Thương chiến với Mỹ, kinh tế Trung Quốc 'bầm dập'

Sự nguy hiểm của thương chiến nằm ở chỗ, những nguy cơ của nó có thể làm phân tâm các nhà hoạch định chính sách khỏi việc cải cách cơ cấu kinh tế.

Cuộc thương chiến Tổng thống Mỹ Donald Trump phát động năm 2018 đã khiến nền kinh tế Trung Quốc “bầm dập”. Lần đầu tiên từ năm 2010, chỉ số tăng trưởng sản phẩm quốc nội của đất nước tỷ dân có dấu hiệu giảm. Gạt vấn đề thương chiến sang một bên, mối nguy hiểm thực sự nằm ở những điểm yếu trong cấu trúc kinh tế Trung Quốc, vốn đã tồn tại trong suốt mấy chục năm qua.

{keywords}
Cấu trúc kinh tế Trung Quốc tiềm ẩn nhiều điểm yếu

Thương chiến Mỹ-Trung đã vượt ra khỏi lĩnh vực xuất khẩu của Trung Quốc, đồng thời cũng làm phức tạp nhiều vấn đề, khi tác động của nó đã đột nhiên phá vỡ những nỗ lực không ngừng nghỉ của chính quyền Bắc Kinh, nhằm giải quyết những vấn đề trong cấu trúc kinh tế.

Thậm chí trước cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu năm 2008, giới lãnh đạo Bắc Kinh đã từng tuyên bố rằng, mô hình tăng trưởng của Trung Quốc là “bất ổn, không cân bằng, không có sự phối hợp và thiếu bền vững”. Trung Quốc đã nhận ra rằng, nước này đã bị cuốn vào vòng luẩn quẩn khi ngày càng phụ thuộc nhiều vào việc đầu tư cơ sở hạ tầng và bất động sản, và điều này đã làm nảy sinh ra nhiều vấn đề nghiêm trọng về cơ cấu.

Có ba vấn đề chính ở đây. Thứ nhất là mức nợ cao nằm ở chính quyền địa phương. Được thúc đẩy bởi những ưu đãi tăng trưởng theo hướng đầu tư, các chính quyền địa phương đã có xu hướng đầu tư chủ yếu dựa vào việc vay để tạo quỹ cho các dự án cơ sở hạ tầng.

Từ năm 2000 đến 2017, các chính quyền địa phương đã đầu tư tài sản cố định gấp 12 lần so với mức chính quyền trung ương đưa ra, dù mức thuế ở chính quyền địa phương chỉ là 75% so với chính phủ trung ương. Khi các dự án cơ sở hạ tầng không tạo ra được lợi nhuận trong thời gian ngắn, thì chính quyền địa phương tiếp tục vay để trả nợ.

Theo số liệu do công ty xếp hạng tín dụng Chengxin của Trung Quốc đưa ra, thì trong đầu năm 2018, mức nợ tồn đọng của các chính quyền địa phương, vốn luôn có liên kết với các doanh nghiệp quốc doanh nằm trong khoảng 3,8 nghìn tỷ USD tới 5,2 nghìn tỷ USD. Mức nợ này chiếm gần 80% nợ công, và cao hơn nhiều so với các nước đang phát triển.

{keywords}
Nợ của chính quyền địa phương chiếm tỉ lệ 80% nợ công Trung Quốc. Ảnh: China.org

Những khoản nợ cao chót vót này sẽ có thể rút cạn quỹ tiết kiệm và làm chậm các khoản đầu tư tư nhân. Và điều này sẽ buộc chính quyền Bắc Kinh đưa ra 2 lựa chọn: Hoặc là đưa bảo lãnh cho các chính quyền địa phương, hoặc cho phép thị trường tài chính rơi vào tình trạng bất ổn không thể tưởng tượng được.

Vấn đề thứ hai là sự mất cân bằng ngày càng tăng giữa khu vực tư nhân và khu vực công. Khu vực công dù hoạt động kém hiệu quả hơn, nhưng lại được tiếp cận tốt hơn với các khoản vay ngân hàng và trợ cấp của chính phủ. Điều này khiến các doanh nghiệp tư nhân dễ gặp khủng hoảng thanh khoản hơn, khi Trung Quốc chuyển sang đường lối kiềm chế mức nợ.

Chính phủ Trung Quốc gần đây đã tiếp quản Ngân hàng Baoshang, một ngân hàng địa phương do ngân hàng này có quá nhiều khoản nợ không thanh toán được. Điều này đã tác động tới các doanh nghiệp tư nhân, đồng thời khiến các tổ chức tài chính lớn phải tính toán lại những tài sản rủi ro, và giảm các khoản vay liên ngân hàng cho các ngân hàng địa phương nhỏ mà khu vực tư nhân phụ thuộc rất nhiều.

{keywords}
Nợ công Trung Quốc đã chiếm hơn 50% GDP của nước này. Ảnh: tradingeconomics

Cuối cùng, việc thiếu các nguồn tăng trưởng kinh tế mới là thách thức cấp thiết nhất. Tăng trưởng nhờ việc tiêu dùng là cách phát triển bền vững và an toàn, nhưng không đủ để hỗ trợ tốc độ tăng trưởng GDP hiện tại của Trung Quốc. Bắc Kinh còn cần phát triển các ngành công nghiệp và công nghệ mới.

Tuy nhiên, cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đã làm phức tạp các vấn đề trên. Bên cạnh sự bất ổn của thị trường chứng khoán, nhiều nhà phân tích dự đoán rằng, căng thẳng thương mại sẽ khiến chỉ số tăng trưởng GDP của Trung Quốc trong năm nay giảm mạnh xuống dưới mức 6%. Đồng thời, các biện pháp chính sách nhằm giải quyết các vấn đề cấu trúc kinh tế của Trung Quốc đang phải đối mặt với sự bi quan và triển vọng xấu gây ra ảnh hưởng quá mức đến việc hoạch định chính sách.

Chặng đường cải cách của Trung Quốc rất khó khăn và đã gặp phải nhiều thất bại, nhất là từ những bất ổn gia tăng của thương chiến gần đây. Nhưng nền kinh tế Trung Quốc vẫn có thể chịu đựng được tổn thất tạm thời trong thương mại, như việc nước này tăng cường xuất khẩu hàng hóa sang châu Phi và Đông Nam Á.

Tờ SCMP trích dẫn nhận định của chuyên gia Hans Yue Zhu cho rằng, những tổn thất từ thương chiến sẽ diễn ra trong thời gian ngắn, và chính phủ Trung Quốc nên bám sát tiến trình của việc cải cách. Tương lai của Trung Quốc trong việc tăng trưởng kinh tế bền vững, đó là nước này ít phụ thuộc vào những thị trường bên ngoài và tăng các mức đầu tư lớn.

Tuấn Trần

tin nổi bật

Vì sao Thổ Nhĩ Kỳ muốn chặn Thụy Điển, Phần Lan gia nhập NATO?

Sau do dự ban đầu, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan đã tăng gấp đôi đe dọa của ông về việc sẽ phủ quyết đơn xin gia nhập tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) của Phần Lan và Thụy Điển.

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.

Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.

Nếu EU áp cấm vận dầu mỏ, Nga có bị đẩy vào thế bí?

Moscow đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có: nếu Liên minh châu Âu (EU) cấm nhập khẩu hàng triệu thùng dầu thô của Nga, liệu họ có thể tìm được khách hàng mới?

Vì sao Biển Đen quan trọng với Nga trong cuộc chiến ở Ukraine?

Nhiều chuyên gia cho rằng, Nga sẽ không thể củng cố lực lượng hải quân đang hứng chịu tổn thất trong chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine nếu không có sự tiếp cận lớn hơn với Biển Đen.

Chuyên gia lý giải nguyên nhân đồng Rúp Nga phục hồi phi thường

Sau khi mất gần một nửa giá trị vào tháng Ba do các lệnh trừng phạt từ phương Tây, đồng Rúp Nga đã phục hồi lên mức cao nhất trong hơn hai năm qua.

Vì sao loại vũ khí quan trọng cho Ukraine chống Nga đang bị thiếu hụt?

Hiện có một số nguyên nhân khiến Ukraine bị thiếu hụt nguồn cung tên lửa Javelin, một vũ khí lợi hại do Mỹ tài trợ để chống lại các lực lượng Nga.

Sau Ba Lan, Bulgaria, thành viên EU nào sẽ bị Nga ngắt khí đốt?

Cuộc chiến năng lượng giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU) tăng nhiệt sau quyết định của Moscow về ngưng cấp khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria.

Nga bắt đầu cắt nguồn cung nhiên liệu, châu Âu có lâm nguy?

Một yếu tố đang phủ bóng lên phản ứng của châu Âu trước chiến dịch tấn công quân sự của Moscow ở Ukraine là, khí đốt Nga đang sưởi ấm các ngôi nhà và cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp của châu lục.

Nga thất thế trong 'chiến tranh mạng' với Ukraine?

Giữa lúc các lệnh trừng phạt của phương Tây đang gây khó khăn cho nền kinh tế và quân đội hứng chịu tổn thất trong chiến dịch quân sự ở Ukraine, Nga còn phải đối mặt với một thách thức mới.

Lý do Đức dè dặt chuyển vũ khí hạng nặng cho Ukraine

Dù đã tuyên bố thay đổi chính sách đối ngoại và quốc phòng khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu, nhưng Đức vẫn tỏ ra dè dặt trong việc cấp vũ khí hạng nặng cho Kiev.

Sự thay đổi chiến lược của Mỹ trong giai đoạn 2 cuộc chiến Nga - Ukraine

Khi chiến dịch tấn công quân sự của Nga ở Ukraine biến thành cuộc chiến tranh tiêu hao, không có khả năng đạt thỏa thuận hòa bình trong nay mai, Mỹ và các đồng minh bắt đầu thay đổi chiến lược ứng phó.

Nga - Ukraine xung đột, các nước lân cận ảnh hưởng kinh tế thế nào?

Vào thời bình, việc gần các thị trường của Nga và Ukraine là một lợi thế. Tuy nhiên, vào thời chiến, các mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế đã trở thành gánh nặng đối với các nước láng giềng.

Ngày bỏ phiếu bầu tổng thống, cử tri Pháp lựa chọn Macron hay Le Pen?

Cử tri Pháp hôm nay (24/4) đi bỏ phiếu bầu tổng thống. Họ sẽ phải quyết định tiếp tục ủng hộ Tổng thống Emmanuel Macron hay nhà lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen.

Cách Nga 'sống chung' với lệnh trừng phạt

Chính phủ, các doanh nghiệp và người dân Nga đang có những giải pháp sáng tạo để đối phó với những lệnh trừng phạt từ phương Tây và thích ứng với trạng thái 'bình thường mới'.