Thống kê của Cục Hải quan cho thấy, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong tháng 9 đạt 1,5 tỷ USD, nâng kim ngạch xuất khẩu 9 tháng lên gần 13,3 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, xuất khẩu nhóm sản phẩm thế mạnh này của Việt Nam tăng 6,3%, tiếp tục là mặt hàng có kim ngạch cao nhất ngành nông nghiệp.

Năm 2025, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ đem về 17,2 tỷ USD. Theo lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, xuất khẩu mặt hàng này dự báo đạt gần 20 tỷ USD trong năm 2026.

Mỹ và Trung Quốc hiện là hai thị trường xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ lớn của Việt Nam.

Giá trị xuất khẩu sang thị trường Mỹ đạt gần 6,7 tỷ USD. So với cùng kỳ năm ngoái, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Mỹ giảm gần 3,9% nhưng vẫn chiếm khoảng 50,4% tổng kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ trong 9 tháng.

Ngược với thị trường Mỹ, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ sang Trung Quốc tăng mạnh. Chỉ trong 9 tháng, xuất khẩu nhóm hàng này sang thị trường tỷ dân tăng tới 40,4%, đạt 1,98 tỷ USD. Qua đó, Trung Quốc vươn lên đứng thứ hai trong số các thị trường nhập khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam, với tỷ trọng gần 14,9%.

Dù kim ngạch xuất khẩu gỗ liên tục tăng trong những năm qua, nhưng tại hội thảo lấy ý kiến về Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, mới đây, ông Ngô Sỹ Hoài, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, nhận định môi trường cạnh tranh quốc tế đang thay đổi nhanh chóng, với sự vươn lên của những đối thủ mới như Ấn Độ. 

Trước đây, doanh nghiệp Việt Nam chủ yếu cạnh tranh với các nước Đông Nam Á. Nay, phạm vi cạnh tranh đã mở rộng, trong khi mỗi quốc gia đều có những lợi thế riêng về sản xuất và phát triển thị trường.

Không chỉ vậy, ông Hoài còn thừa nhận với ngành gỗ và lâm sản, nhiều doanh nghiệp vẫn hoạt động theo phương thức gia công cho khách hàng nước ngoài. 

Theo ông, duy trì khách hàng hiện hữu đã khó, tìm kiếm thị trường mới và chuyển đổi mô hình kinh doanh còn đòi hỏi nguồn lực lớn hơn. Những hạn chế về vốn, máy móc, công nghệ và khả năng tổ chức sản xuất khiến quá trình chuyển đổi không thể diễn ra trong thời gian ngắn.

Do đó, doanh nghiệp không thể kéo dài tình trạng gia công mà cần có bước chuyển mạnh mẽ sang chủ động thiết kế, sáng tạo mẫu mã và nâng cao giá trị gia tăng. Đây không chỉ là yêu cầu đối với từng doanh nghiệp mà còn cần được đặt ra trong định hướng phát triển xuất khẩu dài hạn, Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam chia sẻ.