
Sáng nay, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp phiên thứ 55 cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài.
Trình bày tóm tắt tờ trình, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết, nội dung cơ bản của dự thảo luật hướng tới kiện toàn chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và tăng cường tính chuyên nghiệp, hiện đại của cơ quan đại diện (CQĐD); đẩy mạnh phân quyền, phân cấp trong công tác quản lý CQĐD; chế độ, chính sách đối với thành viên CQĐD và thân nhân...

Dự thảo luật cũng cho phép cơ quan đại diện ký kết văn bản hợp tác với các đối tác nước ngoài; kiện toàn quy định về tổ chức bộ máy, quản lý, vận hành cơ quan đại diện; hoàn thiện một số chế độ, chính sách cho thành viên cơ quan đại diện và thân nhân.
Dự kiến, tổng mức tăng chi ngân sách hằng năm cho việc thi hành luật là 179,6 tỷ đồng, chủ yếu chi cho việc cải thiện chế độ cho thành viên cơ quan đại diện và thân nhân.
Thẩm tra dự án luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới nêu rõ, các nội dung của dự thảo luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về chủ động, tích cực hội nhập quốc tế trong tình hình mới; sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Dự thảo luật cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất với hệ thống pháp luật và đáp ứng yêu cầu về bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc mở rộng phạm vi, chức năng, nhiệm vụ của các CQĐD gồm công tác đối ngoại và các lĩnh vực hợp tác mới chưa được thể chế hóa trong luật, công tác xây dựng và thi hành pháp luật tại quốc gia tiếp nhận, thúc đẩy giao lưu nhân dân, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tại quốc gia tiếp nhận, theo dõi và thúc đẩy việc thực hiện cam kết quốc tế.
Với các quy định sửa đổi, bổ sung liên quan đến kinh phí của CQĐD, Thường trực Ủy ban đề nghị nghiên cứu, rà soát kỹ lưỡng các luật liên quan như Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công… để sửa đổi, bổ sung các quy định phù hợp, thống nhất, bảo đảm không phát sinh vướng mắc khi triển khai.
Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cơ bản tán thành quy định mở rộng tiêu chuẩn bổ nhiệm Đại sứ đặc mệnh toàn quyền với những lý do đã nêu trong tờ trình của Chính phủ, tuy nhiên, đề nghị làm rõ tiêu chí “nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực đối ngoại và hội nhập quốc tế được Bộ Ngoại giao công nhận” hoặc cần quy định rõ tiêu chí này trong văn bản quy định chi tiết để áp dụng thống nhất trong thực tiễn.
Cơ quan đại diện phải là “người mở đường”
Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, trong bối cảnh mới, các CQĐD cần chuyển mạnh từ trọng tâm hành chính, chính trị sang thúc đẩy kinh tế, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.
CQĐD không chỉ là “người đưa tin” mà cần trở thành “người mở đường”, chủ động hỗ trợ doanh nghiệp, cảnh báo sớm các rào cản kỹ thuật và các vụ kiện phòng vệ thương mại.
Trong bối cảnh mới, các CQĐD cần chuyển mạnh từ trọng tâm hành chính, chính trị sang thúc đẩy kinh tế, khoa học công nghệ và chuyển đổi số.

Từ thực tế xung đột ở Trung Đông, một số nước ở khu vực Mỹ Latinh, Chủ tịch Quốc hội lưu ý vấn đề bảo hộ công dân cần thay đổi theo hướng từ theo vụ việc chuyển sang chủ động dự báo và ứng phó khẩn cấp.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh phải có cơ chế phản ứng nhanh trong các vụ việc bảo hộ công dân. Theo Chủ tịch Quốc hội, cần luật hóa quy trình phối hợp với các hội đoàn người Việt ở sở tại. “Sức mạnh của cộng đồng là cánh tay nối dài của CQĐD trong việc tiếp cận hỗ trợ khẩn cấp, nguồn lực nhà nước đôi khi chưa thể bao phủ hết”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Về người đứng đầu CQĐD, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, theo quy định, đại sứ là người thay mặt nhà nước tại nước sở tại, tuy nhiên, sự phối hợp giữa cơ quan đại sứ và các thành viên thuộc các bộ, ngành khác như tham tán thương mại, tham tán quốc phòng đôi khi còn lỏng lẻo do cơ chế “hai đầu quản lý”.
Chủ tịch Quốc hội gợi mở việc làm rõ hơn vai “tổng chỉ huy” của đại sứ đối với toàn bộ cán bộ biệt phái từ bộ, ngành khác, để đảm bảo hoạt động của các bộ phận chuyên trách thống nhất với sự điều phối chung, tránh tình trạng “trống đánh xuôi, kèn thổi ngược”.
Cũng theo Chủ tịch Quốc hội, mức sinh hoạt phí hiện nay tại nhiều địa bàn không còn phù hợp với thực tế lạm phát toàn cầu, điều này vô hình trung tạo áp lực kinh tế lên cán bộ ngoại giao, có thể ảnh hưởng đến chất lượng công tác. Vì vậy, ông cho rằng cần điều chỉnh mức sinh hoạt phí đáp ứng yêu cầu ổn định cuộc sống của cán bộ đại sứ quán.


