Trung Quốc ‘nắn gân’ Australia: Diễn biến mới của chiến thuật vùng xám

Hoàng Việt Giảng viên Đại học Luật TP.HCM, thành viên Ban nghiên cứu luật Biển và hải đảo, Liên đoàn Luật sư Việt Nam.

Mới đây, Australia đã cáo buộc một tàu Hải quân Trung Quốc chiếu laser vào máy bay của lực lượng không quân Australia đang tiến hành giám sát hàng hải ven biển.

Căng thẳng trong quan hệ Australia - Trung Quốc vẫn chưa giảm bớt mà tiếp tục leo thang. Những phát biểu của Canberra khi cáo buộc Bắc Kinh về nguồn gốc Covid-19 đã dẫn tới việc Trung Quốc trừng phạt thương mại đối với Australia.

Sự kiện Australia tham gia Liên minh quân sự giữa 3 nước Anh - Mỹ - Australia (AUKUS) tháng 9 năm ngoái như một giọt nước làm tràn ly, khiến quan hệ bang giao căng thẳng gấp bội phần. 

{keywords}
Tàu khu trục tên lửa dẫn đường lớp Luyang của hải quân Trung Quốc bị tố chiếu tia laser vào máy bay trinh sát Australia hôm 17/2. Ảnh: Bộ Quốc phòng Australia

Hôm 17/2, Australia cáo buộc một tàu Hải quân Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLAN) đã chiếu laser vào một máy bay của lực lượng không quân Australia đang tiến hành giám sát hàng hải ven biển. Sự việc này diễn ra ở biển Arafura, trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Australia, ngoài khơi bờ biển phía Bắc của nước này.

Theo giới quan sát Australia, đây chắc chắn là một nỗ lực đe dọa quân sự của Trung Quốc đối với bờ biển của Australia. Tàu Trung Quốc đã đi qua eo biển Torres ở mũi phía Bắc của Queensland cùng một tàu PLAN khác, hướng tới biển Coral ngoài khơi Rạn san hô Great Barrier. Tàu Trung Quốc có thể đang có ý định theo dõi các cuộc tập trận sắp tới của quân đội Australia ngoài khơi bờ biển Queensland, đây là một hành động hợp pháp, miễn là các tàu ở bên ngoài lãnh hải của Australia, trải dài 12 hải lý tính từ bờ biển.

Tuy nhiên, việc chiếu laser không phải là một hành động hợp pháp. Bộ Quốc phòng Australia đã lên án "hành vi quân sự thiếu chuyên nghiệp và không an toàn" của tàu Trung Quốc. Sau đó, Thủ tướng Scott Morrison nhanh chóng tuyên bố vụ việc là một "hành động đe dọa", khiến tính mạng quân nhân gặp nguy hiểm. Bộ trưởng Quốc phòng Peter Dutton thì cho rằng đây là một "hành động gây hấn, bắt nạt".

Mức độ nguy hiểm của việc chiếu laser

Tất cả tàu chiến hiện đại đều được trang bị laser. Chúng được sử dụng chủ yếu để xác định tầm bắn và nhắm ngay vào mục tiêu trước khi khai hỏa. Nó được thực hành thường xuyên để nhằm vào các mục tiêu giả định và bị coi là nguy hiểm vì ít nhất 2 lý do.

Chĩa tia laser thường được gọi là "vẽ mục tiêu" trước khi khai hỏa, chẳng hạn như đạn pháo, súng máy hoặc tên lửa. Nó được nhiều người coi là một hành động thù địch, chưa phải vượt qua ngưỡng xung đột hoặc chiến tranh công khai. Bởi vì việc chĩa tia laser khác với việc bắn một tên lửa. Đây có thể là một trải nghiệm hết sức khó chịu đối với người phải chịu những chùm tia như vậy.

Ngoài ra, bản thân chùm tia laser rất nguy hiểm vì có thể gây mù vĩnh viễn nếu chiếu vào mắt ai đó, cũng như làm hỏng hệ thống điều hướng quan trọng và các hệ thống liên quan khác vốn quan trọng đối với an toàn hàng không.

Bút trình chiếu laser là rất phổ biến trong trường học trong một thời gian cho đến khi người ta phát hiện ra nguy cơ của chúng. Những tia laser đề cập ở trên mạnh hơn rất nhiều các tia trong bút chiếu laser.

Mục đích của Trung Quốc

Đây không phải lần đầu tiên tàu Trung Quốc có hành động chiếu tia laser như vậy. Tàu hải quân hoạt động trong các vùng tranh chấp ở Biển Đông thường xuyên đối đầu với PLAN, lực lượng hải giám và các tàu dân quân Trung Quốc. Nhiều tàu Trung Quốc đã có những hành vi như vậy trong một thời gian nhằm vào máy bay của Australia, Mỹ và các nước khác.

Cụ thể, cách đây đúng 1 năm, vào ngày 17/2/2021, hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ cho biết, khi một chiếc phi cơ tuần tra biển P-8A của họ đang bay trên bầu trời thì bị trúng tia laser bắn đi từ một khu trục hạm Trung Quốc. Vụ việc xảy ra tại vùng biển quốc tế, cách đảo Guam khoảng 380 hải lý (610km) về hướng tây.

Phía Mỹ nói rõ là tia laser mà Trung Quốc sử dụng không thể nhìn thấy bằng mắt thường, nhưng đã bị thiết bị cảm biến trên máy bay P-8A ghi nhận. Mỹ cho rằng, các “vũ khí” laser có khả năng gây tổn thương nghiêm trọng cho phi hành đoàn, thủy thủ đoàn cũng như hệ thống máy móc trên máy bay hay tàu thuyền.

Tháng 6/2018, Mỹ cũng cáo buộc các phi công máy bay quân sự của họ hoạt động ở Thái Bình Dương bị tấn công bằng tia laser hơn 20 lần trong suốt khoảng thời gian gần đó.

{keywords}
Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường lớp Luyang (trái) và tàu đổ bộ lớp Yuzhao của Trung Quốc đang hoạt động trên biển San Hô, gần Australia. Ảnh: ABC

Theo các nhà phân tích Australia, các hành vi ngang ngược này không phải là điều thường được mong đợi ở những vùng biển không bị tranh chấp gần Australia hơn - hoặc trong EEZ của bất kỳ quốc gia nào. Đây cũng không phải là một chiến thuật được Australia sử dụng để chống lại tàu hải quân của các quốc gia.

Vì vậy, đây dường như là một hành động "leo thang” của Bắc Kinh. Trung Quốc có thể đang tìm cách gửi một thông điệp tới Canberra rằng, các cuộc tuần tra của hải quân Australia ở Biển Đông không được hoan nghênh. Hải quân Mỹ cũng tham gia các cuộc tuần tra này - được gọi là Hoạt động tự do hàng hải (FONOP). Các quốc gia khác như Nhật Bản, Anh và Pháp cũng vậy.

Thử phản ứng đối phương

Trung Quốc coi FONOP là hành động khiêu khích vì họ yêu sách chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông qua cái gọi là “đường 9 đoạn”. Tòa Trọng tài trong vụ Philippines kiện Trung Quốc đã bác bỏ các yêu sách của Trung Quốc hồi năm 2016 và ủng hộ việc áp dụng Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), nhưng Bắc Kinh đã phớt lờ, thậm chí muốn viết lại các quy tắc này.

Với các hành động hung hăng như chiếu tia laser trên khắp các vùng biển, đặc biệt là Biển Đông, Trung Quốc dường như đang thực hiện một phép thử để xem họ có thể đạt tới giới hạn nào trong khi có thể tránh vượt qua ngưỡng xung đột. Đây chính là một phần của chiến thuật “vùng xám” của họ ở Biển Đông.

Bắc Kinh hiểu rõ nếu công khai kích động xung đột sẽ gây ra những hậu quả lớn đối với danh tiếng và hình ảnh của họ. Trung Quốc cũng không muốn làm hỏng những nỗ lực của mình trong việc làm suy yếu các chính sách an ninh của Mỹ hoặc những mối liên kết với Mỹ để ủng hộ phán quyết của Tòa Trọng tài về Biển Đông.

Qua các hành động này, Trung Quốc cũng muốn đo lường phản ứng của Mỹ và các quốc gia liên quan? Đối với trường hợp Australia mới đây, do Canberra là đồng minh thân thiết và lâu đời của Washington, nên việc sử dụng các hành động hung hăng nhằm “nắn gân” đối phương như vậy sẽ mang lại nhiều tác dụng cho tính toán của Bắc Kinh.

Các hành động đáp trả của Australia sẽ có tác động đến toàn bộ khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Những nước láng giềng của Australia ở Đông Nam Á và Thái Bình Dương sẽ theo dõi chặt chẽ để xem mức độ phản ứng của họ cũng như Mỹ, thể hiện khả năng sẵn sàng đẩy lùi sự gây hấn của Trung Quốc đến đâu.

Việt Hoàng

Đằng sau việc Trung Quốc ngừng đàm phán thương mại với Australia

Đằng sau việc Trung Quốc ngừng đàm phán thương mại với Australia

Ủy ban Cải cách và phát triển quốc gia Trung Quốc (NDRC) thông báo sẽ "đình chỉ vô thời hạn" mọi hoạt động trong khuôn khổ Đối thoại kinh tế chiến lược Trung Quốc-Australia (SED) do Australia "phân biệt đối xử về ý thức hệ".

 

tin nổi bật

Lý do khiến nữ Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Park Soon-ae buộc phải từ chức ngày 8/8 do thất bại trong việc thuyết phục người dân chấp nhận việc bắt đầu bậc tiểu học từ 5 tuổi.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.

Sao cứ để người bị kỷ luật rao giảng đạo đức

Trong hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt nghị quyết Trung ương 5 (khóa 13) vừa qua, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương có những phát biểu mang tính định hướng rất quyết liệt.

Từ Vị Xuyên đến nghĩa trang Trường Sơn: Chiếc xe lăn Bộ trưởng trao cho thương binh

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng lặng lẽ cắm nén hương lên bàn thờ các anh hùng liệt sỹ ở nghĩa trang liệt sỹ quốc gia Trường Sơn.

Một thời chảo lửa túi bom, nay dựng đền thờ chung, làm giỗ tập thể

Đến Quảng Trị trong cái nắng cháy da cháy thịt, sự khốc liệt của chiến tranh đã ngấm sâu vào lòng đất thiêng, hiện hình qua từng nhành cây, ngọn cỏ, qua tấm bia chứng tích hay ghi danh liệt sĩ.

Khủng hoảng năng lượng: Nỗi lo toàn cầu

Không chỉ ở Mỹ và châu Âu, cuộc khủng hoảng năng lượng đang khiến giá cả tại các lục địa leo thang.

Giải pháp tái thiết quan hệ Australia - Trung Quốc

Quan hệ Australia - Trung Quốc cần được thiết lập lại, đặc biệt về thương mại. Sự thay đổi chính phủ ở Canberra và phản ứng chính thức của Bắc Kinh tạo cơ hội hiếm có để hai nước tái xây dựng quan hệ và ngăn chặn các va chạm mới.

Các đảo quốc Thái Bình Dương trong cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung

Không lâu sau khi lên nắm quyền vào năm 2012, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tuyên bố “khu vực Thái Bình Dương rộng lớn đủ chỗ cho cả Trung Quốc và Mỹ”.

Chọn người hiền tài: Hào kiệt đời nào cũng có

Cô đọng nhất, theo ngữ nghĩa, người hiền tài là người vừa hiền lại vừa tài. Kinh điển nhất, người hiền tài là nguyên khí của quốc gia.

Cảm tình với Việt Nam của ông Abe - vị Thủ tướng có đôi tay mềm ấm

Tôi cảm nhận được rằng ông Abe Shinzo là người gần gũi. Khi bắt tay ông, tôi thấy rất mềm và ấm. Tôi học được ông 2 điều, đó là sự chủ động và quyết đoán.

Abe Shinzo: Chính trị gia định hình nước Nhật thời hiện đại

Cố Thủ tướng Abe Shinzo là chính trị gia đã định hình lại nước Nhật trong thời kỳ hiện đại, để lại nhiều di sản về cả kinh tế, chính trị lẫn xã hội.

10 năm luật Biển: Cơ sở pháp lý để trở thành quốc gia mạnh từ biển

Ngày 21/6/2012, Quốc hội thông qua luật Biển đầu tiên. Luật biển Việt Nam 2012 đã pháp điển hoá các quy định của Công ước LHQ về luật biển - UNCLOS và Tuyên bố chính phủ về các vùng biển Việt Nam ngày 12/5/1977.

Vị 'quốc khách' và bức thư của Thủ tướng Abe gửi Đại sứ Việt Nam

Cựu Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo từng nói rằng, cá nhân ông rất coi trọng Việt Nam và có tình cảm đặc biệt với các nhà lãnh đạo Việt Nam.