Vênh con số và chuyện lúc 0 giờ, loạn nhịp xuất khẩu gạo

Dòng chảy xuất khẩu gạo bỗng trở nên loạn nhịp. Những lùm xùm sau đó liên quan đến cấp gạo dự trữ, thủ tục xuất khẩu đều xuất phát từ việc chưa chuẩn bị kỹ cho tình huống bất thường này.

Kể từ sau khi Bộ Công Thương đề xuất tạm dừng xuất khẩu gạo, thị trường gạo bắt đầu bước vào “ma trận” thông tin về xuất khẩu. Đó là thời điểm 0h ngày 24/3. Từ đó về sau, mốc 0h này trở thành nỗi ám ảnh của không ít doanh nghiệp, thương nhân.

Trong văn bản yêu cầu Bộ Công Thương chủ trì lập đoàn kiểm tra liên ngành tình hình sản xuất, cung ứng, xuất khẩu, dự trữ gạo, Thủ tướng đã lưu ý: "Bộ Công Thương và các bộ, ngành cần nghiêm túc rút kinh nghiệm trong công tác tham mưu vừa qua”.

Sở dĩ, Thủ tướng phải chú ý các Bộ điều này bởi những tham mưu đề xuất vội vã, thiếu cơ sở dữ liệu đã khiến những quyết định đưa ra chưa phản ánh hết được dòng chảy của thị trường cung - cầu, dự trữ gạo. Mà như lãnh đạo Bộ Công thương cho biết là có sự 'vênh số liệu'

Tuy nhiên, sau những điều lưu ý ấy, việc phối hợp giữa các bộ trong công tác điều hành mặt hàng nhạy cảm như gạo cũng vẫn chưa được thông suốt.

Sau khi lập đoàn kiểm tra liên ngành, ngày 6/4, Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng đề nghị cho phép tiếp tục xuất khẩu gạo nhưng phải kiểm soát chặt số lượng theo từng tháng, trong đó lượng gạo được phép xuất khẩu trong tháng 4 là 400.000 tấn. Kiến nghị này được Thủ tướng đồng ý vào ngày 10/4.

{keywords}
Xuất khẩu gạo đang trông chờ vào quyết định của cơ quan chức năng

Trong ngày hôm đó, Bộ Công Thương ngay lập tức ban hành quyết định hạn ngạch xuất khẩu gạo là 400 nghìn tấn từ 0h ngày 11/4.

Quyết định “xuất khẩu có kiểm soát được đưa ra”. Nhưng không rõ đoàn kiểm tra liên ngành đã phối hợp thế nào, để rồi ngay trong ngày Bộ Công Thương ra quyết định về hạn ngạch xuất khẩu gạo (ngày 10/4), Bộ Tài chính lại phát đi một văn bản hỏa tốc gửi Bộ Công Thương đề nghị chỉ cho xuất gạo nếp, không cho xuất khẩu gạo tẻ đến hết 15/6.

Một lý do quan trọng được Bộ Tài chính đưa ra là chưa mua đủ lượng gạo dự trữ quốc gia năm 2020 được Thủ tướng Chính phủ giao là 190.000 tấn gạo và 80.000 tấn lúa thường. Lý do, các doanh nghiệp đã trúng thầu cung cấp gạo cho dự trữ quốc gia (đến ngày 4/3 đã trúng thầu 178.000/190.000 tấn kế hoạch) không chịu ký hợp đồng cung cấp gạo.

Văn bản ấy cũng không quên phản ánh về hoạt động của đoàn kiểm tra liên ngành được Bộ Công Thương thành lập, trong đó có cả thành viên là Bộ Tài chính. Bộ Tài chính cho rằng Bộ Công Thương chỉ thực hiện một cuộc họp nửa ngày, theo đánh giá, “thực chất chưa phải thực hiện nghiêm túc chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ”.

Và thực hiện văn bản của Bộ Công Thương, Tổng cục Hải quan đã cho mở tờ khai đăng ký từ 0h ngày 12/4, chậm 1 ngày do phải “thiết lập các chỉ tiêu thông tin trên Hệ thống xử lý dữ liệu điện tử hải quan”.

Chỉ vài tiếng sau, hạn ngạch 400 nghìn tấn gạo gần như hết vèo. Nhiều doanh nghiệp “chậm chân” không kịp đăng ký đã khiến hải quan chịu nhiều chỉ trích vì việc mở tờ khai lúc nửa đêm không thông báo, bất chấp những giải thích rằng hệ thống thông quan tự động do Chính phủ Nhật tài trợ là “tự động”, “không có sự can thiệp của công chức hải quan”.

Những câu chuyện rắc rối liên quan xuất khẩu gạo kể trên đang để lại nhiều bài học trong công tác điều hành xuất khẩu gạo, giữa sự phối hợp của các bộ ngành, địa phương với nhau.

Nếu như các cơ quan tham mưu làm tốt hơn nhiệm vụ của mình, thì sẽ không khó có được số liệu đầy đủ về cung - cầu gạo để ra một quyết định hợp lý hơn, tránh tình trạng gần 20 ngày “đóng băng” xuất khẩu gạo, khiến nhiều doanh nghiệp đã đưa hàng ra cảng đành ngậm ngùi chờ xem được xuất hay không.

Nếu như quyết định về hạn ngạch xuất khẩu gạo được Bộ Công Thương và Bộ Tài chính bàn bạc thêm, thì không có chuyện ngành tài chính phải “đau đầu” vì chưa kịp mua đủ lượng gạo dự trữ quốc gia. Trong khi đó, 4 doanh nghiệp “xù” kết quả đấu thầu cấp gạo dự trữ quốc gia như Tổng công ty Lương thực miền Bắc, Công ty TNHH Phát Tài, Công ty cổ phần Vĩnh Tường và Công ty CP XNK Thuận Ninh lại nghiễm nhiên đăng ký được tờ khai xuất khẩu gạo

Đến nay, Bộ Công Thương vẫn đang trong quá trình lên phương án xuất khẩu gạo cho tháng 5 và các tháng tiếp theo. Những bài học vừa qua hy vọng sẽ được nhìn nhận thấu đáo để từ đó có chính sách nhất quán, ổn định hơn, đỡ gây “sốc” cho hàng trăm doanh nghiệp và hàng triệu nông dân “một nắng hai sương” làm ra hạt gạo.

Lương Bằng

'Xù' bán gạo cho dự trữ nhà nước, tranh nhau xuất đi nước ngoài

'Xù' bán gạo cho dự trữ nhà nước, tranh nhau xuất đi nước ngoài

Có hiện tượng doanh nghiệp đã trúng thầu dự trữ gạo quốc gia nhưng không đến ký hợp đồng, khi cơ quan Hải quan rà soát thì lại xuất hiện trong danh sách đăng ký tờ khai xuất khẩu gạo.

tin nổi bật

Giá thép trong nước giảm thêm nửa triệu đồng/tấn

Nhiều doanh nghiệp thông báo giảm giá thép từ ngày 27/5 với mức giảm đến 500.000 đồng/tấn. Đây là lần giảm giá thép thứ 2 liên tiếp trong vòng chưa tới nửa tháng qua, với tổng mức giảm tới gần 1 triệu đồng/tấn.

Ngay giữa Sài Gòn, kho hàng Tàu 10 vạn đồ nhập lậu ngang nhiên tung hoành

Một nhà kho với cả trăm nghìn mỹ phẩm không rõ nguồn gốc vừa được cơ quan quản lý thị trường phát hiện, bắt giữ.

Ảnh hưởng mưa lớn kéo dài, rau muống ở Hà Nội chạm 20.000 đồng/bó

Do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài trong những ngày qua, nhiều diện tích rau màu tại Hà Nội và các vùng lân cận bị ngập úng, nguồn cung ra thị trường khan hiếm, khiến giá rau cũng vì thế mà tăng một gấp đôi, thậm chí là gấp ba.

Tivi giảm giá sốc 80%, điều hòa, máy giặt đồng loạt giảm sâu vẫn ế

Nhằm kích cầu mua sắm hàng loạt các sản phẩm điện lạnh, điện gia dụng đang được siêu thị, cửa hàng điện máy đã tung ra chương trình khuyến mại, giảm giá khủng lên đến 80%.

Đỏ lửa giữ nghề thổi thủy tinh truyền thống ở Hà Nội

Xã Thống Nhất (huyện Thường Tín) vẫn còn một số hộ dân làm nghề thổi thủy tinh với mong muốn sẽ gìn giữ được nét văn hóa truyền thống địa phương và là kế sinh nhai của nhiều thế hệ người dân nơi đây.

Một đợt khuyến mại lớn, giảm giá kịch khung tha hồ mua 1 tặng 1

Shopping Season 2022 sẽ được TP.HCM tổ chức trong 2 tháng với mức khuyến mại lên tới 100%, tương đương mua 1 tặng 1.

Món hàng Việt chiếm Top đầu thế giới đang mất dần thị phần tại Trung Quốc

Xuất khẩu hạt điều Việt sang thị trường Trung Quốc giảm 51,6% trong 4 tháng năm 2022. Thị phần hạt điều của Việt Nam trong tổng kim ngạch nhập khẩu của Trung Quốc giảm từ 95,62% trong quý I/2021 xuống 76,27% trong quý I/2022.

"Săn" lá - thú chơi đắt đỏ như mê túi Hermes: Vài trăm triệu chưa đủ, có thể mất trắng

Có gì ở những chậu cây kiểng lá mà khiến dân tình say mê đến mức sẵn sàng chi vài chục thậm chí cả trăm triệu để “rước” về thế?

Vẫn còn hàng nghìn xe container ùn ứ ở các cửa khẩu Lạng Sơn

Tổng số phương tiện chở hàng hóa xuất khẩu còn tồn trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn đến tối 25/5 là 1.057 xe, trong số này chủ yếu là các xe hoa quả.

Lúc giá xăng cao kỷ lục, xuất hiện văn bản "khó hiểu" của Bộ Công Thương

Hiệp hội xăng dầu Việt Nam vừa đề nghị Bộ Công Thương có văn bản làm rõ thêm về trách nhiệm và quyền thực thi mức giá bán lẻ xăng dầu tại các địa bàn vùng xa của các thương nhân phân phối xăng dầu.

Tâm sự của tài xế công nghệ: "Chuyến xe 30.000 mà khách trả 100.000. Sống thế mới sang!"

Tiền tip từ khoản không bắt buộc đang trở thành một tiêu chuẩn đánh giá nhân cách của người sử dụng dịch vụ và ảnh hưởng đến thái độ của người bán hàng.

Vì sao củ wasabi lại có giá đắt đỏ nhất hành tinh?

Được mệnh danh là một trong những loại gia vị đắt nhất hành tinh, củ wasabi Nhật Bản có giá lên đến gần 6 triệu đồng mỗi kg.

Chuyên gia: Mọi dấu hiệu đều chỉ ra rằng giá dầu sẽ tiếp tục đi lên

Giới quan sát chỉ ra nhiều lý do khiến đà tăng của giá dầu vẫn sẽ tiếp diễn, bao gồm thị trường dầu Mỹ bị thắt chặt, nhu cầu tại Trung Quốc có khả năng phục hồi và lệnh cấm của EU.

Bóc vỏ cây bán sang Mỹ - EU, nông dân kể chuyện nhìn đâu cũng thấy tiền

Vỏ cây bóc ra được đưa vào chế biến bán sang các thị trường cao cấp Mỹ, EU, Nhật Bản...thậm chí đến lá cây cũng có giá cao. Từ ngày trồng quế nhìn, chị Trần Thảo Dược (Yên Bái) nhìn đâu cũng thấy tiền.

Dụng công săn loài cá tà ma mà giới nhà giàu săn lùng

Loài cá bị gán cho một cái tên ma mị nhưng có vẻ đẹp đặc biệt từ màu sắc, hình dáng, có hương vị thơm ngon và bổ dưỡng. Cá tà ma đặc biệt khó săn tìm, chỉ thấy ở những vùng đảo xa...