Điều đáng chú ý hơn là qua bài phát biểu nhậm chức đã thấy khá rõ hướng đi của cả nhiệm kỳ. Trọng tâm là cam kết xây dựng một Chính phủ hiện đại, kiến tạo và phục vụ nhân dân, cắt giảm tối đa thủ tục hành chính và tháo gỡ dứt điểm những điểm nghẽn đang ghìm chân nguồn lực xã hội.

Cùng với đó, Thủ tướng đưa ra lựa chọn rất rõ ràng: Đưa khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thành đột phá hàng đầu; khẳng định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng nhất; và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với phân bổ nguồn lực.

w leminhhung 1544.jpg
Thủ tướng Lê Minh Hưng tuyên thệ 

Nhìn lại chặng đường công tác của Thủ tướng, dễ hiểu vì sao kỳ vọng dành cho nhiệm kỳ của ông lớn đến vậy. Hơn 20 năm trong ngành ngân hàng, quãng thời gian ở Văn phòng Trung ương Đảng và Ban Tổ chức Trung ương, đã tạo nên một hồ sơ đặc biệt: vừa chắc về tư duy tiền tệ, vừa hiểu rất sâu bộ máy và kỷ luật thực thi.

Chính vì vậy, kỳ vọng lớn nhất ở nhiệm kỳ này có lẽ là khả năng giữ cho nền kinh tế đi nhanh mà không chệch khỏi đường ray ổn định kinh tế vĩ mô.

Bài học của những giai đoạn trước vẫn còn nguyên giá trị cho hôm nay: Tăng trưởng chỉ bền khi lạm phát được kiểm soát, tỷ giá giữ được độ ổn định, lãi suất không tạo thêm cú sốc cho doanh nghiệp và các cân đối lớn như nợ công, thu – chi ngân sách vẫn nằm trong vùng an toàn.

Với một người đi lên từ điều hành tiền tệ và từng trải qua những giai đoạn khó nhất của hệ thống tài chính, Thủ tướng Lê Minh Hưng được kỳ vọng sẽ giữ được “sợi dây neo” ổn định vĩ mô quan trọng ấy cho nền kinh tế. Đây không chỉ là điều kiện để đạt tăng trưởng hai con số, mà còn là nền tảng để khu vực tư nhân yên tâm đầu tư dài hạn.

Đặt cạnh Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị Trung ương 2, có thể thấy lời nhậm chức của Thủ tướng mở ra một thông điệp rất tích cực cho 5 năm tới: Tăng trưởng hai con số phải đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, giữ vững các cân đối lớn và không để xảy ra cú sốc hệ thống.

Song song với đó là yêu cầu tháo gỡ nhanh các điểm nghẽn thể chế, phát triển các thị trường nhân tố sản xuất và chuyển mạnh mô hình tăng trưởng sang khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Có thể nói, tinh thần của nhiệm kỳ mới là mở đường cho một nhịp tăng trưởng mới, nơi cải cách thể chế và niềm tin của thị trường cần được củng cố và khơi thông.

Nhưng điều thị trường chờ đợi hơn cả là gỡ cho được những nguồn lực lâu nay vẫn bị mắc kẹt trong các thị trường nhân tố sản xuất.

Đất đai là ví dụ rõ nhất. Phía sau những con số tăng trưởng là những khu đất bỏ hoang giữa đô thị, những dự án nằm im nhiều năm, những doanh nghiệp chờ một quyết định quy hoạch để dám vay vốn, mở rộng nhà máy hoặc xây một khu công nghiệp mới. 

Song song với đó là thị trường vốn. Một nền kinh tế muốn đi nhanh trong 5–10 năm tới không thể mãi dựa vào vốn ngắn hạn của ngân hàng. Việc phát triển thị trường vốn dài hạn, nâng hạng chứng khoán và mở thêm những “đường vốn” mới cho doanh nghiệp, chẳng hạn trái phiếu doanh nghiệp, sẽ là điều rất đáng chờ đợi.

Một điểm sáng khác là thị trường lao động và khoa học công nghệ. Điều rất đáng mừng là trong bài phát biểu, Thủ tướng đã nhấn mạnh yếu tố con người, kỹ năng và tri thức vào trung tâm.

Chia sẻ với VietNamNet, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương Nguyễn Đình Cung nói, ông ủng hộ việc đặt mục tiêu tăng trưởng cao, bởi mục tiêu cao tạo ra tinh thần và khát vọng phát triển cho cả hệ thống.

Tuy nhiên, theo ông Cung, điều quan trọng hơn là phải thay đổi được cách thức tăng trưởng.

Nói cách khác, tăng trưởng cao trong 5 năm tới không thể tiếp tục dựa chủ yếu vào mở rộng tín dụng và thâm dụng lao động. Điều Việt Nam cần là một mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, chất lượng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thị trường nhân tố sản xuất làm động lực chính.

Khơi thông nguồn lực đất đai, vốn, lao động, khoa học công nghệ; để thị trường dẫn dắt dòng chảy nguồn lực tới nơi tạo ra giá trị cao nhất; và quan trọng nhất là tạo ra một niềm tin mới cho khu vực tư nhân.

Chỉ khi khu vực tư nhân cảm thấy luật chơi minh bạch hơn, quyền tài sản được bảo vệ tốt hơn và cơ hội được mở ra bình đẳng hơn, niềm tin cải cách mới thật sự được kiểm chứng bằng hành động đầu tư.

Nhưng tốc độ tăng trưởng của nhiệm kỳ mới, suy cho cùng, sẽ không chỉ được quyết định ở trung ương mà còn ở các địa phương, nơi một hồ sơ đất đai được xử lý nhanh hơn, một khu công nghiệp được mở sớm hơn hay một tuyến đường kết nối hoàn thành đúng tiến độ.

Chính ở những mắt xích rất cụ thể ấy, tinh thần phân cấp, phân quyền mới thực sự chuyển hóa thành tốc độ tăng trưởng.

Bộ máy Chính phủ nhiệm kỳ mới được tổ chức theo hướng 14 bộ và 3 cơ quan ngang bộ cho thấy một lựa chọn rất rõ ràng: Ưu tiên sự gọn nhẹ, rõ trách nhiệm và tăng tốc độ phối hợp chính sách.

Sau cùng, điều người dân và doanh nghiệp chờ đợi không phải là một con số tăng trưởng đẹp trên giấy, mà là kết quả thực tế: Thủ tục được giải quyết nhanh hơn, dự án sớm triển khai, thêm nhà máy tạo việc làm, thu nhập ổn định, giá cả không gây áp lực và môi trường sống trong lành hơn.