Đề án “Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035” vừa được Thủ tướng Chính phủ ban hành kèm theo Quyết định số 233 hồi đầu tháng 2/2026 (gọi tắt là Đề án 233). Đây được xem là "đòn bẩy" quan trọng nhằm sớm hiện thực hóa mục tiêu giảm nghèo thông tin, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại các địa bàn đặc biệt khó khăn.

W-Anh bai 1 chinh.jpg
Đề án “Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035” được kỳ vọng sẽ tạo nhiều chuyển biến tích cực trong việc giảm nghèo thông tin tại các địa bàn dân tộc thiểu số đặc biệt khó khăn.

Đặt chỉ tiêu cụ thể để “đưa luật về bản”

Tại một sự kiện do Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì tổ chức hồi cuối năm 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: “Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ổn định chính trị, phát triển bền vững và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc của đất nước”.

Trên thực tế, dù đã có nhiều chương trình, dự án hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội được triển khai, song khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hiện nay vẫn đối mặt với nhiều rào cản trong việc tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, trong đó thiếu hụt thông tin nói chung, thông tin pháp luật nói riêng, là một trong những chỉ số nghèo đa chiều đáng quan ngại. 

Việc phê duyệt Đề án 233 đã mở ra hướng đi mới nhằm giảm nghèo thông tin pháp luật cho người dân. Không chỉ truyền tải kiến thức pháp luật, Đề án hướng tới việc thay đổi nhận thức, giúp bà con chủ động tiếp cận thông tin, tự bảo vệ quyền lợi và nắm bắt cơ hội phát triển.

Điểm đáng chú ý của Đề án là cách tiếp cận định lượng, với những mục tiêu rõ ràng, cho thấy quyết tâm thu hẹp “khoảng cách thông tin” một cách thực chất.

Trong giai đoạn 2026–2030, 100% địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được yêu cầu phải xây dựng chương trình, tài liệu phổ biến pháp luật phù hợp với đặc thù tâm lý và văn hóa của từng dân tộc. Việc biên soạn tài liệu phải được thực hiện bằng cả tiếng Việt và tiếng dân tộc thiểu số, sử dụng ngôn ngữ đơn giản, dễ hiểu và tích hợp nhiều hình ảnh minh họa trực quan.

Đến năm 2030, phấn đấu 100% các bộ, ngành và địa phương liên quan xây dựng được chương trình, kế hoạch phổ biến giáo dục pháp luật chuyên biệt cho vùng dân tộc thiểu số và miền núi. Ít nhất 80% người dân tại các xã đặc biệt khó khăn sẽ được tiếp cận thường xuyên với các thông tin pháp luật về quyền con người, quyền công dân và các chính sách an sinh xã hội.

Đẩy mạnh số hóa, phát huy vai trò của những hạt nhân ở cơ sở

Chiến lược công tác dân tộc giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2045 đã xác định một trong những nhiệm vụ đột phá là “đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước, phổ biến giáo dục pháp luật cho nhân dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; tăng cường đồng thuận xã hội; củng cố lòng tin của đồng bào với Đảng và Nhà nước”.

Và nay, theo Đề án 233, một trong những giải pháp đột phá giảm nghèo thông tin tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035 chính là chuyển đổi số.

Đề án 233 đặt mục tiêu đến năm 2030, 70% chương trình, tài liệu phổ biến pháp luật được số hóa và công khai trên môi trường mạng; 50% hoạt động phổ biến pháp luật được triển khai qua nền tảng số, mở ra cơ hội tiếp cận thông tin rộng rãi hơn cho người dân.

Bước sang giai đoạn 2031–2035, các chỉ tiêu tiếp tục được nâng lên. 100% tài liệu phổ biến pháp luật được số hóa, 80% hoạt động thực hiện trên môi trường số; tỷ lệ người dân được tiếp cận thông tin pháp luật đạt khoảng 70%; ở các vùng đặc biệt khó khăn, tỷ lệ này dự kiến đạt tới 90%.

Việc xây dựng hệ thống dữ liệu số về pháp luật dân tộc, các phần mềm chuyên dụng và tăng cường thời lượng phát sóng trên các nền tảng mạng xã hội sẽ giúp thông tin chính thống lan tỏa nhanh chóng, khắc phục sự chia cắt về địa lý.

Bên cạnh đó, Đề án 233 cũng nhấn mạnh giải pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác phổ biến giáo dục pháp luật tại cơ sở. Đến năm 2030, lực lượng nòng cốt sẽ được tăng cường với khoảng 1.300 người được đào tạo; 100% cán bộ cơ sở, người có uy tín, trưởng thôn, bản được bồi dưỡng kiến thức pháp luật. Việc này nhằm đảm bảo thông tin pháp luật không bị đứt gãy hoặc sai lệch khi truyền đạt đến bà con. 

Đặc biệt, Đề án khuyến khích việc lồng ghép giáo dục pháp luật vào các chương trình văn hóa, nghệ thuật truyền thống và các lễ hội của đồng bào, tạo ra sự thẩm thấu tự nhiên thay vì khiên cưỡng.

Nhìn tổng thể, Đề án 233 không chỉ hướng tới phổ biến pháp luật, mà còn đặt nền móng cho việc hình thành thói quen tự giác tìm hiểu pháp luật trong cộng đồng. Khi người dân chủ động tìm kiếm thông tin, đó chính là lúc “nghèo thông tin” bắt đầu được đẩy lùi từ gốc; hành trình thoát nghèo cả về vật chất lẫn thông tin sẽ trở nên hiệu quả và vững chắc hơn.

Với vai trò cơ quan thường trực, chủ trì triển khai Đề án 233, Bộ Dân tộc và Tôn giáo có nhiệm vụ trực tiếp xây dựng nội dung, tài liệu phổ biến pháp luật phù hợp với đặc thù từng vùng, từng dân tộc theo hướng dễ hiểu, dễ tiếp cận. Đồng thời, Bộ sẽ tổ chức đào tạo lực lượng nòng cốt tại cơ sở, tạo “cầu nối” đưa pháp luật đến từng thôn, bản; phối hợp với các bộ, ngành, địa phương huy động nguồn lực, gắn với mục tiêu giảm nghèo bền vững. Công tác theo dõi, đánh giá, tổng hợp và báo cáo kết quả cũng được thực hiện xuyên suốt, nhằm bảo đảm Đề án phát huy hiệu quả, góp phần giảm nghèo thông tin một cách bền vững.