
Hình ảnh từ căn cứ tên lửa ngầm của Iran cho thấy một mẫu tên lửa hành trình hoàn toàn mới với thân hình nêm góc cạnh, cánh thấp và động cơ tích hợp, gợi nhớ mạnh mẽ đến tên lửa AGM-158 JASSM của Mỹ, đặt ra câu hỏi về khả năng Iran đã nâng cấp thành công công nghệ tàng hình trên nền tảng tên lửa Paveh.
Trong video công bố ngày 10/11/2026, các tướng lĩnh cấp cao đã kiểm tra một “thành phố tên lửa” ngầm chứa nhiều loại tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình.
Giữa những vũ khí quen thuộc xuất hiện một mẫu tên lửa chưa từng được tiết lộ trước đây. Thân đạn có dạng nêm với nhiều mặt phẳng góc cạnh, cánh nâng gắn thấp và đặc biệt là động cơ được tích hợp vào trong thân thay vì treo lộ ra phía trên như các phiên bản tên lửa Paveh trước đó.
Thiết kế này khác biệt rõ rệt so với dòng Soumar-Hoveyzeh-Paveh truyền thống của Iran, vốn có thân trụ tròn và động cơ turbojet gắn lưng.

Các chuyên gia quốc tế nhanh chóng nhận ra sự tương đồng với AGM-158 JASSM, tên lửa hành trình tàng hình phóng từ máy bay của Mỹ.
Tên lửa AGM-158 JASSM sử dụng hình dáng khí động học tối ưu hóa để giảm diện tích phản xạ radar, kết hợp vật liệu hấp thụ sóng và động cơ được che chắn.
Mẫu tên lửa Iran cũng áp dụng nguyên lý tương tự: bề mặt góc cạnh giúp phản xạ sóng radar theo hướng khác thay vì trở về phía máy thu, trong khi động cơ tích hợp làm giảm dấu hiệu hồng ngoại và radar. Đây được xem là nỗ lực giảm đáng kể mặt cắt radar so với tên lửa Paveh gốc.
Tên lửa Paveh nguyên bản, được công bố năm 2023, thuộc họ tên lửa hành trình Soumar với tầm bắn được Iran tuyên bố khoảng 1.650 km, tốc độ khoảng 900 km/h (Mach 0.72), bay thấp sát mặt đất có thể xuống tới 5 mét và mang đầu đạn khoảng 100 kg.

Tên lửa Paveh sử dụng cánh gấp và có khả năng thay đổi mục tiêu giữa hành trình. Mẫu mới được cho là biến thể nâng cấp của tên lửa Paveh, kế thừa tầm bắn và khả năng bay thấp, nhưng được thiết kế lại toàn bộ khung thân để tăng khả năng xâm nhập phòng không hiện đại.
Việc động cơ được đưa vào trong thân không chỉ giảm chữ ký radar mà còn cải thiện khí động học, dù có thể ảnh hưởng đến khả năng làm mát hoặc bảo dưỡng.
Nhiều phân tích cho rằng Iran có thể đã tận dụng các mảnh vỡ hoặc linh kiện của tên lửa JASSM và tên lửa JASSM-ER thu được trong các cuộc xung đột năm 2026.
Việc reverse-engineer (thiết kế/sao chép ngược - là sản phẩm hoặc kết quả kỹ thuật được tạo ra hay phân tích sau khi mổ xẻ một sản phẩm, phần mềm hoặc hệ thống có sẵn để tìm ra nguyên lý hoạt động, cấu trúc và thiết kế gốc của nó) hoàn toàn một hệ thống phức tạp như tên lửa JASSM đòi hỏi công nghệ vật liệu, hệ thống điều khiển và đầu dò rất cao, điều mà Iran chưa chứng minh được đầy đủ.

Tuy nhiên, việc áp dụng hình dáng tàng hình lên nền tảng tên lửa Paveh sẵn có là hướng đi thực tế hơn: cải tiến khí động học và cấu trúc để giảm khả năng bị phát hiện, trong khi vẫn dựa vào hệ thống dẫn đường quán tính (INS) kết hợp hiệu chỉnh giữa đường bay mà Iran đã làm chủ.
Điều này giúp tên lửa khó bị máy bay chiến đấu phát hiện khi bay thấp trên nền địa hình, đặc biệt trong chế độ look-down.
Dù vậy, cần nhấn mạnh rằng hình dáng bên ngoài chỉ là một phần của công nghệ tàng hình. Hiệu quả thực sự còn phụ thuộc vào vật liệu hấp thụ radar, độ chính xác của hệ thống dẫn đường, khả năng chống nhiễu và độ tin cậy khi sản xuất hàng loạt.
Cho đến nay, Iran chưa công bố thông số chính thức của mẫu tên lửa mới, cũng như chưa có bằng chứng về việc nó đã được thử nghiệm hoặc triển khai thực tế.

Việc trưng bày trong căn cứ ngầm mang tính chất trình diễn năng lực sản xuất và dự trữ hơn là xác nhận khả năng tác chiến hoàn chỉnh.
Sự xuất hiện của mẫu tên lửa này cho thấy Iran đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách công nghệ với các hệ thống tàng hình phương Tây, ít nhất là về mặt hình thái khí động học.
Nếu biến thể này thực sự kế thừa tầm bắn của tên lửa Paveh và đạt được mức giảm chữ ký radar đáng kể, nó sẽ trở thành mối đe dọa phức tạp hơn đối với các hệ thống phòng không, buộc đối phương phải kết hợp nhiều lớp cảm biến khác nhau.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa một mẫu trưng bày và một vũ khí tin cậy trên chiến trường vẫn còn lớn, đòi hỏi thời gian kiểm chứng thực tế.
(Theo defencesecurityasia.com, thedefensenews.com, en.defence-ua.com)