Tại Hội thảo quốc tế về Biển Đông lần thứ 17, bên cạnh 2 phiên thảo luận về vai trò của ASEAN và tầm quan trọng của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, nội dung chính trong ngày thứ hai của Hội thảo quốc tế về Biển Đông lần thứ 17 (ngày 04/11) tại Đà Nẵng là Phiên Mạn đàm giữa các Đại sứ và Diễn đàn Thế hệ trẻ để chia sẻ những góc nhìn đa chiều đối với tình hình, diễn biến tại khu vực Biển Đông và tìm kiếm các ý tưởng mới để bảo vệ hòa bình, duy trì trật tự dựa trên luật lệ ở khu vực.
Trong Phiên Mạn đàm, đại diện ngoại giao của Liên minh châu Âu, Canada, Đức, Nhật Bản và Việt Nam nhấn mạnh về tầm quan trọng của Biển Đông và khẳng định duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông là trách nhiệm chung của cộng đồng quốc tế.
Các đại biểu nhất trí cho rằng, luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS, là nền tảng và con đường khả thi duy nhất để giải quyết các vấn đề trên biển. Các đối tác ngoài khu vực cần thực hiện trách nhiệm và cam kết thông qua những hành động cụ thể như tăng cường hiện diện, bảo vệ tự do hàng hải, đẩy mạnh ngoại giao đa phương và hợp tác quốc tế, trong đó có hợp tác về phát triển kinh tế biển xanh.
Các ý kiến tại Hội thảo cho rằng vai trò trung tâm của ASEAN đang bị thách thức khi đối mặt với nhiều vấn đề an ninh khu vực, trong đó có Biển Đông.
ASEAN giúp đưa Biển Đông vào khuôn khổ thảo luận và hợp tác ở cấp độ khu vực. Tuy nhiên, ASEAN cũng có một số hạn chế khi đối mặt với gia tăng cạnh tranh nước lớn.
Sự lôi kéo, sức ép của các nước lớn dẫn tới khác biệt trong quan điểm và lợi ích giữa các thành viên, khiến ASEAN khó đạt được đồng thuận trong các vấn đề quan trọng.
Bên cạnh đó, có ý kiến cho rằng cơ chế giải quyết tranh chấp trong khuôn khổ Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác Đông Nam Á (TAC) chỉ có tính chất hình thức, không hiệu lực trong thực tiễn.
Tuyên bố ứng xử của các bên tại Biển Đông năm 2002 (DOC) là bước tiến quan trọng nhưng thiếu cơ chế thực thi, giám sát hiệu quả. Quá trình đàm phán Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) phức tạp, gặp nhiều thách thức do quan điểm của các bên liên quan khác xa nhau về tính chất pháp lý của văn kiện và phạm vi áp dụng.
Thảo luận về UNCLOS, đa số đại biểu nhấn mạnh UNCLOS là “Hiến pháp của Đại dương,” thiết lập khuôn khổ pháp lý căn bản và toàn diện cho các hoạt động trên biển đồng thời cung cấp cơ sở để ứng phó với các thách thức mới như biến đổi khí hậu, nước biển dâng. Tuy nhiên, các chuyên gia chỉ rõ, có một số trường hợp cố tình lợi dụng sự phức tạp của tranh chấp Biển Đông để diễn giải, áp dụng sai lệch UNCLOS.
Bên cạnh đó, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ biển và thay đổi trong điều kiện khí hậu, tự nhiên cũng đặt ra nhiều thách thức mới đối với luật pháp quốc tế.
.svg){kind=icon}
