TRUNG QUỐC - Nữ sinh đạt điểm cao trong kỳ thi đại học và trúng tuyển Đại học Thanh Hoa danh tiếng nhờ cha mẹ chỉ yêu cầu hoàn thành bài tập đúng hạn, thay vì cho đi học thêm.
Grace, 38 tuổi, nhà sáng lập một công ty hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo tại Singapore, cho hai con học tiếng Trung từ khi lên 3 tuổi vì cả bố lẫn mẹ đều không thành thạo ngôn ngữ này. “Tôi nghĩ việc này cũng phần nào xuất phát từ áp lực”, chị chia sẻ.
Câu chuyện của Grace phản ánh thực trạng tại nhiều nước châu Á: Cha mẹ đầu tư cho con học thêm để giành lợi thế, dù lo ngại áp lực học tập và khoảng cách ngày càng lớn giữa các gia đình có điều kiện và những gia đình không đủ khả năng chi trả.
Khảo sát của Viện Nghiên cứu Chính sách với 1.500 phụ huynh có con học tiểu học tại Singapore cho thấy gần 90% cho rằng trẻ đang dành quá nhiều thời gian cho các lớp học ngoài giờ. Tuy nhiên, khoảng 70% phụ huynh vẫn muốn chi nhiều hơn cho các lớp này nếu có đủ điều kiện tài chính, trong khi gần một nửa thừa nhận cảm thấy áp lực vì những gia đình khác cũng cho con học thêm.
Báo cáo công bố tháng trước nhận định cha mẹ ngày càng muốn con vừa đạt thành tích học tập tốt, vừa phát triển toàn diện. Tuy nhiên, nỗi lo về việc chọn trường, định hướng tương lai và sự so sánh với các gia đình khác khiến họ khó cân bằng hai mục tiêu này.
Bà Ong Ee Cheng, Phó Giáo sư kinh tế tại ĐH Quốc gia Singapore, cho rằng học thêm tạo ra một nghịch lý.
“Nếu tôi cho con đi học thêm còn bạn thì không, con tôi sẽ có kết quả tốt hơn con bạn và ngược lại. Trớ trêu thay, khi cả hai chúng ta đều cho con học thêm, tình hình lại tệ hơn so với việc không ai làm như vậy”, bà nói.
Cuộc cạnh tranh khiến phụ huynh Singapore chi trung bình 677 SGD (khoảng 13,7 triệu đồng) mỗi tháng cho việc học thêm trong năm nay, tăng so với mức 318 SGD (khoảng 6,5 triệu đồng) cách đây 10 năm.
House of Hows, một trung tâm dạy thêm cho học sinh từ tiểu học đến dự bị đại học, hiện có hơn 1.000 học sinh trong danh sách chờ.
Bà Laura Oh, người sáng lập kiêm giáo viên chính của trung tâm, cho rằng không nên xem mọi khoản chi cho việc học thêm là biểu hiện của tâm lý sợ con bỏ lỡ cơ hội. Theo bà, ngày càng nhiều phụ huynh quan tâm đến việc giảm căng thẳng và giúp trẻ tìm thấy niềm vui trong học tập.
Cuộc đua học thêm làm gia tăng bất bình đẳng
Trên khắp châu Á, ngành học thêm tư nhân tiếp tục phát triển khi cha mẹ tìm cách giúp con có lợi thế trong các kỳ thi tuyển sinh.
Ông Nathan Peng, Phó Giáo sư khoa học chính trị tại Đại học Quản lý Singapore, cho rằng những quốc gia tổ chức các kỳ thi tuyển sinh có tính cạnh tranh cao từ sớm đặc biệt dễ đối mặt với tình trạng bất bình đẳng.
“Ngay cả khi tất cả trường học có chất lượng như nhau, việc kiểm tra trẻ càng sớm thì kết quả càng phản ánh hoàn cảnh gia đình nhiều hơn là chất lượng giáo dục ở trường, bởi trẻ có ít thời gian học tập trong hệ thống giáo dục chính quy hơn”, ông nói.
Bà Ong cho biết tại Singapore, Trung Quốc và Hàn Quốc, một số phụ huynh khá giả bắt đầu đầu tư mạnh cho giáo dục từ trước khi con vào tiểu học. Theo bà, việc học thêm có thể làm gia tăng bất bình đẳng, nhất là tại những quốc gia có khoảng cách giàu nghèo lớn.
Tại Malaysia, chênh lệch chất lượng giáo dục công lập có thể khiến học sinh phải học thêm để theo kịp chương trình, theo ông M Niaz Asadullah, Giáo sư kinh tế tại Đại học Dhaka. Trẻ thuộc gia đình nghèo chịu thiệt thòi hơn vì cha mẹ ít có khả năng chi trả.
“Thị trường học thêm có thể phát triển vì trường học để lại những lỗ hổng kiến thức, đồng thời vì các gia đình cạnh tranh để giành lấy những cơ hội có hạn”, ông nói.
Chính sách có thể kiềm chế xu hướng này?
Các chính phủ trong khu vực phải giải quyết đồng thời hai vấn đề: Nâng cao chất lượng giáo dục công lập và giảm áp lực cạnh tranh để giành cơ hội học tập.
Tại Hàn Quốc, các hộ gia đình chi khoảng 29,2 nghìn tỷ won (khoảng 564 nghìn tỷ đồng) cho giáo dục tư nhân trong năm 2024, tăng 60% so với một thập kỷ trước.
Tháng 4, chính quyền Hàn Quốc công bố những biện pháp cấm các học viện dạy thêm tư nhân, thường được gọi là hagwon, nhận trẻ dưới 3 tuổi, đồng thời giới hạn thời gian học thêm của trẻ mẫu giáo ở mức tối đa 3 giờ mỗi ngày.
Singapore cũng điều chỉnh cách đánh giá học sinh nhằm giảm áp lực thành tích. Năm 2021, nước này thay thế cách tính điểm tổng hợp trong kỳ thi hoàn thành tiểu học bằng các dải điểm rộng hơn. Đến năm 2024, cơ chế phân ban dựa trên điểm số được thay thế hoàn toàn bằng hệ thống phân nhóm theo từng môn học, nhằm hạn chế việc gắn nhãn học sinh theo năng lực.
Ông M Niaz Asadullah đề xuất tổ chức các chương trình phụ đạo miễn phí tại trường công, ưu tiên học sinh có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời nâng cao chất lượng giảng dạy để giảm nhu cầu học thêm.
Còn ông Nathan Peng cho rằng cần hỗ trợ trẻ từ sớm, thu hẹp chênh lệch nguồn lực giữa các gia đình thông qua bảo đảm dinh dưỡng, tài liệu học tập và nâng cao kiến thức nuôi dạy con.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng chính sách sẽ khó giải quyết triệt để vấn đề nếu quan niệm về thành công trong gia đình và xã hội không thay đổi.
“Nếu xã hội coi trọng sức khỏe và sự phát triển toàn diện hơn, bao gồm cả sức khỏe tinh thần và cảm xúc, đồng thời giảm sự chú trọng vào của cải vật chất, quan niệm về thành công có thể bắt đầu thay đổi theo hướng bảo đảm trẻ hạnh phúc, biết thích ứng tốt và tự tin”, bà Ong nói.
Việc tổ chức hoạt động dạy thêm, học thêm nhằm trục lợi, ép buộc hoặc lôi kéo học sinh học thêm trái quy định có thể bị phạt từ 30 đến 50 triệu đồng.
Những năm gần đây, kỳ thi vào lớp 10 công lập với tỷ lệ cạnh tranh cao khiến không ít phụ huynh lo lắng. Đứng chờ con trong giờ làm bài thi, chị Nguyễn Thị Tiện chia sẻ: "Tôi còn lo cho con thi vào lớp 10 hơn cả khi con lớn thi đại học".
.svg){kind=icon}
