Hiệp định BBNJ, một văn kiện trong khuôn khổ Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 17/01/2026, sau khi đạt mốc 60 quốc gia phê chuẩn vào ngày 19/9/2025. Hiệp định hướng tới mục tiêu đảm bảo bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển cho hiện tại và trong dài hạn. Hiệp định BBNJ, gồm Phần Mở đầu, 12 Phần với 76 điều cùng với hai Phụ lục kèm theo, hướng tới mục tiêu đảm bảo bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển cho hiện tại và trong dài hạn, thông qua việc thực thi hiệu quả các quy định của Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 và tăng cường hợp tác quốc tế.
Hiệp định BBNJ quy định bốn vấn đề quan trọng trong đảm bảo đa dạng sinh học biển gồm: nguồn gene biển; các biện pháp, công cụ quản lý dựa vào vùng (sau đây gọi là ABMT), bao gồm các khu vực bảo tồn biển (MPA); đánh giá tác động môi trường biển (EIA) và xây dựng năng lực và chuyển giao công nghệ biển.
Nhấn mạnh việc sự kiện thông qua BBNJ là một kỳ tích, Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 77 Csaba Korosi cho rằng, các nước đã cùng nhau đặt nền móng cho việc quản lý tốt hơn và bảo vệ các đại dương cho thế hệ mai sau.
BBNJ được thông qua không chỉ khẳng định chiến thắng của ngoại giao và chủ nghĩa đa phương, mà còn là bước đi lịch sử chống lại các xu hướng hủy diệt đại dương, tiếp nối Công ước UNCLOS 1982 trong xây dựng và thực thi trật tự pháp lý trên biển vì hòa bình, hợp tác, phát triển và môi trường trong sạch.
Đây được xem là bước tiến quan trọng trong nỗ lực toàn cầu nhằm bảo tồn và khai thác bền vững đa dạng sinh học biển ở các vùng biển quốc tế, với bốn trụ cột chính gồm: tiếp cận, khai thác và chia sẻ công bằng lợi ích từ nguồn gen biển; thiết lập và quản lý các khu bảo tồn biển; đánh giá tác động môi trường đối với các hoạt động ngoài phạm vi tài phán quốc gia; xây dựng năng lực và chuyển giao công nghệ biển.
Trong khuôn khổ Tuần lễ Luật pháp quốc tế, Đại hội đồng Liên hợp quốc khoá 80, chiều 31/10, Việt Nam đã cùng Singapore đồng tổ chức Tọa đàm quốc tế “Các bước chuẩn bị cần thiết cho việc thực thi hiệu quả Hiệp định về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học biển ở các vùng biển ngoài phạm vi tài phán quốc gia (BBNJ): thách thức và cơ hội”. Sự kiện với sự tham dự của các chuyên gia, học giả hàng đầu thế giới về luật biển và đại biểu đại diện gần 100 quốc gia ở các châu lục.
Trong bối cảnh Hiệp định sắp có hiệu lực, các đại biểu tham dự tọa đàm nhấn mạnh, việc thông qua và phê chuẩn Hiệp định mới là bước khởi đầu, các quốc gia cần đẩy mạnh quá trình thảo luận trong khuôn khổ Ủy ban trù bị, thống nhất quy tắc thủ tục và hoàn thiện các cơ chế để các cơ quan thuộc Hiệp định có thể vận hành ngay sau Hội nghị các quốc gia thành viên (COP 1), dự kiến tổ chức trước tháng 1/2027.
.svg){kind=icon}
