Tham vọng của các bên cung cấp UAV trong xung đột Nga-Ukraine

Việc Iran bị tình nghi chuyển giao Shahed-136 cho Nga, cũng như Thổ Nhĩ Kỳ cung cấp Bayraktar TB2 cho Ukraine được cho ẩn chứa tham vọng lợi nhuận và địa chính trị của các bên.

Trong thập kỷ qua, công nghệ máy bay không người lái (UAV) đã phát triển với tốc độ chóng mặt, với các cường quốc mới nổi như Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Israel và UAE. Khi công nghệ UAV trở nên tiết kiệm và dễ tiếp cận hơn thì một loạt các bên đang “tham vọng” tham gia vào thị trường này, mang lại cả lợi nhuận kinh tế và địa chính trị.

Từ toan tính của Iran

Giới chuyên gia nhận định có hai yếu tố giải thích cáo buộc Iran xuất khẩu UAV sang Nga. 

Đầu tiên, nó xuất phát từ nhu cầu của Moscow về một hệ thống UAV giá rẻ. Ví dụ, Shahed-186 có giá chỉ 20.000 USD (nếu so với tên lửa hành trình Kalibr Nga có giá 1 triệu USD). Mặc dù có giá thành rẻ nhưng Shahed vẫn giữ được những tính năng quan trọng, bao gồm khả năng tránh sự phát hiện của radar và hoạt động ở phạm vi lên tới 1.500 dặm (hơn 2.400km). 

UAV Shahed-136. Ảnh: Twitter

Các nhà sản xuất của Nga như Tập đoàn Kronstadt có một số mô hình UAV tải trọng lớn và kết hợp các tính năng tiên tiến như khả năng liên lạc vệ tinh phạm vi xa, nhưng chúng hiện vẫn chưa được sản xuất. Những loại khác như vũ khí cảm tử tự động Kalashnikov KUB hay ZALA Lancet lại chỉ có tầm bắn ngắn và đầu đạn nhỏ.

Khi quốc tế chú ý đến cuộc không kích của Nga, các vũ khí của Iran đã có dịp “phô diễn” và thu hút sự chú ý của các khách hàng tiềm năng, đặc biệt tại các quốc gia gặp khó khăn trong mua bán vũ khí. Hoạt động này có thể giúp thúc đẩy ngành công nghiệp vũ khí của Tehran hướng tới vai trò nổi bật hơn như một nhà xuất khẩu vũ khí lớn. 

Bên cạnh đó, lợi ích chiến lược của Iran trong việc thay đổi trật tự thế giới do Mỹ dẫn đầu và tăng cường ảnh hưởng địa chính trị của nước này. Iran nhìn thấy ở Ukraine một cơ hội để tấn công các lợi ích gián tiếp của Mỹ và đồng minh phương Tây “không thân thiện” với Tehran.

Đến “ngoại giao UAV” của Thổ Nhĩ Kỳ 

Thành công của Thổ Nhĩ Kỳ trong việc phát triển một chương trình xuất khẩu máy bay không người là chỉ dẫn cho Iran. Mục tiêu “ngoại giao UAV” của Thổ Nhĩ Kỳ được cho là nhằm mở rộng các mối quan hệ chính trị, quân sự và kinh tế có lợi cho nước này, cho phép Ankara thúc đẩy các kết nối khu vực và toàn cầu.

Thổ Nhĩ Kỳ từng phụ thuộc vào các UAV do Mỹ và Israel sản xuất cho đến đầu những năm 2010, khi các nhà lập pháp Mỹ miễn cưỡng bán cho Ankara. Tổng thống Erdoğan đã thúc đẩy phát triển năng lực trong nước để sản xuất UAV và các sản phẩm công nghiệp quốc phòng liên quan. 

Đến năm 2015, công ty quốc phòng tư nhân Baykar đã tiến hành các thử nghiệm thành công về khả năng tấn công chính xác cho mẫu máy bay chiến đấu không người lái TB2. 

Tiếp đó, Baykar đạt những cột mốc quan trọng như phát triển khả năng thực hiện các cuộc không kích do vệ tinh điều khiển, hoàn thành chuyến bay đầu tiên sử dụng động cơ sản xuất trong nước và bay máy bay không người lái liên tục trong hơn 24 giờ.

Thổ Nhĩ Kỳ nhanh chóng đưa UAV của mình tham chiến như các cuộc không kích vào người Kurrd năm 2019 ở Syria và Iraq. Tại Libya, các UAV STM Thổ Nhĩ Kỳ đã đánh lui lực lượng quân đội Quốc gia Libya do tướng Khalifa lãnh đạo vào năm 2020. Cùng năm đó, các lực lượng Azerbaijan đã sử dụng máy bay không người lái TB2 của Ankara chống lại các phương tiện và quân đội Armenia. 

Năm 2021, Thổ Nhĩ Kỳ chuyển giao Bayraktar TB-2 cho chính phủ Ethiopia trong cuộc chiến chống lại Lực lượng Phòng vệ vũ trang Tigray. Chính quyền Erdoğan sau đó đã ký một hiệp ước quân sự với Addis Ababa.

Hệ quả đáng quan ngại

Ngày càng nhiều quốc gia mới nổi tận dụng công nghệ kỹ thuật số và vũ khí tinh vi để cạnh tranh ảnh hưởng và quyền lực. Điều này tạo sự rạn nứt địa chính trị lớn hơn trên cơ sở tham chiếu các chuẩn mực tự do và luật nhân đạo quốc tế.

Trong khi các nhà sản xuất như Mỹ, châu Âu phải đối mặt với những quy định hạn chế bán cho khách hàng do số liệu dân thường thương vong trong các đợt không kích thì Thổ Nhĩ Kỳ và Iran không chịu bất cứ ràng buộc nào.

Tại Ethiopia, các quan chức Liên Hợp Quốc cáo buộc rằng quân đội đã thực hiện các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của nước ngoài gây thương vong lớn cho dân thường.

Giờ đây, tại Ukraine, việc các bên sử dụng UAV tiến hành các cuộc tấn công đã gây những lo ngại tương tự. Đồng thời, giới quan sát nhận định liệu đây có phải là mặt trận tiếp theo để các nhà sản xuất phô bày tham vọng địa chính trị mang tên “máy bay không người lái” của mình. 

Bảo Huy

tin nổi bật

Anh tiết lộ chỉnh sửa vương miện cho lễ đăng quang của Vua Charles III

Điện Buckingham cho biết, vương miện Thánh Edward, vật phẩm trọng yếu trong các lễ đăng quang của quốc vương Anh suốt hơn 350 năm qua, sẽ được chỉnh sửa cho sự kiện trọng đại của Vua Charles III vào năm sau.

Ông Putin sẽ thăm vùng sáp nhập ở Ukraine, Kiev chỉ trích EU

Phát ngôn viên Điện Kremlin thông báo, Tổng thống Vladimir Putin sẽ thăm Donbass, vùng miền đông Ukraine đã sáp nhập vào Nga, "vào đúng thời điểm”.

Thương mại Nga – Trung Quốc tăng mạnh

Moscow tuyên bố, thương mại giữa Nga và Trung Quốc trong 3 quý đầu năm nay đã tăng tới gần 30% so với cùng kỳ năm ngoái.

Kiện công ty vì được trả lương hơn 3 tỷ đồng/năm mà không phải làm gì

Một nhà quản lý tài chính cho mạng lưới đường sắt quốc gia Ireland đã quyết định kiện công ty vì trả cho anh tới 121.000 Euro (hơn 3,1 tỷ đồng)/năm mà không bắt làm gì.

Màn ra mắt ấn tượng của máy bay ném bom tàng hình B-21

Máy bay ném bom hạt nhân tàng hình mới nhất của Mỹ B-21 đã ra mắt sau nhiều năm bí mật phát triển.

17 phái đoàn ngoại giao Ukraine nhận bưu kiện lạ, Nga đáp trả việc bị áp giá trần dầu mỏ

Ngoại trưởng Ukraine cho biết, 17 đại sứ quán và phái đoàn ngoại giao của nước này trên khắp thế giới đã nhận được các gói đồ khả nghi trong những ngày gần đây.

Trung Quốc treo cờ rủ, phát thước phim hiếm về ông Giang Trạch Dân

Trung Quốc treo cờ rủ ở Thiên An Môn, Bắc Kinh ,để tỏ lòng thương tiếc cựu Chủ tịch Giang Trạch Dân, lãnh đạo nhiều quốc gia và tổ chức quốc tế tiếp tục gửi chia buồn bằng nhiều hình thức tới Trung Quốc.

WHO ước tính 90% thế giới có sức đề kháng nhất định với Covid-19

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ước tính 90% dân số thế giới hiện có sức đề kháng nhất định đối với Covid-19 nhưng cũng cảnh báo rằng một biến thể mới đáng lo ngại vẫn có thể xuất hiện.

Dấu ấn của cựu Chủ tịch Trung Quốc Giang Trạch Dân

Cựu lãnh đạo Trung Quốc được nhắc đến với những sở thích khác biệt, như xem phim Hollywood và hát những bài của phương Tây như “Love Me Tender”.

Tổng thống Putin tiết lộ lý do Nga tấn công cơ sở hạ tầng của Ukraine

Tổng thống Nga Vladimir Putin nói với Thủ tướng Đức Olaf Scholz rằng, các cuộc tấn công chính xác của Nga nhằm vào cơ sở hạ tầng của Ukraine là một phản ứng cần thiết đối với hành động phá hoại của Ukraine trên đất Nga, gồm cả vụ đánh bom cầu Crưm.

Edward Snowden được nhận hộ chiếu Nga

Luật sư của Edward Snowden, người tiết lộ các bí mật của Mỹ, cho biết, thân chủ của ông đã trở thành công dân chính thức của Nga.

Thủ tướng Phần Lan nói châu Âu quá phụ thuộc vào Mỹ

Thủ tướng Phần Lan Sanna Marin cho biết, cuộc xung đột Nga và Ukraine đã chứng tỏ châu Âu quá dựa vào Mỹ trong vấn đề an ninh của chính mình.

Trung Quốc đối mặt với cuộc khủng hoảng hôn nhân

Số lượng cặp đôi đăng ký kết hôn mới ở Trung Quốc đang ở mức thấp nhất trong vòng 37 năm qua.

Ukraine chật vật sửa hệ thống điện, Nga có phần mềm 'trị' tên lửa HIMARS

Thủ đô Ukraine và các khu vực lân cận đang tiếp tục gặp khó khăn trong việc khôi phục cơ sở hạ tầng năng lượng.

Đại sứ Mỹ mong chờ ăn Tết lần thứ 5 ở Việt Nam

Đại sứ Mỹ đã có 4 lần trải nghiệm Tết Việt và chia sẻ dự định: “Tôi mong đợi ăn Tết lần thứ 5 ở Việt Nam. Năm nay tôi sẽ ở lại Hà Nội”.