Mỹ, Nga từng suýt chiến tranh hạt nhân vì Syria

Tình trạng căng thẳng ở Syria hiện nay khiến người ta nhớ lại sự kiện cách đây 45 năm, khi Mỹ và Nga suýt chiến tranh hạt nhân vì quốc gia Trung Đông này.

Mỹ và Nga trong những ngày gần đây có nhiều lời nói, động thái căng thẳng xung quanh điểm nóng Idlib – thành trì cuối cùng của phiến quân ở Syria. Binh sĩ cũng như máy bay Mỹ và Nga hoạt động rất gần nhau để ủng hộ các phe phái đối địch trong cuộc nội chiến. Tình trạng căng thẳng khiến người ta nhớ lại sự kiện cách đây 45 năm, khi Mỹ và Nga suýt chiến tranh hạt nhân vì Syria. 

Đêm 24/10/1973, Defcon – tình trạng sẵn sàng phòng thủ - của Mỹ được nâng lên mức ba tại các căn cứ và tàu chiến khắp thế giới. Lính dù chuẩn bị được triển khai, máy bay ném bom hạt nhân B-52 trên đảo Guam quay về các căn cứ ở Mỹ để chuẩn bị xuất kích. Tình trạng Defcon 3 là để đối phó với tình hình ở Trung Đông.

Mỹ, Nga từng suýt chiến tranh hạt nhân vì Syria
Máy bay F4 Phantom của Mỹ trên tàu sân bay.

Trong thực tế, điểm nóng là Syria. Một trong những khía cạnh nổi bật nhất thời Chiến tranh Lạnh lại là những gì không xảy ra: Mỹ và Liên Xô đã tìm cách tránh giao chiến trực diện với nhau mà thay vào đó chỉ phát động xung đột thông qua các bên ủy nhiệm.

Tuy nhiên, Trung Đông đã làm đảo lộn hiện trạng. Ngày 6/10/1973, ngày lễ Yom Kippur thiêng liêng của người Do Thái, Ai Cập và Syria đã tấn công bất ngờ bán đảo Sinai và cao nguyên Golan.

Binh sĩ Israel bị động trước vụ tấn công, nỗ lực bám trụ chiến đấu ngay cả khi lãnh đạo và các tướng lĩnh cấp cao sợ rằng đây có thể là cái kết cho đất nước Israel. Trong khi đó, Liên Xô, tiếp theo là Mỹ, đã không vận một lượng lớn trang thiết bị quân sự và đồ tiếp tế. 

Ngày 11/10, Israel đã chặn được cuộc tấn công của Syria. Thiết giáp và bộ binh Israel đã vào lãnh thổ Syria và thậm chí tiến vào tầm bắn pháo binh của Syria. Tại bán đảo Sinai, một lực lượng Israel do Tướng Ariel Sharon dẫn đầu đã bí mật vượt kênh đào Suez ngày 15/10 và chiếm một đầu cầu trên kênh đào bên phía Ai Cập. Lần này, người Ai Cập đã bất ngờ khi đơn vị lục quân số 3 bị mắc kẹt ở khu vực kênh đào phía Israel. Đường tiếp viện cũng bị cắt đứt.

Mỹ, Nga từng suýt chiến tranh hạt nhân vì Syria
Xe tải quân sự Ai Cập vượt cầu qua kênh đào Suez ngày 7/10/1973.

Khi nỗ lực thiết lập lệnh ngừng bắn thất bại, Syria và Ai Cập có nguy cơ thất bại, lãnh đạo Liên Xô Leonid Brezhnev đã gửi một thông điệp tới Nhà Trắng của Tổng thống Richard Nixon: “Tôi sẽ nói thẳng rằng nếu ông thấy không thể tham gia cùng chúng tôi trong vấn đề này, chúng ta cần cấp thiết xem xét thực hiện những biện pháp đơn phương phù hợp”. 

Một không khí khủng hoảng bao trùm Nhà Trắng khi có thông tin rằng binh sĩ đổ bộ và các sư đoàn không quân Liên Xô đã được đặt trong tình trạng báo động. Liên Xô cũng tăng gần gấp đôi hạm đội ở Địa Trung Hải lên tới hàng trăm tàu. 

Ông Victor Israelian, một quan chức Bộ Ngoại giao Liên Xô, kể lại rằng Bộ trưởng Quốc phòng Liên Xô Andrei Grechko đã đề xuất một lệnh tuyển 50.000-70.000 nam giới ở Ukraine và vùng bắc Caucasus. Quan điểm của ông là để cứu Syria, binh sĩ Liên Xô cần chiếm đóng cao nguyên Golan.

Sau khi vừa rút chân khỏi Việt Nam, Mỹ không còn tâm trạng cho một cuộc chiến nữa. tuy nhiên, Nhà Trắng cảm thấy không thể mạo hiểm để mất uy tín và ảnh hưởng, đặc biệt là ở khu vực Trung Đông nhiều dầu mỏ. Ngoại trưởng Mỹ Henry Kissinger viết trong hồi ký “Years of Upheaval” (tạm dịch: Những năm biến động): “Nếu cần thiết, chúng tôi quyết tâm kháng cự lực lượng Liên Xô được đưa vào Trung Đông bất chấp họ tới với lý do nào”.

 

Không rõ sự việc có trùng hợp hay không khi mà lệnh báo động ở Mỹ được đưa ra vào lúc nhiệm kỳ tổng thống của ông Nixon đang bắt đầu vỡ vụn do vụ bê bối Watergate. Tuy nhiên, Liên Xô dường như sẵn sàng vượt vạch đỏ mà Mỹ đặt ra.

Mỹ, Nga từng suýt chiến tranh hạt nhân vì Syria
Xe tăng M60 Patton của Israel bị phá hủy tại Sinai.

Trên biển Địa Trung Hải, căng thẳng hiện rõ. Ông Abraham Rabinovich, sử gia về cuộc chiến tranh tháng 10/1973 viết: Các tàu khu trục Liên Xô được tàu chiến hạng nặng trang bị tên lửa tiếp viện. Người Mỹ cũng chú ý rằng có hai đô đốc trên tàu đang theo dõi họ. Để đối phó, phía Mỹ liên tục điều máy bay lượn lờ trên hạm đội của Liên Xô. Hạm đội này sẵn sàng tấn công các bệ phóng tên lửa. Cả hai bên đều biết các tàu lớn của mình đang bị tàu ngầm đối phương theo dõi.

Các lãnh đạo Liên Xô sốc trước câu trả lời của Mỹ về đề nghị phối hợp trong vấn đề ở Syria. Theo cuốn sách The Yom Kippur War, Chủ tịch Đoàn Chủ tịch Xô Viết Tối cao Nikolai Podgorny nói: “Ai có thể hình dùng rằng người Mỹ lại dễ bị sợ hãi thế?”. Còn Thủ tướng Liên Xô Alexei Kosygin nói: “Không hợp lý khi chiến tranh với Mỹ vì Ai Cập và Syria”. Giám đốc cơ quan tình báo Liên Xô KGB, ông Yuri Andropov cam kết sẽ không gây chiến tranh thế giới thứ ba.

Dù lý do là gì, người Liên Xô luôn giữ các lực lượng ở tình trạng báo động nhưng nhất trí không phái binh sĩ tới Trung Đông. Cuối tháng 10, một lệnh ngừng bắn mong manh đã chấm dứt xung đột của người Arab và Israel.

45 năm kể từ mùa thu bất ổn năm 1973, thế giới đã thay đổi. Liên Xô không còn nữa. Ai Cập trở thành đồng minh của Mỹ và Syria cũng không còn là Syria ngày xưa. Hiện nay, Nga và Mỹ lại có nguy cơ đối đầu lần nữa ở Syria. Một kịch bản có thể xảy ra: Israel có thể tấn công Syria để đẩy bật lực lượng Hezbollah và Iran đang tiến gần biên giới Syria-Israel. Nga có thể can thiệp để hỗ trợ Syria bằng cách yểm trợ trên không. Điều này có thể dẫn tới xung đột giữa lực lượng Nga và Israel.

Năm 1973, thật khó hình dung việc Mỹ sẽ để người Nga tấn công đồng minh Israel. Tạp chí National Interest bình luận: Tổng thống Nixon và nhà lãnh đạo Brezhnev không khẩu chiến bằng Twitter. Cuộc chơi ở Syria có luật và người chơi ý thức được rằng một động thái sai lầm có thể gây ra màn hủy diệt lẫn nhau. Những cái đầu lạnh đã thắng thế và cuộc khủng hoảng được giải quyết. Trong tình hình hiện nay ở Syria, khó có thể nói được điều gì khi mà Syria đã bị tấn công hai lần vì bị Mỹ cáo buộc dùng vũ khí hóa học – cáo buộc mà cả Syria và Nga bác bỏ.

Theo TTXVN/ Baotintuc

Putin lên tiếng vụ máy bay Nga bị bắn rơi ở Syria

Putin lên tiếng vụ máy bay Nga bị bắn rơi ở Syria

Tổng thống Vladimir Putin vừa có động thái "lùi" sau khi Bộ Quốc phòng ở Moscow cảnh báo trả đũa Israel về vụ quân đội Syria bắn hạ máy bay quân sự Nga trên bầu trời Địa Trung Hải.

'Tàu chiến Pháp nã tên lửa ngoài khơi Syria'

'Tàu chiến Pháp nã tên lửa ngoài khơi Syria'

Bộ Quốc phòng Nga khẳng định các hệ thống kiểm soát bầu trời của nước này ghi nhận các vụ phóng tên lửa từ một tàu khu trục Pháp ở Địa Trung Hải.

Máy bay Nga mất tích ở Syria

Máy bay Nga mất tích ở Syria

Một máy bay quân sự Il-20 của Nga đã biến mất khỏi màn hình radar trong một cuộc tấn công từ phía Israel nhằm vào tỉnh Latakia, Syria.

Mỹ lộ tầm ảnh hưởng hạn chế ở Syria

Mỹ lộ tầm ảnh hưởng hạn chế ở Syria

Dường như Mỹ không có nhiều "lực đòn bảy" trong bối cảnh một cuộc chiến tàn khốc giữa quân Chính phủ Syria cùng đồng minh với lực lượng nổi dậy sắp diễn ra tại tỉnh Idlib.

Thế giới 24h: Tuyên bố thẳng thừng của Nga về Syria

Thế giới 24h: Tuyên bố thẳng thừng của Nga về Syria

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 14/9 khẳng định Moscow sẽ vẫn không kích các mục tiêu phiến quân ở tỉnh Idlib của Syria nếu cần thiết.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
 
Những ký ức không quên của quân dân Campuchia và Việt Nam (Kỳ I)
Những ký ức không quên của quân dân Campuchia và Việt Nam (Kỳ I)
Việt Nam và thế giớiicon  04/01/2019 

Bốn mươi năm sau ngày đất nước Campuchia thoát khỏi chế độ Khmer Đỏ (7/1/1979 - 7/1/2018), những ký ức về tinh thần đoàn kết chiến đấu của quân dân Campuchia và Việt Nam vẫn không phai mờ.

 
Ngày này năm xưa: Sự thật tàn khốc về các 'phi công liều chết'
Ngày này năm xưa: Sự thật tàn khốc về các 'phi công liều chết'
Hồ sơicon  05/01/2019 

Ngày 5/1/1945, các phi công Nhật nhận được mệnh lệnh đầu tiên để trở thành Kamikaze - phi công liều chết lái máy bay đâm thẳng vào các mục tiêu của đối phương.

 
Chính phủ Mỹ tiếp tục đóng cửa nguy hại tới mức nào?
Chính phủ Mỹ tiếp tục đóng cửa nguy hại tới mức nào?
Hồ sơicon  04/01/2019 

Do bất đồng giữa Tổng thống Donald Trump và Quốc hội về gói tài trợ xây tường rào biên giới chưa được giải quyết, Chính phủ Mỹ sẽ phải tiếp tục đóng cửa một phần.

 
Ngày này năm xưa: 'Thành phố thẳng đứng' ra đời
Ngày này năm xưa: 'Thành phố thẳng đứng' ra đời
Hồ sơicon  04/01/2019 

Cao gấp 3 lần tháp Eiffel, tòa nhà Burj Khalifa ở Dubai giữ kỷ lục cao nhất thế giới với chiều cao 828m gồm 164 tầng.

 
Ngày này năm xưa: Bí ẩn lời nguyền của Pharaoh trẻ nhất Ai Cập
Ngày này năm xưa: Bí ẩn lời nguyền của Pharaoh trẻ nhất Ai Cập
Hồ sơicon  03/01/2019 

Tai nạn thảm khốc xảy đến với những người tài trợ, tham gia đoàn khảo cổ lăng mộ Pharaoh Tutankhamun làm dấy lên nhiều giai thoại, sợ hãi về lời nguyền chết chóc.

 
Những con số ấn tượng của ông Trump năm 2018
Những con số ấn tượng của ông Trump năm 2018
Hồ sơicon  02/01/2019 

Năm thứ 2 của Tổng thống Donald Trump ở Nhà Trắng gắn với một loạt thông điệp tranh cãi, những cuộc khẩu chiến quanh chính sách nhập cư, thẩm phán liên bang và sự xáo trộn nhân sự.

Ngày này năm xưa: Mỹ - Xô chấm dứt thời kỳ 'hoà hoãn'
Ngày này năm xưa: Mỹ - Xô chấm dứt thời kỳ 'hoà hoãn'
Hồ sơicon  02/01/2019 

Ngày 2/1/1980, phản ứng mạnh với việc Liên Xô can thiệp quân sự vào Afghanistan hồi tháng 12/1979, Tổng thống Mỹ Jimmy Carter đã có hành động quyết liệt.

Ngày này năm xưa: Nguồn gốc ra đời của Tết Dương lịch
Ngày này năm xưa: Nguồn gốc ra đời của Tết Dương lịch
Hồ sơicon  01/01/2019 

Vào năm 45 trước Công nguyên, Đế quốc La Mã đã trở thành nước đầu tiên trên thế giới chọn ngày 1/1 là ngày Năm mới.

Ngày này năm xưa: Đảo quốc Samoa 'xóa sổ' một ngày
Ngày này năm xưa: Đảo quốc Samoa 'xóa sổ' một ngày
Hồ sơicon  30/12/2018 

Ngày 30/12/2011, đảo quốc Samoa và Tokelau ở Thái Bình Dương đã nhảy cóc một ngày và chuyển múi giờ để gần gũi hơn với các đối tác thương mại chính ở châu Đại Dương.

Ngày này năm xưa: Theo dấu 'yêu râu xanh đường sắt'
Ngày này năm xưa: Theo dấu 'yêu râu xanh đường sắt'
Hồ sơicon  29/12/2018 

Ngày 29/12/1985, "yêu râu xanh đường sắt" tấn công Alison Day, 19 tuổi, và bắt cóc cô khỏi một đoàn tàu London.

Ngày này năm xưa: Động đất, sóng thần hủy diệt kinh hoàng
Ngày này năm xưa: Động đất, sóng thần hủy diệt kinh hoàng
Hồ sơicon  28/12/2018 

Động đất 7,5 độ Richter kéo theo sóng thần 12m ở dải Messina ngăn cách Sicily và Calabria thuộc miền Nam Italia hơn 100 năm trước đã đi vào lịch sử thế giới.

Những lát cắt sự kiện thế giới nổi bật 2018
Những lát cắt sự kiện thế giới nổi bật 2018
Hồ sơicon  28/12/2018 

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, IS bị đánh bại, chiến thắng ngoạn mục của ông Putin, ông Tập Cận Bình... nằm trong số những sự kiện nổi bật của năm 2018.

Ngày này năm xưa: Bí ẩn vụ ám sát nữ lãnh đạo Hồi giáo đầu tiên
Ngày này năm xưa: Bí ẩn vụ ám sát nữ lãnh đạo Hồi giáo đầu tiên
Hồ sơicon  27/12/2018 

Ngày 27/12/2007, Benazir Bhutto, người từng 2 lần giữ chức Thủ tướng Pakistan và là nữ lãnh đạo dân cử đầu tiên tại một quốc gia Hồi giáo, bị ám sát.

Những sự kiện thế giới nổi bật năm 2018
Những sự kiện thế giới nổi bật năm 2018
Hồ sơicon  27/12/2018 

Xu thế hòa giải trên bán đảo Triều Tiên, chiến tranh thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc… nằm trong số những sự kiện nổi bật nhất năm.

Ngày này năm xưa: Ám ảnh trận sóng thần tàn phá hàng loạt
Ngày này năm xưa: Ám ảnh trận sóng thần tàn phá hàng loạt
Hồ sơicon  26/12/2018 

Ngày 26/12/2004, trận động đất mạnh nhất thế giới trong 40 năm đã xảy ra và tạo nên những bức tường nước khổng lồ ập vào bờ biển của một loạt quốc gia. 

Những trận sóng thần tàn phá thảm khốc nhất trong lịch sử
Những trận sóng thần tàn phá thảm khốc nhất trong lịch sử
Thế giớiicon  24/12/2018 

Indonesia là một trong những quốc gia hứng chịu nhiều thiên tai nhất thế giới do nằm trong khu vực Vành đai lửa Thái Bình Dương.

Sĩ quan phản gián Liên Xô 'cao tay' qua mặt Mỹ
Sĩ quan phản gián Liên Xô 'cao tay' qua mặt Mỹ
Hồ sơicon  25/12/2018 

Các sĩ quan phản gián đóng vai trò then chốt trong chế tạo vũ khí tên lửa tại Liên Xô khi qua mặt Mỹ, Anh trong cuộc đấu trí tài tình năm 1945.

Ngày này năm xưa: Thảm kịch kinh hoàng đêm Giáng sinh
Ngày này năm xưa: Thảm kịch kinh hoàng đêm Giáng sinh
Hồ sơicon  25/12/2018 

Tối 25/12/2000, một vụ cháy trong đêm Giáng sinh ở Lạc Dương, Trung Quốc đã khiến 309 người thiệt mạng.

Ngày này năm xưa: Chấn động vụ không tặc trước Giáng sinh
Ngày này năm xưa: Chấn động vụ không tặc trước Giáng sinh
Hồ sơicon  24/12/2018 

Cách đây đúng 24 năm, bốn tay súng Hồi giáo cực đoan đã tiến hành vụ cướp máy bay chở khách Pháp táo tợn ở thủ đô Algeria trước đêm Giáng sinh.

Ngày này năm xưa: 4 triệu quân Xô-Đức giao đấu trên sông
Ngày này năm xưa: 4 triệu quân Xô-Đức giao đấu trên sông
Hồ sơicon  23/12/2018 

Trận chiến sông Dniepr được nhiều sử gia đánh giá là điển hình về giao tranh quy mô lớn và tốc độ vượt chướng ngại nước, đặc biệt nếu tính đến mức kháng cự ác liệt của đối phương.

 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN