Sự thật thừa điện vẫn không thể giảm giá

Chuyện thừa điện vài tháng nay được nói đến nhiều. Đó là thực tế. Nhưng nói đầy đủ phải là thừa điện ở một số thời điểm trong ngày và thừa điện mặt trời với mức giá cao. Cho nên việc giảm giá điện là điều không dễ.

Thừa điện giá cao ở một số thời điểm

Báo cáo mới nhất của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho thấy: Đại dịch Covid-19 xảy ra khiến nhu cầu sử dụng điện giảm. Sản lượng điện thực tế năm 2020 là 247 tỷ kWh, tăng trưởng phụ tải ở mức 3%.

Đó là con số rất thấp. Các năm trước đây, khi không xảy ra dịch bệnh, tốc độ tăng trưởng phụ tải thông thường ở mức 9-10%.

Trong khi đó, năm 2020 chứng kiến sự bùng nổ của điện tái tạo. Cả năm 2020, sản lượng điện năng lượng tái tạo khai thác được là 12 tỷ kWh, cho dù kế hoạch ban đầu chỉ là trên 10 tỷ kWh.

{keywords}
Ảnh: Lương Bằng.

Sang năm 2021, Covid-19 tiếp tục ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng điện. Việc cung ứng điện từ nay đến hết năm 2021 phụ thuộc vào diễn biến dịch bệnh và chính sách của Chính phủ. Song, nguồn năng lượng tái tạo vẫn được huy động ở mức cao. Cụ thể, theo ước tính của A0, năm 2021 có thể khai thác 32 tỷ kWh điện tái tạo, gấp nhiều lần năm 2020.

Với tình hình dịch bệnh đang diễn ra nghiêm trọng ở một số tỉnh như Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc Giang hiện nay, du lịch vẫn “đóng băng”, nhu cầu sử dụng điện khó có thể hồi phục nhanh. Hồi tháng 3, EVN từng dự báo nguy cơ thừa nguồn toàn hệ thống có thể trở nên trầm trọng hơn.

Vấn đề tiết giảm phát năng lượng tái tạo cũng như các nguồn các nguồn khác là tình trạng khách quan không mong muốn. Nguyên nhân chính là nhu cầu sử dụng điện tăng thấp do chưa đồng bộ đầu tư các công trình lưới, kinh tế chững lại và ảnh hưởng sâu rộng bởi dịch bệnh.

Nói về việc giảm phát các dự án năng lượng tái tạo, ông Nguyễn Tâm Tiến, Tổng giám đốc Tập đoàn Trung Nam, cho rằng do Covid-19 nên nhu cầu dùng điện cho sản xuất, kinh doanh dịch vụ giảm, dẫn tới xảy ra việc thừa điện ở một số thời điểm và đây chỉ là nhất thời. “Cho nên phải thông cảm EVN hơn là trách móc họ”, ông Tiến nhấn mạnh.

Ông cũng không quên lưu ý, khi nhu cầu dùng điện tăng trở lại thì việc quá tải đường dây cũng có thể xảy ra, dẫn đến việc cắt giảm công suất.

{keywords}
Điện mặt trời, điện gió tăng nhanh trong thời gian ngắn. 

Hiện nay, mức giảm công suất phát vẫn trong khả năng chịu đựng của các doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu tiếp tục giảm trong thời gian dài doanh thu sẽ không đảm bảo được dòng tiền trả lãi ngân hàng hoặc các doanh nghiệp phải cơ cấu lại thời gian trả nợ, thay vì trả 7 năm thì kéo dài lên 11 năm.

Mua giá cao, khó giảm giá

Trước vấn đề “thừa điện”, một số ý kiến cho rằng tại sao cung tăng cầu giảm lại không thể giảm giá điện? Như trên đã nói, việc thừa điện “chỉ xảy ra ở một số thời điểm”, nhất là buổi trưa, các ngày cuối tuần, nghỉ lễ tết. Đó là thời điểm lượng điện mặt trời phát hết công suất, trong khi nhu cầu dùng điện xuống thấp.

Để có thể tải được lượng điện mặt trời sản xuất ra, EVN phải giảm huy động các nguồn điện truyền thống như điện than, khí, thủy điện; đặc biệt lượng điện than giảm đáng kể. Ngay cả các thủy điện nhỏ cũng phải nhường giờ phát cao điểm để đảm bảo cho việc tiêu thụ điện mặt trời của các nhà máy.

Song, việc phát hết điện mặt trời là điều không tưởng bởi có thể gây rủi ro cho hệ thống điện. Ngoài ra, việc vận hành hệ thống điện vẫn phải đảm bảo yếu tố thị trường điện, bao tiêu cho các nhà máy điện BOT, các hợp đồng ký Nam Côn Sơn, Tây Nam bộ,... Ngoài ra, thủy điện lớn phải đảm bảo cấp nước hạ du, tưới tiêu.

Cũng vì ưu tiên phát năng lượng tái tạo, cho nên các tổ máy thủy điện phải thay đổi linh hoạt công suất để bù đắp thay đổi năng lượng tái tạo và phạm vi mực nước giới hạn, ảnh hưởng an ninh cấp điện cuối mùa khô. Ngoài ra, các nhà máy nhiệt điện phải tăng số lần khởi động/thay đổi công suất các tổ máy nhiệt điện than/tuabin khí làm tăng nguy cơ sự cố tổ máy (sự cố Phú Mỹ 2.2, Bà Rịa,... ).

Thống kê của A0 cho thấy, năm 2019 có 4.500MW điện mặt trời vào vận hành thì số lần khởi động tổ máy nhiệt điện do thừa nguồn năng lượng tái tạo là 74 lần; năm 2020 tăng lên 192 lần; còn 4 tháng đầu năm 2021 là 334 lần. Điều này khiến nhiều nhà máy điện BOT “kêu rất nhiều”.

Đáng lưu ý, điện mặt trời lại có giá cao hơn nhiều thủy điện, nhiệt điện (điện mặt trời có giá từ 1.644-2.100 đồng/kWh chưa kể phí truyền tải), trong khi giá thủy điện, nhiệt điện trung bình thấp hơn nhiều.

{keywords}
Sản lượng điện năng lượng tái tạo dự kiếm chiếm 12,2% sản lượng điện toàn hệ thống.

Tại cuộc họp mới đây tại EVN, có đại biểu đặt ra câu hỏi: Sản lượng điện mặt trời và điện gió tăng cao như vậy ảnh hưởng thế nào đến tài chính của EVN?

Có thể lý giải được rằng, việc mua điện mặt trời, điện gió cao hơn giá bán lẻ điện bình quân tất yếu ảnh hưởng đến tài chính của EVN, làm lợi nhuận giảm đi. Lợi nhuận giảm đi khiến cơ hội giảm giá càng khó khăn bởi việc duy trì được giá điện như hiện nay đã là một thách thức.

Đặc biệt là khi năm 2020, EVN đã dành ra khoảng 12.300 tỷ đồng trong hai đợt giảm giá điện với tổng thời gian giảm lên tới 6 tháng (đợt 1 hơn 9.300 tỷ đồng giảm trực tiếp cho khách hàng trong kỳ hóa đơn từ tháng 4 đến tháng 6; đợt 2 số tiền giảm lên trên 3.000 tỷ đồng).

Trong trung hạn, Việt Nam vẫn có nhu cầu lớn về điện, nguy cơ thiếu điện vẫn có thể xảy ra nếu không đầu tư thêm nguồn điện.
Theo EVN, trong giai đoạn 2021-2025, phụ tải tăng trưởng khoảng 8,9%/năm, tương đương nhu cầu cung cấp điện tăng khoảng 23,6-30,5 tỷ kWh/năm.
Sản lượng các nguồn mới bổ sung chỉ đạt 6,1-16,7 tỷ kWh/năm, thấp hơn rất nhiều sovới nhu cầu. Nguyên nhân do nhiều nguồn nhiệt điện có rủi ro trễ tiến độ và tiến độ năng lượng tái tạo sau khi kết thúc cơ chế FIT 2 vào tháng 10/2021. Sản lượng năng lượng tái tạo đóng góp hàng năm lên tới 32-50 tỷ kWh/năm, chiếm tỷ trọng về sản lượng từ 12-14% nhu cầu toàn hệ thống điện.
Theo tính toán, năm 2022-2023, EVN phải huy động các nguồn dầu trong giai đoạn 2021-2023 để đáp ứng về mặt công suất hệ thống điện vào cao điểm chiều khi các nguồn điện mặt trời đã giảm công suất, nguồn điện khác chưa kịp tăng để đáp ứng nhu cầu phụ tải.

Lương Bằng

Nguy cơ điện gió, chưa ra hàng đã đối mặt cảnh báo đáng sợ

Nguy cơ điện gió, chưa ra hàng đã đối mặt cảnh báo đáng sợ

Chung số phận với điện mặt trời, dự kiến nguồn điện gió vào vận hành thời gian tới cũng sẽ đối mặt tình trạng sản xuất ra không bán được hết. Lý do là "thừa điện trầm trọng" ở một số thời điểm.

tin nổi bật

GDP đầu người của Việt Nam tăng gần 5 lần sau 15 năm

Theo Forbes, dựa trên giá trị đồng USD, từ năm 2006 đến năm 2021, tăng trưởng GDP bình quân đầu người của Việt Nam lên đến gần 371%, tăng gần gấp 5 lần.

Nền kinh tế không thiếu tiền, chỉ thiếu vốn

Theo TS. Trần Du Lịch, nền kinh tế hiện không thiếu tiền nhưng thiếu vốn. Việc cần làm là đẩy mạnh giải ngân đầu tư công, nới room tín dụng đúng đối tượng cần tiền để tạo dòng vốn.

Thời kỳ tiền khó, mua bán doanh nghiệp giảm hẳn

Giá trị trung bình của một giao dịch được công bố giảm từ 31,1 triệu USD năm 2020 xuống còn 16,5 triệu USD trong 10 tháng năm 2022. Số thương vụ vượt quá 100 triệu USD cũng giảm gần một nửa so với cùng kỳ năm ngoái.

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo để dự báo công suất năng lượng tái tạo

Điện gió, điện mặt trời sẽ ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong tổng công suất hệ thống điện Việt Nam. Do đó, việc áp dụng Al (trí tuệ nhân tạo) để dự báo nguồn năng lượng này đóng vai trò quan trọng cho hệ thống.

Xây 1 trạm biến áp phải hỏi cả chục cơ quan, dự phòng cấp điện bị ảnh hưởng

Việc chậm ra quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư làm giảm độ dự phòng lưới điệṇ 220KV, 110KV cũng như trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ hàng loạt dự án trạm biến áp.

Cho thuê du thuyền, máy bay, Dubai cũng đang kiếm bộn tiền từ World Cup

Qatar không phải đất nước duy nhất chứng kiến sự bùng nổ về khách du lịch nhờ đăng cai World Cup 2022. Đất nước láng giềng UAE cũng đang được hưởng lợi nhờ làn sóng tương tự.

Đại gia đi săn nhà đất giá rẻ

Các nhà đầu tư lâu năm có tiềm lực tài chính đang chờ cơ hội để đi săn nhà đất giá rẻ, hợp lý.

Thiếu tiền, dự án nhiệt điện do tư nhân đầu tư dàn hàng... chậm tiến độ

Các dự án nhiệt điện do tư nhân đầu tư hiện đều chậm tiến độ, nguyên nhân bởi nhiều vướng mắc kéo dài.

M&A toàn cầu sụt giảm 500 tỷ USD, Việt Nam vẫn có cơ hội mới

Hoạt động M&A đang rơi vào trạng thái trầm lắng. Tuy nhiên, theo Bộ KH-ĐT, thị trường M&A Việt Nam vẫn được đánh giá là một thị trường an toàn, hấp dẫn, giàu tiềm năng.

‘Thủ đô resort’ không còn phù hợp với Bình Thuận

Bình Thuận vốn được mệnh danh là “thủ đô resort” nhưng chỉ phù hợp từng thời điểm, hiện việc phát triển có những bất cập, cần xem xét lại - ông Nguyễn Minh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận, chia sẻ.

Kịch bản bất lợi, dự báo 'đầu tàu' TP.HCM vẫn tăng trưởng trên 7%

Những yếu tố như chính sách Zero Covid của Trung Quốc, chiến tranh Nga - Ukraine hay khủng hoảng bất động sản có thể tác động tới kinh tế TP.HCM năm 2023. Nhưng với kịch bản bất lợi, dự báo 'đầu tàu' TP.HCM vẫn tăng trưởng trên 7%.

Dòng vốn tỷ USD mới đổ vào Việt Nam

Việt Nam đứng trước cơ hội đón dòng vốn tỷ USD mới, trong bối cảnh được nhiều doanh nghiệp nước ngoài quan tâm.

Ngóng cơ chế giá, hơn 80% dự án điện gió ở Quảng Trị triển khai cầm chừng

Do các yếu tố bất lợi về thời tiết, ảnh hưởng của dịch Covid-19, giải phóng mặt bằng và cơ chế của Chính phủ, hàng loạt dự án điện gió trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đang bị chậm tiến độ.

Nền kinh tế 'khát' than, đề nghị tăng công suất nhiều mỏ

Nhu cầu cung cấp than cho nền kinh tế, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia là rất lớn và cấp bách, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã đề nghị tăng công suất một số mỏ để đáp ứng.

TP.HCM: Số doanh nghiệp xuất hiện gấp đôi số biến mất

Trong 10 tháng qua, TP.HCM có hơn 49 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động trong khi số rút lui là 23.119. Tức cứ hơn 100 doanh nghiệp xuất hiện trên thị trường thì 50 doanh nghiệp rút lui.