của những băng chuyền như vậy đang dần lùi lại phía sau.

Nhìn về phía trước, Kuffner phác họa AI sẽ được nhúng sâu vào mọi môi trường con người - từ y tế đến giao thông. “Chúng ta sẽ thấy drone, xe tự lái, và rất nhiều robot thông minh di chuyển xung quanh, tạo ra giá trị cho thị trường”, ông nói.

Khía cạnh con người

Vậy trong kịch bản này, con người sẽ làm gì? Saintile và Kuffner bàn về việc nâng cao kỹ năng. Nhưng Kuffner nhấn mạnh một khía cạnh khác: lãnh đạo phụng sự. Trọng tâm của ông là nuôi dưỡng kỹ năng con người đứng sau công nghệ, kiến tạo một môi trường làm việc lành mạnh và tích cực - một tư duy có thể đưa chúng ta đi rất xa.

“Điều quan trọng là xây dựng một môi trường an toàn về mặt tâm lý”, ông nói, đặc biệt với các đội ngũ kỹ thuật cần đổi mới. “Hãy tạo không gian nơi không có ý tưởng nào là quá điên rồ để khám phá… Tôi thường nói: không có thành công hay thất bại - chỉ có thành công hoặc học hỏi. Nếu tập trung vào những điểm bùng phát tích cực, công nghệ này có thể tạo ra một bánh đà của điều tốt và năng lượng tích cực cho hành tinh. Chúng ta cần nhiều người lạc quan hơn - và những hành động tích cực không ngừng”.

Khi AI vật lý bước ra đời sống

Từ sàn triển lãm CES, các bàn nghị sự ngoại giao cho tới phòng họp hội đồng quản trị, AI vật lý đang âm thầm được triển khai theo những cách vừa mới mẻ vừa đầy sức gợi. Davos năm nay đánh dấu một điểm nhấn quan trọng: AI không còn dừng ở tầm ý tưởng hay trình diễn công nghệ, mà bắt đầu chuyển hóa thành hành động hữu hình trong không gian công cộng và đời sống hằng ngày. Những thay đổi ấy sẽ sớm hiện diện trên từng con phố - không còn là câu chuyện của tương lai xa.

(Nguồn: Forbes)