Giữa TPHCM năng động, có những ngôi trường đã tồn tại qua hàng thế kỷ, chứng kiến bao biến động của thành phố và trở thành nơi đào tạo nhiều thế hệ học sinh, trí thức. Những mái trường ấy không chỉ mang giá trị giáo dục mà còn lưu giữ một phần ký ức, lịch sử của Sài Gòn - TPHCM.
Ngôi trường cổ nhất TPHCM
Trường THPT Lê Quý Đôn nằm trên đường Nguyễn Thị Minh Khai (quận 3 cũ), nay thuộc phường Xuân Hòa. Trường được khởi công năm 1874 và hoàn tất năm 1877, giảng dạy từ tiểu học đến tú tài theo chương trình Pháp. Ngày đầu thành lập, trường mang tên Collège Indigène (Trung học bản xứ). Không lâu sau, trường được đổi tên thành Collège Chasseloup Laubat, theo tên Francois Marquis de Chasseloup Laubat (1754-1833), Bộ trưởng Pháp quốc hải ngoại, còn gọi là Bộ Thuộc địa lúc bấy giờ.
Đầu thế kỷ 20, trường bắt đầu mở rộng việc tiếp nhận học sinh người Việt, với điều kiện phải có quốc tịch Pháp. Khi đó, trường được chia thành hai khu riêng biệt. Khu dành cho học sinh Pháp có tên Quartier Européen, trong khi học sinh Việt học tại khu bản xứ. Dù tách biệt về khu vực, cả hai nhóm học sinh đều học chung chương trình Pháp và tham dự kỳ thi tú tài Pháp.
Năm 1954, trường tiếp tục đổi tên thành Jean Jacques Rousseau, theo tên một nhà trí thức Pháp trong phong trào "Ánh Sáng" thế kỷ XVIII. Việc đổi tên nhằm tránh gợi nhớ thời thuộc địa. Tuy nhiên, trường vẫn do người Pháp quản lý và chủ yếu đào tạo học sinh người Việt.
Đến năm 1970, trường được bàn giao cho người Việt quản lý và đổi tên thành Trung tâm giáo dục Lê Quý Đôn, đào tạo học sinh từ lớp 1 đến lớp 12. Sau khi đất nước thống nhất, ngày 29/8/1977, UBND thành phố ký quyết định thành lập Trường PTTH Lê Quý Đôn. Ngày nay, Trường THPT Lê Quý Đôn thuộc hệ thống trường công lập của Sở GD-ĐT TPHCM.
Theo Từ điển thành phố Sài Gòn - Hồ Chí Minh do hai tác giả Thạch Phương và Lê Trung Hoa chủ biên, năm 1874 là năm thành lập Trường Collège Chasseloup Laubat. Từ những tư liệu này, trường Lê Quý Đôn được xem là trường trung học cổ nhất Sài Gòn hiện nay, với lịch sử hơn 150 năm, đồng thời là một trong những di tích văn hóa của TPHCM.
Mái trường của những nhân vật nổi tiếng
Không chỉ có tuổi đời đặc biệt, Trường THPT Lê Quý Đôn còn gắn với tên tuổi của nhiều học sinh ưu tú, nhân sĩ, trí thức và những nhân vật có ảnh hưởng trong lịch sử, văn hóa, khoa học của Việt Nam và khu vực.
Đáng chú ý, một trong những cựu học sinh của trường là Norodom Sihanouk, cố Quốc vương, cố Thái thượng hoàng Vương quốc Campuchia. Trong danh sách những người từng học dưới mái trường này còn có Cao Triều Phát, kỹ sư, nhân sĩ yêu nước, nguyên Ủy viên Đoàn Chủ tịch UBTƯ MTTQ Việt Nam; Nguyễn An Ninh, nhà cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ 20, được truy tặng danh hiệu Anh hùng Liệt sĩ năm 1978; Trần Văn Giàu, Giáo sư Sử học, Nhà giáo Nhân dân, được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh.
Trường cũng từng là nơi học tập của Giáo sư, bác sĩ vi trùng Nguyễn Văn Hưởng, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế; Nhà văn hóa, học giả, nhà sưu tập đồ cổ người Việt Nam Vương Hồng Sển.
Trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, Trường THPT Lê Quý Đôn có những cựu học sinh nổi tiếng như nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, một trong những tên tuổi nổi bật của nền tân nhạc Việt Nam. Ở lĩnh vực khoa học, có Tiến sĩ Trịnh Xuân Thuận, nhà khoa học Mỹ gốc Việt trong lĩnh vực vật lý thiên văn, giáo sư thiên văn học tại Đại học Virginia (Mỹ), tác giả nhiều công trình và sách về vũ trụ học cũng như mối tương quan giữa khoa học và Phật giáo.
Một tên tuổi khác là Giáo sư - Viện sĩ Trần Đại Nghĩa, Anh hùng Lao động, được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh. Danh sách cựu học sinh còn có Dược sĩ Trần Văn Nhiều, Chủ tịch HĐQT Công ty Pharmedic; Lưu Văn Lang, một trong những kỹ sư người Việt đầu tiên, đồng thời là trí thức yêu nước nổi tiếng ở miền Nam nửa đầu thế kỷ 20.
Trong ngành giáo dục, có PGS-TS Hồ Thiệu Hùng, nguyên Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM, nguyên Phó ban Tư tưởng - Văn hóa Thành ủy. Trong lĩnh vực y khoa có PGS-TS Bùi Hữu Hoàng, nhận Giải thưởng Khoa học tuổi trẻ sáng tạo của Đại học Y Dược TPHCM.
Trường còn có các cựu học sinh như TS Toán học Lê Hoàng Long, thủ khoa Đại học Khoa học Tự nhiên, nhận học bổng tiến sĩ của State University of New York; TS, bác sĩ Lê Đình Hiền, nguyên Bí thư Đoàn trường, thanh niên tiêu biểu tham dự trại hè Matxcơva năm 1987; liệt sĩ Đỗ Ngọc Thạnh, Anh hùng Lực lượng vũ trang; Phan Văn Chương, nhân sĩ yêu nước, nguyên Ủy viên UBTƯ MTTQ Việt Nam.
Đặc biệt, ba chị em gồm Tiến sĩ Nguyễn Bình Minh, cán bộ ngoại giao Nguyễn Bình Thanh và Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Bình Trang cũng từng học tại đây. Những cái tên khác gồm bác sĩ Nguyễn Ngọc Hà, Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt - Nhật, Việt - Pháp Trung ương; TS Lê Văn Cự, nguyên Tổng giám đốc Khu chế xuất Sài Gòn, được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh…
Hơn 150 năm và hành trình tiếp nối
Bề dày lịch sử là một phần tạo nên vị thế đặc biệt của Trường THPT Lê Quý Đôn. Ngôi trường hiện được công nhận đạt chuẩn quốc gia mức độ 2, mức độ cao nhất trong thang đánh giá trường đạt chuẩn quốc gia, đồng thời đạt kiểm định chất lượng giáo dục cấp độ 3, cấp độ cao nhất trong thang đánh giá kiểm định chất lượng giáo dục.
Từ năm học 2006-2007, Trường THPT Lê Quý Đôn cũng là trường đầu tiên tại TPHCM thực hiện mô hình tiên tiến theo xu thế hội nhập quốc tế. Nổi tiếng về chất lượng giáo dục, Trường THPT Lê Quý Đôn cũng luôn có điểm chuẩn tuyển sinh lớp 10 hằng năm luôn nằm trong nhóm 10 trường cao nhất TPHCM.
Từ Collège Indigène, Collège Chasseloup Laubat, Jean Jacques Rousseau đến Trung tâm giáo dục Lê Quý Đôn và Trường PTTH, nay là THPT Lê Quý Đôn, ngôi trường đã trải qua nhiều lần đổi tên cùng những biến chuyển lớn của lịch sử.
Hơn 150 năm tồn tại, mái trường nằm giữa trung tâm TPHCM không chỉ lưu giữ dấu tích của một thời kỳ lịch sử mà còn tiếp nối truyền thống đào tạo những thế hệ học sinh tự tin, năng động, sáng tạo. Đó cũng là nền tảng để các thế hệ học sinh Lê Quý Đôn sẵn sàng vươn ra biển lớn, hội nhập năm châu và trở thành nguồn nhân lực trẻ đóng góp cho tương lai phát triển của TPHCM.
Chương trình đổi mới đào tạo bác sĩ y khoa của Đại học Y Dược TPHCM vừa được Hiệp hội Giáo dục y khoa châu Âu trao giải thưởng ASPIRE 2026. Đây là chương trình của Việt Nam đầu tiên được giải này.
Thông tin được Thứ trưởng thường trực Bộ GD-ĐT Phạm Ngọc Thưởng chia sẻ tại hội nghị tổng kết năm học 2025-2026 và triển khai nhiệm vụ năm học 2026-2027 diễn ra sáng 27/8.
Ông Hồ Tấn Minh, Chánh văn phòng Sở GD-ĐT TPHCM được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong.
.svg){kind=icon}
