Thông tin được ThS.BS Phạm Như Hiển, Bệnh viện Trung ương Huế, chia sẻ tại Hội nghị Nội soi tiêu hóa can thiệp miền Bắc lần thứ I - VIGES SAPA 2026 vừa diễn ra ở Lào Cai.
Theo bác sĩ Hiển, ung thư đại trực tràng hiện đứng thứ 4 về số ca mắc mới tại Việt Nam với khoảng 16.835 trường hợp và hơn 8.450 ca tử vong mỗi năm. Trong vòng 20 năm qua, tỷ lệ mắc bệnh đã tăng khoảng 1,7 lần, đặc biệt ở nam giới và người trên 50 tuổi.
Nhận thức của người dân về nguy cơ ung thư ngày càng được nâng cao, cùng với chi phí nội soi đại tràng vừa phải và khả năng tiếp cận dịch vụ tốt hơn đã khiến số người đi khám tăng lên. Tuy nhiên, đa số vẫn chỉ đến bệnh viện khi xuất hiện các triệu chứng như rối loạn tiêu hóa, táo bón, tiêu chảy hoặc đi ngoài ra máu, thay vì chủ động tầm soát.
Hiện nay, chương trình tầm soát ung thư đại trực tràng bằng nội soi hoặc xét nghiệm máu ẩn trong phân đã được triển khai ở một số địa phương nhưng chưa phổ biến trên toàn quốc. Trong khi đó, chụp CT chủ yếu được chỉ định ở giai đoạn muộn.
Trong giai đoạn 2021-2025, Bệnh viện Trung ương Huế tiếp nhận 2.359 ca ung thư đại trực tràng, trong đó khoảng hai phần ba được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn. Tuổi trung bình của người bệnh là 62,1, nhưng vẫn có gần 4,5% số trường hợp dưới 40 tuổi. Cá biệt có ca chỉ mới 14 tuổi đã phát hiện mắc bệnh.
Theo các chuyên gia, nội soi đại tràng là phương pháp chính để chẩn đoán sớm ung thư đại trực tràng. Khi được phát hiện sớm, nhiều trường hợp có thể điều trị ngay qua nội soi, tránh phải phẫu thuật.
Theo PGS.TS Nguyễn Công Long, Chủ tịch Hội Nội soi Tiêu hóa Can thiệp Việt Nam, những năm gần đây, các kỹ thuật hiện đại như cắt hớt niêm mạc (EMR), cắt tách dưới niêm mạc (ESD), siêu âm nội soi (EUS) hay nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) đã góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, đặc biệt trong phát hiện sớm ung thư đường tiêu hóa.
Trong đó, kỹ thuật cắt tách dưới niêm mạc (ESD) cho phép loại bỏ các polyp lớn, tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm tại thực quản, dạ dày và đại trực tràng ngay qua nội soi. Nhờ đó, nhiều người bệnh có thể bảo tồn cơ quan, tránh phẫu thuật, rút ngắn thời gian nằm viện và hồi phục nhanh hơn.
Hiện kỹ thuật này đã được triển khai tại nhiều bệnh viện lớn như Bệnh viện K, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), Bệnh viện Trung ương Huế và một số cơ sở y tế ở các đô thị lớn. Tuy nhiên, khoảng cách về nhân lực, trang thiết bị và kinh nghiệm giữa các tuyến vẫn còn đáng kể, khiến người dân ở nhiều địa phương chưa có điều kiện tiếp cận.
Vì vậy, Hội nghị Nội soi tiêu hóa can thiệp miền Bắc năm nay được tổ chức tại Lào Cai với mục tiêu đưa kỹ thuật chuyên sâu đến gần hơn với tuyến dưới. Tại hội nghị, các bác sĩ không chỉ được cập nhật kiến thức mà còn trực tiếp theo dõi chuyên gia thực hiện các ca lâm sàng, "cầm tay chỉ việc" kỹ thuật ESD, EMR và EUS.
Theo Ban tổ chức, việc đào tạo thực hành ngay tại địa phương sẽ giúp các bệnh viện từng bước làm chủ kỹ thuật, giảm chuyển tuyến và mở ra cơ hội điều trị ung thư đường tiêu hóa ngay từ giai đoạn sớm cho người bệnh.
.svg){kind=icon}
