Cùng với phát triển hạ tầng và nâng cao đời sống, tăng cường khả năng tiếp cận pháp luật ở khu vực nông thôn là một nội dung được chú trọng trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025. Theo Báo cáo tổng kết Chương trình, đây là yếu tố quan trọng nhằm xây dựng nền hành chính cơ sở minh bạch, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm.
Trong quá trình triển khai, các mục tiêu về tiếp cận pháp luật được lồng ghép đồng bộ với nhiệm vụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị địa phương, cải cách hành chính và thúc đẩy chuyển đổi số. Cách tiếp cận này giúp pháp luật không tách rời đời sống mà trở thành công cụ hỗ trợ người dân thực hiện quyền, nghĩa vụ và tham gia quản lý xã hội ngay từ cơ sở.
Một trong những căn cứ đánh giá kết quả là tiêu chí số 18 về “Hệ thống chính trị và tiếp cận pháp luật” trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới. Báo cáo cho biết, đến nay có 94,6% số xã trên cả nước đạt tiêu chí này, tăng 5,5% so với cuối năm 2021. Kết quả phản ánh sự chuyển biến tích cực trong tổ chức, hoạt động của chính quyền cơ sở, cũng như khả năng người dân tiếp cận thông tin pháp luật và các dịch vụ công thiết yếu.
Cùng với hoàn thiện thể chế, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở nông thôn tiếp tục được đẩy mạnh. Bộ Tư pháp và các cơ quan địa phương đã tổ chức nhiều lớp tuyên truyền, tư vấn pháp luật miễn phí tại cơ sở; duy trì “Ngày Pháp luật” ở khu vực nông thôn. Thông qua đó, nhận thức pháp luật của người dân từng bước được nâng lên, góp phần phòng ngừa vi phạm và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, nhất là tại các xã vùng sâu, vùng xa.
Hoạt động tiếp cận pháp luật cũng được gắn với bình đẳng giới và bảo vệ các nhóm yếu thế. Báo cáo ghi nhận nhiều địa phương duy trì, nhân rộng các mô hình “địa phương an toàn cho phụ nữ và trẻ em”, các địa chỉ tin cậy trong cộng đồng; tổ chức tập huấn, truyền thông pháp luật gắn với phòng, chống bạo lực trên cơ sở giới. Việc lồng ghép này giúp pháp luật đi vào những vấn đề thiết thực, sát với đời sống người dân nông thôn.
Đáng chú ý, chuyển đổi số được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật. Đến nay, 61/63 tỉnh, thành phố đã ban hành kế hoạch chuyển đổi số trong xây dựng nông thôn mới. Nhiều địa phương triển khai mô hình “chính quyền điện tử”, “một cửa hiện đại” ở cấp xã, từng bước cung cấp dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4. Những mô hình này góp phần giảm thời gian, chi phí cho người dân, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi trong tiếp cận thông tin pháp luật và thủ tục hành chính.
Tuy vậy, Báo cáo cũng chỉ rõ một số hạn chế. Ở một số nơi, hoạt động tuyên truyền pháp luật còn mang tính hình thức; hạ tầng công nghệ thông tin và năng lực số của cán bộ cấp xã chưa đồng đều; tỷ lệ người dân nông thôn sử dụng dịch vụ công trực tuyến còn thấp. Đặc biệt, tại một số xã vùng khó khăn, vẫn xảy ra các vụ việc xâm hại trẻ em, bạo lực gia đình, cho thấy yêu cầu tiếp tục nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật ở cơ sở.
Báo cáo tổng kết Chương trình MTQG xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021–2025 khẳng định, tăng cường tiếp cận pháp luật ở nông thôn là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng quản trị, bảo đảm công bằng xã hội và phát triển bền vững. Những kết quả đạt được là cơ sở để các địa phương tiếp tục đổi mới phương thức tuyên truyền, ứng dụng công nghệ số và đưa pháp luật đến gần hơn với người dân trong thời gian tới.
.svg){kind=icon}
