Việt Nam đâu túng thiếu đến mức phải đi vay mãi

Việt Nam đang có nhiều nguồn lực bị kìm hãm, trói buộc, không được giải phóng, huy động vào đầu tư phát triển nên có tâm lý túng thiếu và trông chờ vào vốn vay.

Toàn bộ ngân sách cho đầu tư phát triển đều phải đi vay. Điều đó có nghĩa, càng mở rộng đầu tư thì nguy cơ thậm hụt ngân sách càng lớn. Tuy nhiên, Việt Nam đang có nhiều nguồn lực bị kìm hãm, trói buộc, không được giải phóng, huy động vào đầu tư phát triển nên có tâm lý túng thiếu và trông chờ vào vốn vay.

Đầu tư bằng tiền đi vay

Báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội mới đây thừa nhận: “Tổng thu ngân sách nhà nước không đủ bảo đảm nguồn chi thường xuyên và trả nợ. Toàn bộ chi đầu tư đều phải dựa vào nguồn vay nợ của Chính phủ”.

Một đất nước muốn có tăng trưởng, phát triển thì phải có nguồn tiền đầu tư. Nhưng đầu tư ở Việt Nam đang trong đợi phần lớn vào vay nợ. Nhờ vay ODA, chúng ta mới làm được những công trình hạ tầng quan trọng cho phát triển như hầm Hải Vân, cầu Cần Thơ, cầu Thanh Trì, nhà ga hành khách quốc tế Tân Sơn Nhất, cầu Nhật Tân, nhà ga T2 cảng hàng không quốc tế Nội Bài…

{keywords}
Các dự án đầu tư lớn cho hạ tầng hầu hết trông chờ vốn vay.

Nhưng hiện nay, nguồn vay ODA không còn “rẻ” và dồi dào như khi Việt Nam còn là nước nghèo đói. Thông tin từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho hay, Ngân hàng Thế giới đang xem xét chấm dứt cung cấp vốn vay ODA cho Việt Nam trong năm 2017, còn Ngân hàng phát triển Châu Á sẽ dừng cung cấp vốn vay ODA trong 1 hoặc 2 năm sau đó.

Một số quốc gia khác cũng đã dừng cho Việt Nam vay ODA như Anh, Bỉ, Đan Mạch, Tây Ban Nha… Điều đó có nghĩa, muốn vay nước ngoài, VN phải tìm đến những nguồn vốn có lãi suất cao hơn và thời gian trả nợ ngắn hơn.

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn - Giảng viên Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright cho rằng, hết ODA có thể là thách thức, nhưng cũng chính là cơ hội. Cơ hội ấy trước hết là Việt Nam thoát được “bẫy chi phí”.

Chi phí đầu tư cho một dự án ODA, đặc biệt trong lĩnh vực cơ sở hạ tầng, là rất cao. Chi phí này bù lại cho lãi suất thấp và kỳ hạn dài chưa hẳn đã có lợi.

“Nói tóm lại, chúng ta không nên trông đợi vào ODA nếu như không muốn nói là càng thoát ly ra khỏi ODA càng sớm thì càng tốt”, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn nhấn mạnh.

Vậy Việt Nam sẽ lấy nguồn ở đâu ra để tài trợ cho chương trình phát triển đầy tham vọng trong 5 năm tới?. Đó là câu hỏi bà Victora Kwakwa, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam đặt ra với VN tại Diễn đàn đối tác phát triển Việt Nam vào cuối năm 2015.

Câu trả lời được bà Victoria Kwakwa đề cập khi đó là Việt Nam sẽ phải dựa vào nguồn thu trong nước là chính. “Tăng cường huy động nguồn thu nội địa, tiết kiệm chi sẽ là yếu tố quan trọng giúp hoàn thành các mục tiêu phát triển mà không chịu rủi ro mất bền vững nợ”, bà Victoria Kwakwa khuyến nghị.

Tăng thu và mở rộng nguồn lực

Rõ ràng, vế đầu tiên bà Victoria Kwakwa gợi ý là “tăng thu nội địa” đã được Bộ Tài chính, Chính phủ triển khai quyết liệt. Thậm chí, các đơn vị chịu trách nhiệm nguồn thu ngân sách luôn lo lắng khi có các chính sách có thể làm giảm thu ngân sách. Điều này khiến nhiều ý kiến nghĩ đến ranh giới mong manh giữa “tăng thu” và “tận thu”.

Nhìn nhận chính sách thu thời gian qua, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng: “Việc áp thu và tăng thu đang khiến cho nhiều người có cảm giác như tận thu!”.

“Tận thu ở chỗ có những khoản trước đây không phải thu, nhưng giờ người ta thu. Những khoản trước đây cho là chi phí hợp lệ, thì giờ họ bảo không hợp lệ và phải thu”, TS Nguyễn Đình Cung nói.

{keywords}
Hoa Sen Vinashin, hay ụ nổi Vinalines... những biểu tượng lãnh phí của DNNN.

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn cho rằng, còn nhiều những giải pháp "thực dụng" để có thêm tiền đầu tư. Trước hết là vốn khu vực tư nhân trong nước và thứ hai là vốn nước ngoài.

Đối với vốn tư nhân trong nước, điều quan trọng là nhà nước phải giảm vai trò kinh tế của mình.

“Tôi nhấn mạnh đến vai trò kinh tế của nhà nước. Nhà nước quá ôm đồm nhiều thứ mà đáng lẽ tư nhân đã có thể làm được. Chính nhà nước đang "chèn lấn" tư nhân, khiến cho tư nhân không thể tham gia bỏ nguồn lực đầu tư, thay vào đó chỉ có thể đầu tư nhỏ để dễ rút chạy hoặc đỡ tổn thương.”, ông Tuấn lưu ý

Còn với nguồn lực như vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, 30 năm qua chúng ta mới chỉ thu hút được những nhà đầu tư hạng "xoàng". Quy mô các dự án FDI của chúng ta bình quân cũng chỉ 14 triệu USD là con số quá nhỏ.

Trong khi đó, với dòng vốn đầu tư gián tiếp, thị trường chứng khoán của VN hiện nay chủ yếu thu hút các nhà đầu tư cá nhân, kể cả nhà đầu tư cá nhân nước ngoài, mà thiếu đi những định chế đầu tư lớn.

Nhưng hơn hết, chuyên gia của Fulbright khẳng định: “Đúng là chúng ta đang thiếu tiền nhưng không phải là "túng thiếu" như chúng ta nghĩ”.

Ông Đỗ Thiên Anh Tuấn chia sẻ, nguồn lực tiềm năng của chúng ta vẫn còn nhiều, do nó bị kìm hãm, bị trói buộc, không giải phóng được nên chúng ta cảm thấy thiếu nguồn lực mà thôi.

Chẳng hạn, các DN nhà nước được giao nắm giữ một lượng lớn tài sản quốc gia như đất đai, nguồn tài nguyên, tài sản cố định, vốn tín dụng... nhưng lại không biết cách sử dụng hiệu quả.

Nhiều lô đất vàng có tiềm năng tạo ra giá trị gia tăng lớn nếu được phân bổ và sử dụng hiệu quả, thì nay chúng bị những "nhóm lợi ích" chiếm giữ hoặc tranh giành dựa trên giá trị phi thị trường.

“Nguồn lực ở đâu trên thế giới này cũng khan hiếm cả, chính vì vậy kinh tế học là phải đi giải bài toán phân bổ nguồn lực hiệu quả chứ không phải chỉ là giải bài toán huy động nguồn lực mới cho đầu tư”, ông Đỗ Thiên Anh Tuấn nhấn mạnh.

Hà Duy

tin nổi bật

Chuyển đổi số sẽ xóa sự mù mờ trong sản xuất nông sản

Chúng ta đang ở tầng thấp nhất của nền kinh tế nông nghiệp, đó là bán thô nông sản nhiều năm trời. Bằng chuyển đổi số, chúng ta sẽ xoá đi sự mù mờ trong sản xuất nông sản.

Thái Lan mắc 'bẫy thu nhập trung bình', nỗi lo của Việt Nam

Nhiều nhận định cho rằng, Thái Lan sẽ trở thành quốc gia lớn đầu tiên trong khu vực mắc “bẫy thu nhập trung bình”. Nếu chỉ đuổi kịp Thái Lan thì Việt Nam cũng khó thoát khỏi tình cảnh tương tự.

Giải cơn khát vốn, cứu doanh nghiệp trước nguy cơ phá sản

Hầu hết các DN đang đứng trước khó khăn lớn về tài chính. Nếu không giải quyết được, DN sẽ không có tiền trả lương cho người lao động, không có vốn để kinh doanh và đầu tư mới, nguy cơ phá sản rất cao.

Khách hàng dễ sập bẫy 'bán cắt lỗ' giăng khắp nơi hậu sốt đất

Thị trường bất động sản chững lại khiến nhiều người đang “ôm bom” phải tìm cách để thoát hàng sớm, tuy vậy chiêu "bán cắt lỗ" liệu có thực sự đáng tin?

Điều thần kỳ để Việt Nam đuổi kịp Thái Lan, Malaysia

Năm 2030, thu nhập một người Việt Nam mới bằng Malaysia năm 2007 là thông tin nói lên nhiều điều. Các chuyên gia tính toán, nếu nỗ lực Việt Nam có thể đuổi kịp Thái Lan, Malaysia nhưng vẫn còn thua xa Trung Quốc, Hàn Quốc.

Đồng Nai 'lên đời’ khu công nghiệp tồn tại gần 60 năm

Khu công nghiệp lâu đời nhất nước ở Đồng Nai, với diện tích hơn 300ha, sẽ được chuyển đổi công năng với kinh phí khoảng 800.000 tỷ đồng.

Lên đời tạp hoá, cuộc đua khốc liệt giành khách chung cư

Hàng loạt cửa hàng tạp hoá mô hình mới mở ra tại các chung cư trong cuộc đua chiếm lĩnh thị phần bán lẻ. Cuộc tranh quyết liệt hơn khi các đại gia ngoại cũng đầy tham vọng khi đầu tư vào lĩnh vực này.

Lần đầu lộ diện thông tin phi cơ hãng bay của 'vua hàng hiệu'

Trong tháng 8, một chiếc máy bay của IPP Air Cargo đã được xuất xưởng và đang chờ AOC (chứng chỉ khai thác máy bay) từ Cục Hàng không để được vận chuyển về Việt Nam.

Cạn tiền, giám đốc bán miếng đất 5 tỷ để nuôi doanh nghiệp

Nhiều công ty vận tải đã phải bán xe khi đối mặt với dịch bệnh và giá xăng dầu tăng cao liên tiếp. Đơn vị nào trụ được thì bán đất tiền tỷ duy trì hoạt động, trả lương nhân viên.

Lý do nhiều nơi ở Thanh Hóa bị Hàn Quốc dừng nhận lao động

Năm 2022, tỉnh Thanh Hóa vẫn còn 2 địa phương bị tạm dừng tiếp nhận lao động đi làm việc tại Hàn Quốc. 4 huyện khác cũng từng bị liệt vào danh sách này.

Bộ Tài chính bất ngờ 'tuýt còi' quỹ phát triển đất: Doanh nghiệp khóc ròng

Sau một thời gian dài để các địa phương “tự tung, tự tác” với lượng tiền rất lớn ở Quỹ phát triển đất (QPTĐ), Bộ Tài chính ra thông báo “xiết” vào khuôn khổ, khiến nhiều công trường ngưng trệ, nhà thầu xây dựng khóc ròng vì QPTĐ bị “đóng băng”.

Bắc Kinh ngược dòng thế giới, phát đi tín hiệu lo ngại

Chính quyền Trung Quốc vừa có hành động ngược dòng thế giới khiến các thị trường phản ứng mạnh. Lo ngại về sự bất ổn nhanh chóng lên cao.

'Nóng rực' điện gió: Lo mất phần, 'đại bàng Mỹ' xung đột nhà đầu tư khác

Lạng Sơn đang là điểm đến của rất nhiều nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước về điện gió. Dù mới nằm ở dạng thăm dò khảo sát, nhưng 'cuộc chiến' giữa các đại gia đã nóng rực.

50 triệu căn hộ bỏ hoang, thảm họa trên khắp Trung Quốc

Căn hộ bỏ không trên khắp đất nước Trung Quốc đang báo động về thị trường bất động sản nước này.

'Thương vụ' nực cười nhất thời sốt đất: Bãi cỏ sâu trong ngõ cũng có giá 2,5 tỷ

Nghe tin khách chốt mua bãi cỏ với giá 2,5 tỷ đồng, "cò" Trung ngỡ ngàng, cho rằng đây là thương vụ nực cười nhất thời sốt đất.