Triều Tiên sẽ bỏ 'vương miện hạt nhân' Yongbyon tại hội nghị ở Hà Nội?

Gần như suốt 4 thập niên qua, các tham vọng hạt nhân của Triều Tiên tập trung vào một tổ hợp rộng lớn ẩn náu giữa đồi núi ở phía bắc Bình Nhưỡng.

Tất cả có thể sẽ chấm dứt sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong Un gặp nhau tuần tới, theo báo Bloomberg.

{keywords}
Ảnh vệ tinh tổ hợp hạt nhân Yongbyon.

Thời gian gần đây, việc giải giáp Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Hạt nhân Yongbyon nổi lên như một kết quả tiềm tàng sẽ đạt được tại hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều lần 2 ở Việt Nam ngày 27-28/2.

Ông Moon Chung In – một cố vấn đặc biệt của Tổng thống Hàn Quốc – nói với hãng tin Bloomberg tuần trước rằng Chủ tịch Kim đã đồng ý đóng cửa tổ hợp và cho phép các thanh sát viên vào kiểm tra. Điều đó, có nghĩa là Mỹ có cơ hội nắm được những thông tin quý giá về các chương trình vũ khí của Triều Tiên.

Một thỏa thuận đóng cửa Yongbyon có thể sẽ đại diện cho chiến thắng hữu hình đầu tiên mà ông Trump đạt được hướng tới giảm bớt năng lực hạt nhân của Bình Nhưỡng kể từ sau hội nghị thượng đỉnh lần 1 ở Singapore tháng 6 năm ngoái. Nó tiềm tàng khiến Triều Tiên mất đi lượng plutonium đủ cho chế tạo mỗi năm một quả bom nguyên tử cùng các vật liệu cần thiết để làm ra các vũ khí hạt nhân uy lực hơn.

Tuy nhiên, như vậy cũng chưa thể đạt tới mức "phi hạt nhân hóa hoàn toàn, được kiểm chứng toàn diện" như Ngoại trưởng Mỹ Michael Pompeo và giới chức chức chính quyền Trump yêu cầu. Kể cả đóng cửa Yongbyon thì theo các chuyên gia kiểm soát hạt nhân, ông Kim có thể có ít nhất một nhà máy bí mật khác sản xuất được tới 6 quả bom hạt nhân mỗi năm.

Ông Chun Yungwoo, cựu đặc phái viên hạt nhân Hàn Quốc từng làm trung gian cho một trong những thỏa thuận đóng cửa Yongbyon, cho rằng chính quyền Kim Jong Un giờ đã thay đổi trọng tâm sang chế tạo các đầu đạn hạt nhân tốt hơn và các tên lửa đạn đạo liên lục địa có thể bắn tới Mỹ. Theo ông, Bình Nhưỡng có thể đã có đủ nguyên liệu phân hạch để tiếp tục hầu hết chương trình hạt nhân của nước này - kể cả khi đã đóng cửa tất cả các cơ sở sản xuất nhiên liệu khác.

Ngày 19/2, Tổng thống Trump nói với các phóng viên ở Nhà Trắng rằng ông "không vội" đạt một thỏa thuận với Chủ tịch Kim bởi ông muốn một mối quan hệ vững mạnh với nhà lãnh đạo Triều Tiên và cấm vận nhằm vào quốc gia châu Á này vẫn tiếp tục khi hai bên đàm phán.

Yongbyon, nằm cách thủ đô Bình Nhưỡng 100km về phía bắc, mang giá trị biểu tượng là "vương miện lâu năm" của chương trình vũ khí hạt nhân Triều Tiên. Được xây dựng năm 1979, lò phản ứng của cơ sở này tạo ra một ít điện còn chủ yếu cung cấp plutonium và các cơ sở nghiên cứu cần thiết để Triều Tiên thử nghiệm quả bom nguyên tử đầu tiên năm 2006.

Chủ tịch Kim đã đặt Yongbyon trở lại bàn đàm phán trong cuộc gặp với Tổng thống Hàn Quốc Ban Ki Moon hồi tháng 9 năm ngoái, khi ông bày tỏ mong muốn chấp nhận "giải giáp vĩnh viễn" nhà máy để đổi lấy "các biện pháp tương xứng" của Mỹ. Cố vấn Moon Chung In của Tổng thống Hàn Quốc tiết lộ thêm, tại cuộc gặp, ông Kim còn đồng ý sẽ "chấp nhận xác minh" việc phá hủy tổ hợp.

Siegfried Hecker, một thành viên trong nhóm khoa học hạt nhân theo dõi hoạt động làm giàu uranium tại Yongbyon trong một chuyến thị sát năm 2010, nhận định rằng đóng cửa cơ sở này cùng một phòng thí nghiệm mà có thể sản xuất tritium – một đồng vị phóng xạ của hydrogen giúp thu nhỏ đầu đạn hạt nhân – sẽ có thể là một thành công.

"Đóng cửa và giải giáp tổ hợp hạt nhân Yongbyon là một thỏa thuận lớn", ông Hecker nhận định. "Nó sẽ chấm dứt hoạt động sản xuất plutonium và tritium. Và nó sẽ làm giảm đáng kể năng lực chế tạo uranium được làm giàu ở cấp độ cao".

Tuy nhiên, việc thanh sát hàng chục tòa nhà ở Yongbyon có thể sẽ mất nhiều thời gian và giải giáp toàn diện thậm chí còn lâu hơn. Phía Hàn Quốc cho rằng tháo dỡ Yongbyon sẽ tạo dựng được lòng tin và khuyến khích Bình Nhưỡng nhượng bộ nhiều thêm nữa.

{keywords}
Tin tức về hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều được dư luận quan tâm. (Ảnh: Bloomberg)

Chưa rõ Tổng thống Trump sẽ đạt được bao nhiêu tại cuộc gặp với Chủ tịch Kim tuần tới. Tuy nhiên, hai bên không dễ dàng dàn xếp được những bất đồng hiện nay và các cuộc hội đàm nhiều khả năng sẽ vượt ra khỏi hội nghị. Để đổi lấy việc giải giáp Yongbyon, ông Kim có thể sẽ yêu cầu nới lỏng cấm vận quốc tế lên Bình Nhưỡng.

Triều Tiên từng 2 lần nhất trí ngừng các hoạt động và cho phép các thanh sát viên hạt nhân vào Yongbyon để đổi lấy viện trợ trước khi ông Kim Jong Un lên nắm quyền, một lần vào giữa những năm 1990 và một lần vào giữa thập niên 2000. Cả hai lần, Triều Tiên đều hủy bỏ cam kết do bất đồng về cách thức thực hiện thỏa thuận.

Thanh Hảo

 

tin nổi bật

Vì sao Mỹ khó ‘cấm cửa’ kim cương và vàng từ Nga?

Các nhà sản xuất kim hoàn và giới chức Mỹ đang phải đứng trước một nhiệm vụ khó khăn: chặn dòng chảy đá quý và kim loại quý của Nga vào nước này.

Đường sắt – Yếu tố định đoạt chiến cục với Nga của Ukraine

Mạng lưới đường sắt đang trở thành một trong những công cụ hậu cần quan trọng nhất và là 'biểu tượng kháng chiến' của Ukraine.

Nếu EU áp cấm vận dầu mỏ, Nga có bị đẩy vào thế bí?

Moscow đang phải đối mặt với một thách thức chưa từng có: nếu Liên minh châu Âu (EU) cấm nhập khẩu hàng triệu thùng dầu thô của Nga, liệu họ có thể tìm được khách hàng mới?

Vì sao Biển Đen quan trọng với Nga trong cuộc chiến ở Ukraine?

Nhiều chuyên gia cho rằng, Nga sẽ không thể củng cố lực lượng hải quân đang hứng chịu tổn thất trong chiến dịch tấn công quân sự ở Ukraine nếu không có sự tiếp cận lớn hơn với Biển Đen.

Chuyên gia lý giải nguyên nhân đồng Rúp Nga phục hồi phi thường

Sau khi mất gần một nửa giá trị vào tháng Ba do các lệnh trừng phạt từ phương Tây, đồng Rúp Nga đã phục hồi lên mức cao nhất trong hơn hai năm qua.

Vì sao loại vũ khí quan trọng cho Ukraine chống Nga đang bị thiếu hụt?

Hiện có một số nguyên nhân khiến Ukraine bị thiếu hụt nguồn cung tên lửa Javelin, một vũ khí lợi hại do Mỹ tài trợ để chống lại các lực lượng Nga.

Sau Ba Lan, Bulgaria, thành viên EU nào sẽ bị Nga ngắt khí đốt?

Cuộc chiến năng lượng giữa Nga và Liên minh châu Âu (EU) tăng nhiệt sau quyết định của Moscow về ngưng cấp khí đốt cho Ba Lan và Bulgaria.

Nga bắt đầu cắt nguồn cung nhiên liệu, châu Âu có lâm nguy?

Một yếu tố đang phủ bóng lên phản ứng của châu Âu trước chiến dịch tấn công quân sự của Moscow ở Ukraine là, khí đốt Nga đang sưởi ấm các ngôi nhà và cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp của châu lục.

Nga thất thế trong 'chiến tranh mạng' với Ukraine?

Giữa lúc các lệnh trừng phạt của phương Tây đang gây khó khăn cho nền kinh tế và quân đội hứng chịu tổn thất trong chiến dịch quân sự ở Ukraine, Nga còn phải đối mặt với một thách thức mới.

Lý do Đức dè dặt chuyển vũ khí hạng nặng cho Ukraine

Dù đã tuyên bố thay đổi chính sách đối ngoại và quốc phòng khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu, nhưng Đức vẫn tỏ ra dè dặt trong việc cấp vũ khí hạng nặng cho Kiev.

Sự thay đổi chiến lược của Mỹ trong giai đoạn 2 cuộc chiến Nga - Ukraine

Khi chiến dịch tấn công quân sự của Nga ở Ukraine biến thành cuộc chiến tranh tiêu hao, không có khả năng đạt thỏa thuận hòa bình trong nay mai, Mỹ và các đồng minh bắt đầu thay đổi chiến lược ứng phó.

Nga - Ukraine xung đột, các nước lân cận ảnh hưởng kinh tế thế nào?

Vào thời bình, việc gần các thị trường của Nga và Ukraine là một lợi thế. Tuy nhiên, vào thời chiến, các mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế đã trở thành gánh nặng đối với các nước láng giềng.

Ngày bỏ phiếu bầu tổng thống, cử tri Pháp lựa chọn Macron hay Le Pen?

Cử tri Pháp hôm nay (24/4) đi bỏ phiếu bầu tổng thống. Họ sẽ phải quyết định tiếp tục ủng hộ Tổng thống Emmanuel Macron hay nhà lãnh đạo cực hữu Marine Le Pen.

Cách Nga 'sống chung' với lệnh trừng phạt

Chính phủ, các doanh nghiệp và người dân Nga đang có những giải pháp sáng tạo để đối phó với những lệnh trừng phạt từ phương Tây và thích ứng với trạng thái 'bình thường mới'.

Nga hé lộ mục tiêu thật sự của giai đoạn 2 cuộc chiến ở Ukraine

Một tướng cấp cao của quân đội Nga cho biết, mục tiêu cho giai đoạn 2 chiến dịch tấn công quân sự của nước này ở Ukraine là thâu tóm kiểm soát toàn bộ khu vực miền nam và vùng Donbass, miền đông nước láng giềng.