Lễ hội ‘vỡ trận’ còn bởi ‘cánh tay nối dài’

Có lúc do vô tình, có khi cũng do cố ý mà báo chí đã khuếch trương, thổi phồng ý nghĩa tâm linh của một số lễ hội, đánh “trúng” vào tâm lý, thị hiếu tò mò của người dân. 

Truyền thông không đúng mực, lợi bất cập hại 

Đến hẹn lại lên, đầu xuân năm mới, mùa lễ hội truyền thống lại tưng bừng khắp mọi miền đất nước. Trên các trang báo đầu xuân, nhất là báo điện tử đưa thông tin, hình ảnh khá đậm nét về các lễ hội này, nhất là những lễ hội thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, như lễ hội đền Trần (Nam Định), Lễ hội đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh), Hội Phết Hiền Quan (Phú Thọ)… 

Báo chí với tư cách là cầu nối giữa lễ hội với người dân, đã góp phần quan trọng trong việc tuyên truyền, quảng bá và lan tỏa những giá trị tích cực của lễ hội đến đông đảo công chúng. Bên cạnh đó, báo chí cũng đã lên tiếng kịp thời, phản ánh nhanh nhạy về những hiện tượng thương mại hóa, tiêu cực trong công tác quản lý và tổ chức lễ hội, qua đó kiến nghị, đề xuất các giải pháp để đưa lễ hội vào nền nếp văn minh hơn. 

Tuy nhiên, những năm gần đây, hình ảnh phản cảm, biến tướng trong lễ hội xuất hiện ngày càng “dày đặc” trên nhiều ấn phẩm báo chí, nhất là báo điện tử. 

Cần phải nói ngay rằng, những bất cập đó trước hết là do công tác quản lý, tổ chức của chính quyền các địa phương và cơ quan chức năng còn hạn chế, yếu kém, chưa theo kịp tình hình và chưa lường hết được những hệ lụy. 

Nhưng cũng thẳng thắn thừa nhận, báo chí, truyền thông cũng là một trong những “tác nhân” làm trầm trọng thêm sự quá tải, biến tướng này, nhất là với một số lễ hội lớn, lễ hội nổi tiếng hoặc có nghi lễ nhạy cảm. 

Lễ hội truyền thống của người dân trước đây thường được tổ chức trong phạm vi làng xã. Không khí tuy tấp nập, rộn ràng nhưng trong tâm thế bình yên, vui vẻ, tạo sự hứng khởi cho bà con trong những ngày đầu năm mới. 

Tuy nhiên, trong xã hội bùng nổ thông tin, do cách thức thông tin, tuyên truyền, quảng bá rầm rộ tập trung vào một thời điểm mà báo chí, truyền thông đã vô hình trung góp phần đưa nhiều lễ hội vượt ra khỏi ranh giới “lũy tre làng”, đặc biệt là các lễ hội mang tính tâm linh. 

Có lúc do vô tình, có khi cũng do cố ý mà báo chí đã khuếch trương, thổi phồng ý nghĩa tâm linh của một số lễ hội, đánh “trúng” vào tâm lý, thị hiếu tò mò của người dân. Nhiều người bỏ bê cả công việc đổ xô đến một số chùa chiền, lễ hội, gây sự quá tải cho công tác quản lý và tổ chức lễ hội của địa phương.  

Lễ hội ‘vỡ trận’ còn bởi ‘cánh tay nối dài’
Cảnh mài tiền vào cột chùa Đồng, Yên Tử năm nay vẫn tiếp diễn. 

Điển hình nhất có lẽ là lễ hội đền Trần ở Nam Định. Lễ hội này vốn trước đây chỉ được tổ chức trong phạm vi cộng đồng làng xã, sau này tổ chức với quy mô ngày càng lớn. Do báo chí khai thác quá sâu, đưa tin quá đậm về “tính thiêng” của nó này mà người nọ rỉ tai người kia kéo đến ùn ùn để xin “lộc thánh”, gây nên sự “vỡ trận”, dẫn đến nhiều nguy cơ, hệ lụy. 

 

Hay như lễ hội đền Bà Chúa Kho ở Bắc Ninh cũng vậy. Từng có tờ báo đưa những cái tin lập lờ, đại loại như: Tại sao đền Bà Chúa Kho lại linh thiêng như vậy? Đi lễ đền Bà Chúa Kho để cầu “mua may, bán đắt”, v.v… 

Không ít tờ báo thỉnh thoảng lại liệt kê những ngôi chùa thiêng nhất ở nước ta, có tờ lại mô tả chi tiết đến “chùa này, lễ hội kia” thì người dân nên làm gì... Kiểu đưa tin này đã vô hình trung “gây nhiễu ám thị” cho rất nhiều người dân vốn thiếu hiểu biết, lại chỉ tin vào những điều may rủi trong cuộc sống. 

Đừng thành “cánh tay nối dài” 

Đi lễ hội để cầu an, cầu lộc, cầu may là nhu cầu tín ngưỡng chính đáng của người dân. Nhưng nét đẹp truyền thống đó giờ đây đã ít nhiều bị mai một do nhiều người dân đến đền, chùa, di tích lịch sử - văn hóa sa đà vào những hành vi mê tín thái quá, lợi bất cập hại. 

Trong khi đó, một bộ phận không nhỏ người Việt là dễ bị ảnh hưởng, thậm chí bị “kích động” bởi tâm lý đám đông. Điều này xuất hiện rất rõ ở một số lễ hội trong thời gian gần đây. Mặt trái của tâm lý đám đông trong lễ hội là dễ lôi cuốn nhiều người hành động theo bản năng, thiếu kiểm soát, gây ra những hình ảnh biến tướng, phản cảm. 

Báo chí cần nhận rõ đặc điểm này để có cách hình thức thông tin, tuyên truyền phù hợp, thận trọng, tránh phản ánh phiến diện, không vô tình “tiếp tay” cho người dân đi lễ hội chỉ vì niềm tin tín ngưỡng thái quá. Bên cạnh đó, báo chí cũng rất cần bình tĩnh, tỉnh táo để không làm “cánh tay nối dài” cho một số địa phương muốn thông qua truyền thông để tuyên truyền, quảng bá rầm rộ lễ hội cho địa phương mình chỉ vì mục đích kinh tế, lợi nhuận. 

Việc báo chí phản ánh, phê phán những bất cập, tiêu cực trong hoạt động lễ hội cũng rất cần thiết, nhưng phải qua lăng kính trung thực, khách quan, công tâm, tránh tình trạng “ít suýt ra nhiều”, “bé xé thành to”. 

Mặt khác, khi phản ánh về lễ hội nào, người làm báo cũng rất cần có hiểu biết đầy đủ, sâu sắc về lịch sử, nguồn gốc, nội dung, ý nghĩa của nó. Như vậy mới không sa vào tuyên truyền hời hợt, chỉ đề cập đến hình thức, nghi thức bên ngoài hay những hiện tượng nhất thời nảy sinh mà không hiểu hết giá trị cốt lõi và ý nghĩa đích thực của lễ hội, thành ra “thầy bói xem voi”. 

Việc báo chí tuyên truyền đúng mực, khách quan cũng là một trong những giải pháp thiết thực nhằm góp phần giúp người dân hiểu đúng bản chất, giá trị, ý nghĩa nhân văn của lễ hội truyền thống, trả lại môi trường trong lành cho hoạt động này. 

Thiện Văn

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Cuộc chiến Biên giới 1979: Lịch sử phải được nhìn nhận với sự thật đầy đủ
Cuộc chiến Biên giới 1979: Lịch sử phải được nhìn nhận với sự thật đầy đủ
Thông tin đa chiềuicon17/02/2019  
 Ngày này cách nay 40 năm (17/2/1979-17/2/2019), cuộc Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc diễn ra trên toàn tuyến Biên giới phía Bắc Việt Nam. Lịch sử phải được nhìn nhận với sự thật đầy đủ.
Liêm sỉ và lòng tự trọng
Liêm sỉ và lòng tự trọng
Thông tin đa chiềuicon08/02/2019  
- Muốn xã hội ngày càng tốt đẹp, trong sáng không chỉ coi trọng và thượng tôn pháp luật mà rất cần đến liêm sỉ và tự trọng của mỗi con người.
Thủ trưởng quan tâm, Trung ương hỗ trợ, chẳng nhẽ không ‘đi Tết’?
Thủ trưởng quan tâm, Trung ương hỗ trợ, chẳng nhẽ không ‘đi Tết’?
Thông tin đa chiềuicon03/02/2019  
Chưa bàn đến những nguyên nhân từ tiêu cực trá hình, nội cái tâm lý và thói quen lễ tết đã gây ra biết bao phiền lụy và đến lúc phải dần dần tháo bỏ.  
Quà tết biếu sếp: Món nào nịnh bợ, món nào trong sáng?
Quà tết biếu sếp: Món nào nịnh bợ, món nào trong sáng?
Thông tin đa chiềuicon26/01/2019  
 Cùng với việc nghiêm cấm tặng quà Tết cho cấp trên, nên khuyến khích tặng quà cho cấp dưới. Đây mới thực sự là bản chất nhân văn của quà Tết.  
Bài học oan sai và đòi hỏi một nền tư pháp liêm chính
Bài học oan sai và đòi hỏi một nền tư pháp liêm chính
Thông tin đa chiềuicon25/01/2019  
Pháp luật hình sự cùng nhiều quy định khác của ngành tư pháp đã chấn chỉnh, đề ra những biện pháp ngăn ngừa oan sai, nhưng trên thực tế vẫn xảy ra nhiều vụ án oan sai, rất đáng suy ngẫm.
‘Rốt cuộc con tôi học giỏi hay dốt?’
‘Rốt cuộc con tôi học giỏi hay dốt?’
Thông tin đa chiềuicon23/01/2019  
Cái cơ chế chấm điểm mấy chục năm quá dễ cho nhu cầu định lượng hóa, và nay thì quá thuận tiện cho cho lối sống vội vàng bận rộn của cha mẹ.  
Hà Nội đã vội vã bỏ đi biểu tượng văn hóa một thời
Hà Nội đã vội vã bỏ đi biểu tượng văn hóa một thời
Thông tin đa chiềuicon22/01/2019  
 - Các nhà quy hoạch và quản lý đô thị Hà Nội nên bắt đầu bắt tay vào việc khôi phục hệ thống tàu điện nổi nội đô và kết nối với các vệ tinh của Hà Nội.   
Đừng làm khổ học sinh vì thứ ‘giấy thông hành’ giả dối
Đừng làm khổ học sinh vì thứ ‘giấy thông hành’ giả dối
Thông tin đa chiềuicon19/01/2019  
Phải giải phóng sức lao động và trí tuệ người Thầy, để họ dồn tâm huyết cho chuyên môn dạy chữ dạy người thay vì chạy theo thành tích.  
Rác nhưng không phải là rác
Rác nhưng không phải là rác
Thông tin đa chiềuicon16/01/2019  
Khẩu hiệu để một Hà Nội xanh, sạch, đẹp vẫn chỉ là trên khẩu hiệu, nhất là vừa qua thủ đô gặp khủng hoảng về rác.
Quyền lực giám sát
Quyền lực giám sát
Thông tin đa chiềuicon16/01/2019  
 - Sự xuất hiện của smartphone, internet, và mạng xã hội thậm chí còn khiến quyền lực giám sát trở nên mạnh hơn.
Đại học tư lẹt đẹt
Đại học tư lẹt đẹt
Thông tin đa chiềuicon15/01/2019  
Thiếu sự hỗ trợ của nhà nước và của khu vực xã hội công dân nên trường tư bị đẩy trọn vào khu vực thị trường và hoạt động hoàn toàn giống như một doanh nghiệp thông thường.  
‘Kỳ quan’ đáng xấu hổ của Việt Nam
‘Kỳ quan’ đáng xấu hổ của Việt Nam
Thông tin đa chiềuicon11/01/2019  
 Nhìn thẳng vào thực trạng giao thông ngổn ngang ở Việt Nam hiện nay có thể thấy điệp khúc “cứ mỗi lần” có lẽ không bao giờ dứt. 
Trường công chất lượng cao đi ngược lý tưởng Cách mạng Tháng Tám
Trường công chất lượng cao đi ngược lý tưởng Cách mạng Tháng Tám
Thông tin đa chiềuicon10/01/2019  
 - Tầng lớp nào mới có đủ điều kiện để cho con cái theo học ở cái gọi là trường công chất lượng cao?  
Báo chí hùng hậu không thể để mất ‘trận địa’ thông tin
Báo chí hùng hậu không thể để mất ‘trận địa’ thông tin
Thông tin đa chiềuicon08/01/2019  
Một khi thông tin chính thống được đăng tải minh bạch, chính xác, kịp thời thì những thông tin chống phá đất nước, gây chia rẽ trên mạng xã hội sẽ không còn tác dụng.    
Từ vụ xe container tông 4 người chết: Đến lúc vào cuộc quyết liệt
Từ vụ xe container tông 4 người chết: Đến lúc vào cuộc quyết liệt
Thông tin đa chiềuicon06/01/2019  
Có thể thấy từ vụ tai nạn xe container tông xe máy vừa qua, có rất nhiều giải pháp cần phải được xem xét thực hiện.  
Bộ máy thượng tầng không thể có cá nhân cục bộ, bè phái
Bộ máy thượng tầng không thể có cá nhân cục bộ, bè phái
Thông tin đa chiềuicon25/12/2018  
Muốn giúp chế độ được trường tồn và phát triển lành mạnh thì bộ máy kiến trúc thượng tầng không thể có con người mang tư tưởng cá nhân, cục bộ, bè phái và phục vụ cho nhóm lợi ích.    
Chính sách quốc phòng của Mỹ ngày càng rối
Chính sách quốc phòng của Mỹ ngày càng rối
Thông tin đa chiềuicon25/12/2018  
Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis đã bất ngờ tuyên bố từ chức, làm chao đảo hệ thống chính trị Mỹ, các đồng minh của Mỹ và Phố Wall.    
Đất nước như một cơ thể, muốn mạnh phải ‘khỏe’ đều
Đất nước như một cơ thể, muốn mạnh phải ‘khỏe’ đều
Thông tin đa chiềuicon16/12/2018  
“Muốn cơ thể khỏe mạnh các bộ phận, bộ máy của cơ thể phải mạnh đều, muốn quốc gia mạnh các địa phương, các bộ ngành phải mạnh”.
Thành tựu quyền con người ở Việt Nam- thực tiễn là minh chứng sinh động
Thành tựu quyền con người ở Việt Nam- thực tiễn là minh chứng sinh động
Thông tin đa chiềuicon10/12/2018  
Từ khi lập quốc theo thể chế dân chủ XHCN đến nay, Việt Nam đã kiên trì theo đuổi mục tiêu không ngừng bảo đảm quyền con người cho mọi người dân.
‘Việt Nam đã nỗ lực và đạt nhiều thành tựu’
‘Việt Nam đã nỗ lực và đạt nhiều thành tựu’
Thông tin đa chiềuicon07/12/2018  
“Việt Nam đã nỗ lực và đạt nhiều thành tựu trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền con người, thực hiện các khuyến nghị quốc tế về nhân quyền”.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN