Vay 6 tỷ đồng, thế chấp nhà đất của mẹ đẻ

Vào tháng 5/2022, chị Hoàng Thị Ngọc A (sinh năm 1997, ở Phú Thọ) ký hợp đồng tín dụng với một ngân hàng thương mại vay 6 tỷ đồng để kinh doanh buôn bán hoa quả, nông sản.

Đây là khoản vay theo hình thức cho vay theo hạn mức, thời hạn duy trì hạn mức 12 tháng kể từ ngày ký hợp đồng. Lãi suất vay trong hạn là 9%/năm, lãi suất quá hạn bằng 150% lãi suất trong hạn tại thời điểm chuyển nợ quá hạn.

Theo hồ sơ vụ án, việc giải ngân được thực hiện theo từng báo cáo đề xuất giải ngân kiêm giấy nhận nợ giữa hai bên.

Để được vay vốn, chị A. đã thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất thuộc sở hữu của mẹ đẻ là bà Hoàng Thị X. Thửa đất có diện tích 64m2, được UBND TP Hòa Bình cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng năm 2009. 

Hợp đồng thế chấp được ký giữa ngân hàng và bà X. vào ngày 31/5/2022, có công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm theo quy định.

Sau khi được giải ngân, chị A. không thực hiện đúng nghĩa vụ trả nợ. Tính đến ngày 15/9/2025, tổng dư nợ ngân hàng xác định hơn 7,9 tỷ đồng, gồm 6 tỷ đồng nợ gốc, hơn 1,5 tỷ đồng tiền lãi trong hạn và gần 349 triệu đồng lãi quá hạn. 

W-kinh doanh hoa qua.jpg
Khoản vay 6 tỷ đồng kinh doanh hoa quả của chị A. được bảo đảm bằng quyền sử dụng đất và nhà ở của mẹ người vay. Ảnh minh họa: Nam Khánh

Phía ngân hàng khởi kiện ra tòa, yêu cầu chị A. thanh toán toàn bộ khoản nợ và đề nghị được kê biên, phát mại tài sản thế chấp nếu bên vay không trả được nợ.

Tại tòa sơ thẩm, chị A. đồng ý trả khoản nợ gốc 6 tỷ đồng nhưng không chấp nhận trả lãi trong hạn và lãi quá hạn. Bị đơn cho rằng ngân hàng không thực hiện việc liên hệ đơn vị bảo hiểm cho bà X. Theo lập luận của bị đơn, khi hoạt động kinh doanh gặp khó khăn và khoản vay mất khả năng thanh toán, không có hợp đồng bảo hiểm nào tham gia chia sẻ rủi ro.

Tuy nhiên, phía ngân hàng cho hay, trường hợp tài sản của bà X. không bắt buộc việc mua bảo hiểm nên không đồng ý quan điểm của bà X. và chị A.

Bản án sơ thẩm, tòa buộc chị A. phải thanh toán cho ngân hàng hơn 7,9 tỷ đồng. Đồng thời, từ ngày 16/9/2025, chị A. phải tiếp tục trả tiền lãi theo mức lãi suất hai bên đã thỏa thuận theo hợp đồng đến khi thanh toán hết số tiền nợ gốc. 

Trường hợp chị A. không thanh toán hoặc thanh toán không đầy đủ số nợ, ngân hàng có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền xử lý tài sản thế chấp.

Chị A. và bà X. kháng cáo toàn bộ bản án sơ thẩm, đề nghị tuyên vô hiệu hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp. Đồng thời, yêu cầu ngân hàng phải chịu toàn bộ phần lãi chậm trả và lãi phạt.

Tòa giữ nguyên án sơ thẩm, buộc người vay trả nợ gần 8 tỷ

Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, đại diện phía bị đơn đã rút yêu cầu tuyên vô hiệu hợp đồng tín dụng, chỉ giữ yêu cầu liên quan đến hợp đồng thế chấp và nghĩa vụ trả lãi.

Phía ngân hàng khẳng định, tài sản thế chấp trong vụ án là quyền sử dụng đất và nhà ở, không thuộc nhóm tài sản bắt buộc phải mua bảo hiểm theo quy định pháp luật cũng như quy định nội bộ của ngân hàng.

Ngân hàng cho rằng điều khoản trong hợp đồng chỉ quy định việc mua bảo hiểm đối với tài sản bảo đảm trong trường hợp pháp luật hoặc phía ngân hàng có yêu cầu bắt buộc. Hơn nữa, bảo hiểm tài sản (nếu có) cũng chỉ nhằm phòng ngừa rủi ro vật chất đối với tài sản thế chấp, không phải là bảo hiểm tài chính để thay thế nghĩa vụ trả nợ của bên vay.

Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp được ký kết đúng quy định, có công chứng và đăng ký giao dịch bảo đảm hợp lệ.

Theo tòa, điều khoản về bảo hiểm trong hợp đồng chỉ áp dụng đối với tài sản bảo đảm thuộc diện bắt buộc phải mua bảo hiểm. Trong vụ án này, quyền sử dụng đất không thuộc nhóm tài sản bắt buộc phải mua bảo hiểm.

Ngoài ra, nội dung hợp đồng cũng không thể hiện việc ngân hàng có nghĩa vụ mua “bảo hiểm rủi ro khoản vay” cho người vay như lập luận của bị đơn.

Hội đồng xét xử cho rằng, bản chất của bảo hiểm tài sản là nhằm hạn chế rủi ro đối với tài sản thế chấp và quyền thụ hưởng trước hết thuộc về bên nhận thế chấp là ngân hàng, chứ không làm thay đổi nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi của bên vay.

Tòa cũng xác định trong hợp đồng thế chấp không có điều khoản nào quy định về phạt vi phạm đối với ngân hàng. Trong khi đó, phía bị đơn không cung cấp được tài liệu hay chứng cứ chứng minh ngân hàng vi phạm nghĩa vụ hợp đồng như lập luận đưa ra.

Từ đó, Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ không chấp nhận kháng cáo của chị A. và bà X., giữ nguyên bản án sơ thẩm.