Thiếu từ thuốc giải độc đến thuốc tê, đã đến lúc sửa luật Dược

Tình trạng thiếu thuốc chữa bệnh ở các bệnh viện công lập đang khiến xã hội cảm thấy bất an. Thủ tướng liên tục chỉ đạo Bộ Y tế cùng các bộ ngành tìm giải pháp tháo gỡ.

Giải pháp trọng tâm là sửa đổi những bất cập trong qui trình đấu thầu, nhằm nhanh chóng khắc phục tình trạng thiếu thuốc chữa bệnh, vật tư y tế, để người bệnh được tiếp cận với nguồn thuốc chất lượng, điều trị bệnh hiệu quả, đặc biệt là các loại biệt dược gốc.

Không còn là những lời cảnh báo như mấy tháng trước, nỗi lo lắng của người bệnh thực sự hiện hữu khi tình trạng thiếu thuốc, vật tư y tế, hóa chất đang diễn ra ở nhiều bệnh viện. Tại Hà Nội, các bệnh viện thiếu vật dụng cơ bản như kim luồn và các thuốc điều trị ít gặp. Tại TP.HCM, thiếu thuốc cục bộ ở một số đơn vị như bệnh viện Thủ Đức, Chợ Rẫy.

Mới đây nhất, Bạch Mai cũng thiếu thuốc giải độc, bệnh viện Răng Hàm Mặt trung ương - thiếu thuốc tê. Phó giám đốc bệnh viện này, TS Phạm Thanh Hà thừa nhận: “Nếu không có thuốc tê, nguy cơ đóng cửa rất cao vì thuốc tê được 2/3 dịch vụ ngoại trú sử dụng”.

Thuốc tê Lignospan Standart của nhà sản xuất Septodont đang khan hiếm. Ảnh: Võ Thu

Ngoài nguyên nhân từ việc chậm gia hạn đăng ký lưu hành thuốc và ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19 hai năm qua, những bất cập trong quy trình đấu thầu, những vụ án trong ngành y tế bị khởi tố gần đây cũng khiến lãnh đạo các bệnh viện “chùn tay” trong việc mua sắm, đấu thầu cung cấp thuốc, làm cho tình trạng thiếu thuốc đến nay vẫn chưa có hướng giải quyết khả thi.

Phải sửa đổi luật Dược

Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên mới đây cho rằng, luật Dược năm 2016 đã bộc lộ nhiều bất cập, cần sửa đổi để có thể giải quyết tình trạng ách tắc trong đấu thầu cung ứng thuốc cho các bệnh viện. Từ qui định về giấy chứng nhận tiêu chuẩn GMP (tiêu chuẩn thực hành sản xuất tốt), đến việc gia hạn giấy đăng ký lưu hành thuốc… nếu không thay đổi theo hướng gia hạn tự động cho phù hợp với quốc tế thì sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, làm gián đoạn sản xuất, lưu hành và cung ứng thuốc.

Trên thực tế, với  hơn 10.000 giấy đăng ký lưu hành thuốc sẽ hết hạn vào ngày 31/12, ông Tuyên cho rằng, nếu không thay đổi qui định về gia hạn, việc thiếu thuốc trong thời gian tới là điều khó tránh khỏi.

Tại phiên họp chiều 20/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận về dự án luật Đấu thầu (sửa đổi). Trong đó, đã chỉ rõ những khó khăn trong tổ chức thực hiện đấu thầu thuốc, trang thiết bị y tế thời gian qua. Đồng thời khẳng định sự cần thiết phải sửa đổi luật Đấu thầu nhằm đảm bảo các đơn vị sự nghiệp trong lĩnh vực y tế có thể chủ động mua sắm trang, thiết bị y tế, thuốc chữa bệnh, đáp ứng nhu cầu điều trị cho nhân dân.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ yêu cầu làm rõ nhiều vấn đề trong đấu thầu thuốc, nhất là qui định “giá thuốc năm nay phải thấp hơn giá năm trước” liệu có phù hợp với thực tiễn, khi nhu cầu chất lượng khám chữa bệnh phải ngày một nâng cao!  

Ba tháng trước, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc từng đề cập về một cuộc “khủng hoảng ngành y tế”. Rồi tại cuộc làm việc với ngành Y tế và các bộ ngành liên quan tháng trước, nhằm tìm giải pháp khắc phục tình trạng ách tắc trong đấu thầu mua sắm thuốc, vật tư y tế, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng kết luận là “các bệnh viện nên mua thuốc với giá hợp lý, chứ không phải giá rẻ nhất”. Thế nhưng, tình trạng thiếu thuốc dường như vẫn chưa được cải thiện.

Mới đây nhất, tại cuộc họp Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống Covid sáng 13/9, một lần nữa, Thủ tướng nhắc lại: "Dứt khoát không vì thủ tục hành chính, vì vướng mắc quy định, vì thiếu trách nhiệm mà để thiếu thuốc, sinh phẩm, vật tư y tế kéo dài". "Ai không làm thì đứng sang một bên", vì việc mua sắm "đủng đỉnh" sẽ không thể đáp ứng yêu cầu bảo vệ tính mạng, sức khỏe người dân đang tính bằng giờ, bằng phút.

Đảm bảo quyền được tiếp cận “biệt dược gốc” của dân

Theo luật Dược, biệt dược gốc (thuốc phát minh) là thuốc đầu tiên được cấp phép lưu hành trên cơ sở có đầy đủ dữ liệu về chất lượng, an toàn, hiệu quả. Đây là những loại thuốc do hãng sản xuất giữ bản quyền sáng chế trong thời hạn bảo hộ (10-20 năm) nên giá rất đắt. Không chỉ Việt Nam mà nhiều nước trên thế giới cũng hạn chế sử dụng, không thể kê cho tất cả bệnh nhân. Nhưng vẫn có tỷ lệ nhất định bệnh nhân rất nặng, đứng giữa ranh giới sống chết, cần dùng đến.

Tại Việt Nam, từ khi có quy định về đấu thầu thuốc đến nay, việc đấu thầu biệt dược gốc, chủ yếu là các thuốc có chất lượng, an toàn và hiệu quả cao nhất, có lịch sử cung ứng ổn định trong quá trình điều trị luôn được đề cập.

Điều này cho thấy sự đáp ứng nhu cầu tất yếu cũng như quyền tiếp cận biệt dược gốc của bác sĩ và bệnh nhân theo luật Khám chữa bệnh; phù hợp với yêu cầu đảm bảo thuốc đủ về số lượng, tốt về chất lượng, giá cả hợp lý, đáp ứng nhu cầu nâng cao chất lượng khám chữa bệnh cho nhân dân.

Theo số liệu của tổ chức nghiên cứu y tế độc lập IQVIA, biệt dược gốc chỉ chiếm 11% tổng lượng sử dụng của thuốc kê đơn (so với mức bình quân 27,1% tại châu Á - Thái Bình Dương). Hiện nay, giá biệt dược gốc xuất xưởng của Việt Nam vào hàng thấp nhất ASEAN và sẽ tiếp tục giảm khi triển khai đàm phán giá. Gần 2/3 (và đang tăng theo thời gian) số biệt dược gốc đang sử dụng đã hết thời hạn bảo hộ bản quyền.

Thực tế điều trị cho thấy, các biệt dược gốc hết thời hạn bảo hộ không phải thay thế được ngay, các thuốc generic không thể so sánh đối đầu mà chỉ là tương đương về sinh học. Do đó, nếu phải đấu thầu chung với thuốc generic nhóm 1 thì sẽ không thể cạnh tranh về giá.

Không đấu thầu được, đồng nghĩa với việc biệt dược gốc khó có mặt trong hệ thống cơ sở khám chữa bệnh và các nhà thuốc. Điều này dẫn đến nguy cơ buôn lậu biệt dược gốc từ nước ngoài vào, rất khó kiểm soát. Người bệnh có nhu cầu sử dụng biệt dược gốc phải mất thêm chi phí, trong khi trước kia, chi phí này có thể được san sẻ nhờ bảo hiểm y tế. Việc này là chưa phù hợp với định hướng “tỷ lệ chi trực tiếp từ tiền túi của hộ gia đình cho chăm sóc y tế giảm còn 30%” như nghị quyết 20/NQ-TƯ ngày 25/10/2017 của Đảng.

PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan, một chuyên gia hàng đầu về chính sách y tế cho rằng: biệt dược gốc không phải mặt hàng cần là có ngay, hay có sẵn để thay thế. Vì mỗi mặt hàng được cung cấp bởi một nhà sản xuất và một nhà phân phối; họ cần có kế hoạch điều phối giữa các thị trường trên toàn cầu. Khi biệt dược gốc khó vào thị trường Việt Nam, bác sĩ và người bệnh không tiếp cận được với thuốc mới. Không chỉ người bệnh thiệt thòi mà giới chuyên môn cũng sẽ bị hạn chế cập nhật và nâng cao kiến thức y khoa hiện đại từ các nhà sản xuất biệt dược gốc - vốn luôn đi đầu trong việc nghiên cứu lâm sàng, cập nhật các thông tin khoa học cho bác sĩ điều trị cũng như bệnh nhân.

Theo qui định, biệt dược gốc đã có tên trong danh sách mua sắm cho các cơ sở khám chữa bệnh. Tuy nhiên, Bộ Y tế vẫn đang trong quá trình sửa đổi các quy định liên quan và chưa có thông tin chính thức xác nhận, có hay không việc duy trì gói thầu biệt dược gốc. Điều này khiến cho chính sách dành cho biệt dược gốc thiếu tính ổn định, thiếu tính dự báo để các nhà cung ứng có kế hoạch sản xuất.

Mặt khác, thiếu biệt dược gốc, những bệnh nhân có khả năng chi trả cao sẽ ra nước ngoài khám chữa bệnh, gây thất thoát ngoại tệ và không thúc đẩy được việc đầu tư công nghệ, dịch vụ khám chữa bệnh chất lượng cao ở Việt Nam.

Cũng cần tính đến việc khi không còn cơ hội tiếp tục duy trì hoạt động tại Việt Nam, các doanh nghiệp dược phẩm phát minh có thể sẽ phải cân nhắc lại việc đầu tư, xây dựng nhà máy, chuyển giao công nghệ sản xuất thuốc ở Việt Nam. Khả năng Việt Nam có những khu công nghiệp, khu công nghệ cao tập trung sản xuất những mặt hàng có giá trị gia tăng cao; cũng như cơ hội làm đầu mối xuất khẩu thuốc và các sản phẩm dược ra khu vực và thế giới sẽ ngày càng xa vời.

Vân Thiêng

tin nổi bật

Nới room tín dụng

Nới room tín dụng lần này được rất nhiều bên trông chờ, dù chỉ còn hai chục ngày nữa. Động thái này như luồng gió mát giúp giải nhiệt cho nhiều người đang khát khô cổ trong bối cảnh hiện nay.

'Nếu muốn cứu phải nhanh nhưng tránh tràn lan'

Tôi cho rằng, chúng ta nếu muốn cứu phải làm nhanh, trước khi cứu phải phân loại chứ không cứu tràn lan. Trong bối cảnh này, không nên hậu kiểm các công ty phát hành trái phiếu vì hậu kiểm là gây mất niềm tin của thị trường là còn nguy hại hơn nhiều.

Nuôi dưỡng sức dân khi vật giá leo thang

Chuyện cơm áo gạo tiền chưa bao giờ là nhẹ nhàng và đơn giản đối với đại đa số người dân trong bối cảnh vật giá leo thang.

Nền kinh tế đang đầy khó khăn nhưng vẫn trong tầm kiểm soát

Tác động của kinh tế thế giới đến kinh tế trong nước đã bắt đầu bộc lộ, dù có độ trễ. Tuy nhiên, cả thế giới gặp khó khăn chứ không chỉ riêng chúng ta; và nền kinh tế đang có những rung động, khó khăn nhưng vẫn trong tầm kiểm soát.

Ai tăng giá điện?

Cuối tuần vừa rồi, tôi đăng lên trang cá nhân một biểu đồ thể hiện giá điện trung bình và thu nhập bình quân đầu người ở Việt Nam là thấp nhất trong tương quan với một số quốc gia.

Kỳ vọng và áp lực cho đường vành đai 3 TP.HCM

Dự án đường vành đai 3 dài 76,34km đi qua các địa phương TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An. Dự án có tổng mức đầu tư lớn nhất phía Nam với số vốn 75.378 tỉ đồng được thực hiện đầu tư công bằng nguồn ngân sách Trung ương và địa phương.

Những 'nút thắt' trị giá nghìn tỷ

Những “nút thắt” trị giá hàng ngàn tỷ đồng liên quan đến hoàn thuế giá trị gia tăng đang được cơ quan thuế cam kết tháo gỡ sau cuộc đối thoại giữa ngành thuế và các doanh nghiệp vào cuối tuần trước.

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Trụ cột ‘nguồn lực’ trong truyền thông chính sách

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đưa ra một giải pháp quan trọng cho sự phát triển bền vững của báo chí khi cam kết bồi đắp trụ cột “nguồn lực” bằng cách cấp kinh phí theo hướng đặt hàng cho hoạt động truyền thông chính sách.

Báo chí phải trở thành tổ chức công nghệ

Cách đây hơn 20 năm, nhiều tổng biên tập vô cùng tự hào về việc máy in còn đang chạy, hàng chục đầu mối đã ngồi ăn bánh mì để đợi lấy báo đi rao bán.

Đổi mới con người ở vùng đất là mặt tiền quốc gia

Cần nhìn thẳng vào sự thật là khu vực đẹp nhất của đất nước, địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng lại có nhiều chỉ số phát triển thấp hơn mức trung bình của cả nước.

Tiếng chuông cảnh báo sau chuyện đình chỉ hoạt động của một sở

Hôm qua, một câu chuyện hy hữu được báo chí đưa tin: Sở Nội vụ bị tạm đình chỉ hoạt động 1 tháng vì chưa đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy (PCCC).

Truyền thông là chức năng của chính quyền

Khi các cấp chính quyền chủ động phối hợp truyền thông với các cơ quan báo chí sẽ là nền tảng quan trọng nhất cho việc làm chủ tình hình trong bối cảnh hiện nay.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.