Làn sóng ứng dụng AI đang lan rộng trong nhiều lĩnh vực tại Việt Nam. Hàng loạt doanh nghiệp mạnh tay đầu tư chatbot, hệ thống tìm kiếm dữ liệu nội bộ, tự động hóa quy trình hay phân tích dữ liệu bằng trí tuệ nhân tạo với kỳ vọng tối ưu chi phí và tăng năng suất.
Nhưng phía sau bức tranh sôi động ấy có một thực tế ít được nhắc đến, dự án AI chỉ hoạt động hiệu quả trong vài tháng đầu rồi dần bị “bỏ xó”. Nguyên nhân là do doanh nghiệp thiếu đội ngũ đủ năng lực để vận hành, giám sát và tối ưu hệ thống sau triển khai.
Triển khai AI thất bại vì thiếu chiến lược vận hành
Nhiều doanh nghiệp Việt tiếp cận AI theo xu hướng “thử cho có”. Một số đơn vị triển khai các công cụ nhỏ lẻ ở từng phòng ban nhưng thiếu chiến lược tổng thể, thiếu quy hoạch dữ liệu và không xác định rõ mục tiêu dài hạn.
Không ít lãnh đạo nhầm lẫn giữa việc ứng dụng AI với chuyển đổi số thực sự. Việc đưa chatbot vào chăm sóc khách hàng hay dùng AI hỗ trợ viết nội dung có thể tạo cảm giác doanh nghiệp đang đổi mới, nhưng chưa đủ để hình thành năng lực cạnh tranh bền vững nếu quy trình vận hành cốt lõi không thay đổi.
Theo báo cáo toàn cầu về thực trạng AI của McKinsey QuantumBlack, khoảng 5% tổ chức thực sự gặt hái được lợi ích tài chính đáng kể và bền vững từ AI. Điểm chung của các tổ chức này là không triển khai dàn trải hàng chục dự án cùng lúc, mà tập trung vào một số mục tiêu chiến lược có khả năng tạo tác động lớn nhất đến hoạt động kinh doanh.
Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lại rơi vào tình trạng đầu tư mua công nghệ trước rồi tìm bài toán ứng dụng sau. Hệ quả là hệ thống được đưa vào vận hành nhưng không có người phụ trách chuyên sâu, không có KPI đo lường hiệu quả và không ai chịu trách nhiệm tối ưu liên tục. Sau giai đoạn hào hứng ban đầu, dự án nhanh chóng hụt hơi.
Rào cản lớn nhất là con người
Một trong những nghịch lý lớn nhất của chuyển đổi AI hiện nay là doanh nghiệp sẵn sàng chi hàng tỷ đồng cho hạ tầng và phần mềm, nhưng lại ít đầu tư cho đội ngũ vận hành.
Theo nghiên cứu mới nhất của Tập đoàn Tư vấn Bosto mang tên "Chuyển đổi AI là chuyển đổi lực lượng lao động", thành công của một chiến dịch AI có công thức 10% thuật toán máy tính, 20% hạ tầng công nghệ, 70% tái cấu trúc con người và chuyển đổi quy trình làm việc. Nói cách khác, AI không phải sản phẩm “mua về là chạy”. Hệ thống muốn hoạt động hiệu quả cần được liên tục huấn luyện, cập nhật dữ liệu, đánh giá đầu ra và tinh chỉnh theo bối cảnh kinh doanh thực tế.
Đây cũng là một điểm yếu phổ biến của doanh nghiệp Việt. Nhân sự sẵn sàng thử công cụ mới, nhưng cơ chế vận hành nội bộ không thay đổi tương ứng. KPI cũ, quy trình phê duyệt cũ và tư duy quản trị cũ khiến AI khó được tích hợp vào hoạt động thường ngày. Khi đó, khoảng cách giữa tiềm năng lý thuyết của AI và thực tế vận hành ngày càng lớn.
Doanh nghiệp khát nhân sự biết cả công nghệ và quản trị
Sự bùng nổ của AI đang khiến thị trường xuất hiện nhu cầu rất lớn với nhóm nhân sự có khả năng vận hành hệ thống công nghệ ở cấp độ chiến lược.
Đây không còn là câu chuyện của lập trình viên thuần túy. Doanh nghiệp hiện cần những người vừa hiểu công nghệ, vừa có khả năng phân tích nghiệp vụ, thiết kế quy trình và đánh giá hiệu quả vận hành thực tế.
Những nhân sự này đóng vai trò cầu nối giữa đội kỹ thuật và bộ phận kinh doanh, giúp AI không chỉ dừng ở mức “demo”, mà trở thành công cụ tạo ra năng suất và doanh thu.
Nhiều doanh nghiệp sở hữu công nghệ có thể rất mạnh, nhưng nếu không có người làm chủ hệ thống thì dự án vẫn khó tạo giá trị dài hạn. Chính vì vậy, nhu cầu đào tạo đội ngũ quản trị công nghệ và vận hành AI đang tăng nhanh trong vài năm gần đây.
Trước bài toán thiếu hụt nhân sự chiến lược cho kỷ nguyên AI, Viện Quản trị & Công nghệ FSB (Tập đoàn FPT) đang triển khai chương trình Thạc sĩ Kỹ thuật phần mềm định hướng Trí tuệ nhân tạo (MSE AI) tập trung vào năng lực thiết kế, quản lý và vận hành các hệ thống công nghệ quy mô lớn. Chương trình hướng tới nhóm kỹ sư phần mềm muốn phát triển lên vai trò kiến trúc sư hệ thống, trưởng nhóm kỹ thuật hoặc quản lý công nghệ.
Khác với mô hình đào tạo công cụ ngắn hạn, chương trình chú trọng tư duy thiết kế hệ thống và quản trị vòng đời sản phẩm công nghệ, giúp học viên chuyển từ vai trò coder sang người điều phối hệ thống.
Điểm đáng chú ý là chương trình kết hợp nền tảng học thuật với trải nghiệm thực tế từ hệ sinh thái công nghệ của FPT, giúp học viên có cơ hội tham gia các bài toán triển khai thực tiễn thay vì chỉ học lý thuyết.
Tìm hiểu chương trình tại caohoc.fpt.edu.vn.
(Nguồn: Viện Quản trị & Công nghệ FSB)
.svg){kind=icon}
