Tăng cường hợp tác quốc tế, giữ vững môi trường hòa bình trên biển

Quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng, những năm qua, Cảnh sát biển Việt Nam đã chủ động, tích cực đẩy mạnh hợp tác quốc tế, đưa công tác đối ngoại Cảnh sát biển đi vào chiều sâu, thực chất, đạt nhiều kết quả nổi bật. Qua đó góp phần nâng cao vị thế, uy tín của Việt Nam và của lực lượng Cảnh sát biển trên trường quốc tế, giữ vững môi trường biển hòa bình, ổn định, tạo vành đai bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Việt Nam nằm ven bờ Tây Biển Đông – khu vực có vị trí địa chính trị, địa kinh tế đặc biệt quan trọng, là tuyến giao thương huyết mạch nối liền Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương. Biển Đông cũng là không gian chiến lược nơi các lợi ích đan xen, tiềm ẩn nguy cơ cạnh tranh, xung đột. 

Bên cạnh đó, các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng gia tăng như: buôn lậu, tội phạm ma túy, mua bán người, di cư trái phép, đánh bắt hải sản bất hợp pháp (IUU), cướp biển, ô nhiễm môi trường biển, biến đổi khí hậu và thiên tai…. 

Trong bối cảnh đó, không một quốc gia nào có thể đơn lẻ giải quyết các vấn đề an ninh, an toàn trên biển; vì vậy, hợp tác quốc tế là xu thế tất yếu nhằm duy trì hòa bình, ổn định và cùng phát triển.

Là lực lượng nòng cốt thực thi pháp luật trên biển, Cảnh sát biển Việt Nam nhận thức rõ vai trò, vị trí và tầm quan trọng của hợp tác quốc tế trong tình hình mới. Trên cơ sở quán triệt các chủ trương, nghị quyết của Đảng, Nhà nước; bám sát quy định của Luật Cảnh sát biển Việt Nam năm 2018, Ban Thường vụ Đảng ủy Cảnh sát biển Việt Nam đã ban hành nhiều nghị quyết, kế hoạch, chương trình hành động đối ngoại có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm tính chủ động, linh hoạt, hài hòa, vừa kiên quyết bảo vệ chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia, vừa duy trì, củng cố quan hệ hợp tác hữu nghị với các đối tác trong khu vực và trên thế giới.

Thời gian qua, Cảnh sát biển Việt Nam đã thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác song phương với các quốc gia, nhất là các nước láng giềng có vùng biển liền kề và các quốc gia có thế mạnh về biển. 

Trong năm 2024, Cảnh sát biển Việt Nam đã đàm phán và ký kết 2 Bản ghi nhớ hợp tác với Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines (tháng 01/2024) và Trung tâm Chỉ huy hàng hải Thái Lan (tháng 8/2024), nâng tổng số văn bản hợp tác đã ký lên 9 văn bản với các quốc gia, gồm: Campuchia, Trung Quốc, Indonesia, Philippines, Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ và Thái Lan. 

Hiện nay, Cảnh sát biển Việt Nam tiếp tục thúc đẩy đàm phán ký kết với Malaysia, Singapore, Úc và các cơ quan thực thi pháp luật trên biển của Campuchia. Trên cơ sở các văn bản hợp tác, nhiều hoạt động phối hợp được triển khai hiệu quả, phù hợp với thế mạnh của mỗi bên, bảo đảm lợi ích quốc gia, trên tinh thần bình đẳng, tôn trọng luật pháp quốc tế.

Cùng với hợp tác song phương, Cảnh sát biển Việt Nam cũng chú trọng hợp tác đa phương khu vực và quốc tế. Lực lượng đã tham gia hiệu quả các diễn đàn, hội nghị, như: Hiệp định Hợp tác khu vực chống cướp biển và cướp có vũ trang chống lại tàu thuyền tại châu Á (ReCAAP); Tư lệnh Lực lượng thực thi pháp luật trên biển các quốc gia Đông Nam Á (SEAMLEI); Hội nghị Cảnh sát biển toàn cầu (CGGS), các chương trình do Cơ quan Phòng chống ma túy và tội phạm của Liên hợp quốc (UNODC) tổ chức. Đồng thời, Cảnh sát biển Việt Nam cử cán bộ tham gia Lực lượng Gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc và làm việc tại Trung tâm Chia sẻ thông tin an ninh hàng hải của Hải quân Singapore. Đến nay, Cảnh sát biển Việt Nam đã cử 5 cán bộ tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình và dự kiến tiếp tục cử 4 – 6 cán bộ trong thời gian tới.

Không chỉ tham gia với vai trò thành viên, Cảnh sát biển Việt Nam còn chủ động đăng cai, tổ chức thành công nhiều hội nghị, diễn đàn quốc tế quan trọng như: Hội nghị cán bộ cao cấp các Trung tâm đầu mối chia sẻ thông tin chống cướp biển châu Á (2019); Hội nghị Những người đứng đầu Cảnh sát biển các nước châu Á (HACGAM 17, năm 2021). 

Đặc biệt, từ năm 2022, sáng kiến Chương trình giao lưu “Cảnh sát biển Việt Nam và những người bạn” đã trở thành diễn đàn kết nối hiệu quả giữa các lực lượng thực thi pháp luật trên biển trong khu vực, cùng hướng tới mục tiêu “Vì các vùng biển an ninh, an toàn và môi trường sạch”.

Song song đó, vai trò khởi xướng, dẫn dắt hợp tác của Cảnh sát biển Việt Nam tiếp tục được thể hiện rõ nét tại Đối thoại Shangri-La lần thứ 21 (tháng 6/2024), khi Tư lệnh Cảnh sát biển Việt Nam lần đầu tiên có bài phát biểu kêu gọi các quốc gia đề cao “thiện chí” và “lòng tin”, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở tuân thủ luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982. Thông điệp “Đoàn kết là sức mạnh” cùng các đề xuất tăng cường hợp tác thực thi pháp luật trên biển đã nhận được sự hưởng ứng tích cực của cộng đồng quốc tế.

Những kết quả đạt được cho thấy, công tác đối ngoại của Cảnh sát biển Việt Nam đã có bước chuyển quan trọng từ bị động sang chủ động, từ tham gia sang khởi xướng, góp phần nâng cao vị thế của lực lượng trong khu vực và trên thế giới, đóng góp thiết thực vào việc duy trì môi trường biển hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển.

Trong thời gian tới, trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, Cảnh sát biển Việt Nam tiếp tục quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại của Đảng; đẩy mạnh hợp tác song phương và đa phương; phát huy vai trò trung tâm, cầu nối trong khu vực; xây dựng đội ngũ cán bộ đối ngoại có bản lĩnh, trình độ; tăng cường phối hợp với các lực lượng liên quan và làm tốt công tác thông tin, tuyên truyền đối ngoại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, vì một Biển Đông hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển bền vững.