Vênh con số và chuyện lúc 0 giờ, loạn nhịp xuất khẩu gạo

Dòng chảy xuất khẩu gạo bỗng trở nên loạn nhịp. Những lùm xùm sau đó liên quan đến cấp gạo dự trữ, thủ tục xuất khẩu đều xuất phát từ việc chưa chuẩn bị kỹ cho tình huống bất thường này.

Kể từ sau khi Bộ Công Thương đề xuất tạm dừng xuất khẩu gạo, thị trường gạo bắt đầu bước vào “ma trận” thông tin về xuất khẩu. Đó là thời điểm 0h ngày 24/3. Từ đó về sau, mốc 0h này trở thành nỗi ám ảnh của không ít doanh nghiệp, thương nhân.

Trong văn bản yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì lập đoàn kiểm tra liên ngành tình hình sản xuất, cung ứng, xuất khẩu, dự trữ gạo, Thủ tướng đã lưu ý: "Bộ Công Thương và các bộ, ngành cần nghiêm túc rút kinh nghiệm trong công tác tham mưu vừa qua”.

Sở dĩ, Thủ tướng phải chú ý các Bộ điều này bởi những tham mưu đề xuất vội vã, thiếu cơ sở dữ liệu đã khiến những quyết định đưa ra chưa phản ánh hết được dòng chảy của thị trường cung - cầu, dự trữ gạo. Mà như lãnh đạo Bộ Công thương cho biết là có sự 'vênh số liệu'

Tuy nhiên, sau những điều lưu ý ấy, việc phối hợp giữa các bộ trong công tác điều hành mặt hàng nhạy cảm như gạo cũng vẫn chưa được thông suốt.

Sau khi lập đoàn kiểm tra liên ngành, ngày 6/4, Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng đề nghị cho phép tiếp tục xuất khẩu gạo nhưng phải kiểm soát chặt số lượng theo từng tháng, trong đó lượng gạo được phép xuất khẩu trong tháng 4 là 400.000 tấn. Kiến nghị này được Thủ tướng đồng ý vào ngày 10/4.

{keywords}
Xuất khẩu gạo đang trông chờ vào quyết định của cơ quan chức năng

Trong ngày hôm đó, Bộ Công Thương ngay lập tức ban hành quyết định hạn ngạch xuất khẩu gạo là 400 nghìn tấn từ 0h ngày 11/4.

Quyết định “xuất khẩu có kiểm soát được đưa ra”. Nhưng không rõ đoàn kiểm tra liên ngành đã phối hợp thế nào, để rồi ngay trong ngày Bộ Công Thương ra quyết định về hạn ngạch xuất khẩu gạo (ngày 10/4), Bộ Tài chính lại phát đi một văn bản hỏa tốc gửi Bộ Công Thương đề nghị chỉ cho xuất gạo nếp, không cho xuất khẩu gạo tẻ đến hết 15/6.

Một lý do quan trọng được Bộ Tài chính đưa ra là chưa mua đủ lượng gạo dự trữ quốc gia năm 2020 được Thủ tướng Chính phủ giao là 190.000 tấn gạo và 80.000 tấn lúa thường. Lý do, các doanh nghiệp đã trúng thầu cung cấp gạo cho dự trữ quốc gia (đến ngày 4/3 đã trúng thầu 178.000/190.000 tấn kế hoạch) không chịu ký hợp đồng cung cấp gạo.

Văn bản ấy cũng không quên phản ánh về hoạt động của đoàn kiểm tra liên ngành được Bộ Công Thương thành lập, trong đó có cả thành viên là Bộ Tài chính. Bộ Tài chính cho rằng Bộ Công Thương chỉ thực hiện một cuộc họp nửa ngày, theo đánh giá, “thực chất chưa phải thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ”.

Và thực hiện văn bản của Bộ Công Thương, Tổng cục Hải quan đã cho mở tờ khai đăng ký từ 0h ngày 12/4, chậm 1 ngày do phải “thiết lập các chỉ tiêu thông tin trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan”.

Chỉ vài tiếng sau, hạn ngạch 400 nghìn tấn gạo gần như hết vèo. Nhiều doanh nghiệp “chậm chân” không kịp đăng ký đã khiến hải quan chịu nhiều chỉ trích vì việc mở tờ khai lúc nửa đêm không thông báo, bất chấp những giải thích rằng hệ thống thông quan tự động do Chính phủ Nhật tài trợ là “tự động”, “không có sự can thiệp của công chức hải quan”.

Những câu chuyện rắc rối liên quan xuất khẩu gạo kể trên đang để lại nhiều bài học trong công tác điều hành xuất khẩu gạo, giữa sự phối hợp của các bộ ngành, địa phương với nhau.

Nếu như các cơ quan tham mưu làm tốt hơn nhiệm vụ của mình, thì sẽ không khó có được số liệu đầy đủ về cung - cầu gạo để ra một quyết định hợp lý hơn, tránh tình trạng gần 20 ngày “đóng băng” xuất khẩu gạo, khiến nhiều doanh nghiệp đã đưa hàng ra cảng đành ngậm ngùi chờ xem được xuất hay không.

Nếu như quyết định về hạn ngạch xuất khẩu gạo được Bộ Công Thương và Bộ Tài chính bàn bạc thêm, thì không có chuyện ngành tài chính phải “đau đầu” vì chưa kịp mua đủ lượng gạo dự trữ quốc gia. Trong khi đó, 4 doanh nghiệp “xù” kết quả đấu thầu cấp gạo dự trữ quốc gia như Tổng công ty Lương thực miền Bắc, Công ty TNHH Phát Tài, Công ty cổ phần Vĩnh Tường và Công ty CP XNK Thuận Ninh lại nghiễm nhiên đăng ký được tờ khai xuất khẩu gạo

Đến nay, Bộ Công Thương vẫn đang trong quá trình lên phương án xuất khẩu gạo cho tháng 5 và các tháng tiếp theo. Những bài học vừa qua hy vọng sẽ được nhìn nhận thấu đáo để từ đó có chính sách nhất quán, ổn định hơn, đỡ gây “sốc” cho hàng trăm doanh nghiệp và hàng triệu nông dân “một nắng hai sương” làm ra hạt gạo.

Lương Bằng

'Xù' bán gạo cho dự trữ nhà nước, tranh nhau xuất đi nước ngoài

'Xù' bán gạo cho dự trữ nhà nước, tranh nhau xuất đi nước ngoài

Có hiện tượng doanh nghiệp đã trúng thầu dự trữ gạo quốc gia nhưng không đến ký hợp đồng, khi cơ quan Hải quan rà soát thì lại xuất hiện trong danh sách đăng ký tờ khai xuất khẩu gạo.

tin nổi bật

iPhone 14 bất ngờ lộ giá bán cao không tưởng

Các nguồn tin rò rỉ chỉ ra rằng thế hệ iPhone 14 sẽ là dòng sản phẩm sở hữu nhiều nâng cấp đáng giá nhất của Apple trong vài năm trở lại đây. Tuy nhiên, đi kèm những thay đổi này sẽ là một mức giá không tưởng.

Điện thoại cực "hot" của Samsung giảm giá "sốc" 13 triệu đồng

Các sản phẩm của Samsung giảm giá trong bối cảnh thị trường vào giai đoạn thấp điểm, đồng thời nhiều mẫu máy cao cấp khác chuẩn bị ra mắt.

Tháng cao điểm thu tiền: Ngày hái 2.000 bông, chủ đầm sen hồ Tây bỏ túi chục triệu

Trong mùa cao điểm cuối tháng 6, ông Trần Thành, chủ một đầm sen ở hồ Tây (Hà Nội) thu hoạch gần 2.000 bông mỗi ngày, thu về hàng chục triệu đồng.

Tôm hùm vàng cực hiếm xuất hiện ở Việt Nam, khách trả 150 triệu không bán

Mới đây, một hệ thống cửa hàng hải sản nhập khẩu tại TPHCM đã nhập về lô hàng có tôm hùm vàng cam Canada, lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam.

Bay hạng thương gia 2 tiếng tốn 16 triệu, tôi có nên mua?

Vé bay hạng thương gia đi kèm với rất nhiều lợi ích nhưng mức độ cần thiết cho mỗi chuyến du lịch cần được cân nhắc.

Hãng công nghệ vươn lên đỉnh cao rồi "lao xuống vực" vì đầu tư vào Bitcoin

Vào thời điểm Bitcoin tăng giá lên mức cao nhất mọi thời đại, cổ phiếu của hãng công nghệ Jasmine Technology Solution đã tăng lên đến 6.700%, tuy nhiên, chuyện tiếp diễn sau đó đã trở thành thảm họa…

Giá nhiều mẫu iPhone tại Việt Nam đang rẻ nhất thế giới

Sau nhiều đợt điều chỉnh, iPhone 11 và iPhone 12 tại Việt Nam hiện đang có giá bán chính hãng thuộc nhóm rẻ nhất thế giới.

Đi dạo ở bãi biển, người đàn ông nhặt được "kho báu" giá cả tỷ đồng

Hiện, người đàn ông tìm thấy khối lạ đang nhờ các chuyên gia xác định xem chính xác đó là gì.

Giả mạo quà tặng của Chủ tịch nước, Thủ tướng rao bán trên mạng

Nhiều vật dụng, quà tặng lưu niệm giả mạo, tự ý khắc tên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ hay đồ quân trang đang bị rao bán trên mạng.

FLC muốn bỏ hơn 2.000 tỷ mua lại trụ sở gán nợ cho ngân hàng

Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC quyết định mua lại toà nhà 265 Cầu Giấy (Hà Nội) từ Ngân hàng Phương Đông (OCB) để bán cho bên khác, với giá tối thiểu 2.000 tỷ đồng.

Doanh nghiệp gạch ốp lát Việt Nam xuất khẩu các sản phẩm mới sang Mỹ

Công ty cổ phần Kỹ thương Thiên Hoàng (Mikado) liên tục cho ra đời những sản phẩm mới chất lượng cao, mẫu mã đa dạng, để đáp ứng nhu cầu khắt khe của các thị trường nước ngoài như châu Âu, Mỹ…

Quán cháo "mời gọi" giá chỉ 1.000 đồng độc nhất giữa Sài Gòn

20 năm qua, quán cháo của vợ chồng ông Thái Công Minh (66 tuổi) và bà Nguyễn Thị Kim Phượng (55 tuổi) tại Quận 6, TPHCM được nhiều người biết đến vì "bán rẻ như cho".

Crystal Holidays bắt tay LynKey đẩy mạnh ứng dụng blockchain vào sản phẩm và DV du lịch

Tối 29/6 tại TP.HCM, Crystal Holidays và LynKey - hai doanh nghiệp uy tín trong lĩnh vực du lịch và công nghệ cơ sở dữ liệu đã "bắt tay’" hợp tác nhằm phát triển các sản phẩm du lịch ứng dụng công nghệ Blockchain.

Toàn cầu lên cơn sốt, Việt Nam bán hàng khắp thế giới trúng đậm

Các thị trường ráo riết gom mua với giá cao, Việt Nam xuất khẩu nông sản trúng đậm. Chỉ trong 6 tháng, kim ngạch xuất khẩu cá tra tăng gần gấp đôi. Ngành lâm sản cũng thu về hơn 9 tỷ USD.

Ngói gốm tráng men cao cấp AMYGRES QUEEN - bền bỉ vượt thời gian

Tiếp tục khẳng định sự đa dạng và toàn diện trong dải sản phẩm vật liệu xây dựng (VLXD), mới đây, AMY GRUPO đã ra mắt sản phẩm ngói gốm tráng men cao cấp mang thương hiệu AMYGRES QUEEN đã tạo được tiếng vang lớn trên thị trường.