“Tìm đỏ mắt không thấy quy định nào để xử lý cán bộ”

 - Đến bao giờ những người có trách nhiệm mới nhìn ra lỗ hổng thể chế này để lấp nó, và khi đã nhìn ra rồi, họ có tìm cách lấp nó một cách chủ động và trách nhiệm?

“Doanh nghiệp mà vi phạm pháp luật thì ngay lập tức cơ quan nhà nước viện dẫn quy định để xử phạt. Nhưng cán bộ nhà nước mà làm gì vi phạm thì tìm đỏ mắt không thấy quy định nào để xử lý.”

Tôi nhớ mãi nhận xét cô đọng, đáng buồn về thực tế bất công này của ông Nguyễn Hoài Nam, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong một hội thảo về đánh giá việc thực hiện Nghị quyết 19 và Nghị quyết 35 về cải cách môi trường kinh doanh gần đây.

Có vô vàn những ví dụ sinh động trên thực tế để minh họa cho nhận xét này. Chẳng hạn, báo chí phản ánh, có đến 50% các doanh nghiệp nhà nước vi phạm quy định tại Nghị định 81/2015/NĐ-CP về công khai thông tin nhưng không ai bị xử lý, rằng việc giám sát vốn Nhà nước tại doanh nghiệp như nhiệm vụ bất khả thi. 

“Tìm đỏ mắt không thấy quy định nào để xử lý cán bộ”
Pháp luật không có quy định từng hành vi vi phạm của cán bộ thì bị xử lý thế nào. Ảnh minh họa

Vì sao vậy? Vì pháp luật (Nghị định 81) thiếu một quy định: doanh nghiệp nào không tuân thủ nghĩa vụ công khai thông tin thì Chủ tịch Hội đồng thành viên bị cách chức.

Nhận xét của ông Nam và ví dụ nhỏ trên chỉ ra lỗ hổng thể chế, mà theo tôi là, lớn nhất tại Việt Nam hiện nay: lỗ hổng về trách nhiệm kỷ luật.

Làm công việc hàng ngày liên quan đến các văn bản, quy định, tôi có thể kể được hàng trăm ngàn ví dụ trường hợp cán bộ vi phạm quy định của pháp luật, nhưng không bị xử lý, đơn giản vì không có quy định, chế tài xử lý trách nhiệm.

Trách nhiệm kỷ luật là gì?

Trong khoa học pháp lý, người ta chia ra trách nhiệm pháp lý thành 4 loại: dân sự, hình sự, hành chính và kỷ luật.

Trách nhiệm dân sự thuộc về luật tư, nó có cơ chế riêng. Còn 3 loại trách nhiệm pháp lý còn lại thuộc về luật công, chúng có chung kết cấu. Kết cấu đầy đủ của một loại trách nhiệm pháp lý công gồm 3 phần: phần nguyên tắc (gọi là phần chung), phần hành vi và chế tài (gọi là phần riêng), và phần trình tự, thủ tục (gọi là phần tố tụng).

Đối với trách nhiệm hình sự, phần chung nằm ở Phần thứ nhất của Bộ luật Hình sự, từ Điều 1 đến Điều 107, quy định về những nguyên tắc chung của tội phạm và hình phạt. Phần riêng nằm ở Phần thứ hai của Bộ luật Hình sự, từ Điều 108 đến Điều 425, quy định về từng hành vi cụ thể tương ứng với mức chế tài cụ thể của 325 tội danh. Phần tố tụng được quy định tại Bộ luật Tố tụng hình sự.

Trách nhiệm hành chính là các quy định xử phạt người dân và doanh nghiệp khi họ vi phạm. Phần chung và phần tố tụng của trách nhiệm hành chính được quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính và Nghị định 81/2013/NĐ-CP. Phần riêng quy định từng hành vi tương ứng với mức phạt được thể hiện trong hàng chục nghị định xử lý vi phạm hành chính trong các lĩnh vực cụ thể.

Trách nhiệm kỷ luật là các quy định để xử lý kỷ luật cán bộ, công chức khi làm sai công vụ. Phần chung và phần tố tụng nằm từ Điều 78 đến Điều 83 Luật Cán bộ, công chức và Nghị định 34/2011/NĐ-CP về kỷ luật cán bộ, công chức.

 

Điều đáng nói thì ông Nam đã nói: "Tìm đỏ mắt không thấy phần riêng của trách nhiệm kỷ luật". Pháp luật không có quy định từng hành vi vi phạm của cán bộ thì bị xử lý thế nào.

Cán bộ chậm trả lời thủ tục hành chính thì sẽ bị khiển trách hay cảnh cáo? Cán bộ cấp phép khai thác khoáng sản nằm ngoài quy hoạch thì bị hạ bậc lương hay cách chức? Cán bộ ra quyết định chỉ định thầu dự án thuộc diện phải đấu thầu thì bị cách chức hay buộc thôi việc?

Không có bất kỳ quy định pháp luật nào trả lời cho những câu hỏi trên.

Và tác hại?

Chính việc thiếu những quy định phần riêng của trách nhiệm kỷ luật này khiến cho hệ thống pháp luật của Việt Nam đôi khi như trò đùa, việc thực thi pháp luật đi vào vòng luẩn quẩn.

Một cán bộ bổ nhiệm người không đúng tiêu chuẩn chỉ phải rút kinh nghiệm chứ không phải chịu các hình thức kỷ luật như cách chức hay hạ bậc lương. Sử dụng xe công không đúng mục đích cũng chưa thấy cán bộ nào bị kỷ luật...

Khi không có quy định rõ thì người ta sẽ xử lý nặng nhẹ tuỳ vào cảm tính của người có thẩm quyền. Nếu ghét nhau thì có thể lấy đó làm lý do để đuổi việc, cách chức. Nếu ngại va chạm thì xử lý nhẹ nhàng như cảnh cáo, khiển trách. Nếu thân thiết có khi chỉ cần kiểm điểm, rút kinh nghiệm. 

Vì sao các bộ ngành rất chăm chỉ soạn đến hàng chục Nghị định về xử lý vi phạm hành chính để phạt doanh nghiệp, người dân, với hàng vạn hành vi được miêu tả kỹ lưỡng với chế tài rất nặng (như bán 100USD bị phạt 90 triệu), nhưng lại không có bất kỳ một Nghị định nào miêu tả hành vi vi phạm của cán bộ và mức xử lý?

Đảng và Nhà nước luôn tuyên bố hoàn thiện thể chế, xây dựng nhà nước pháp quyền. Đó là điều mà tất cả người dân, doanh nghiệp ở Việt Nam đều mong muốn. Nhưng mọi nỗ lực này sẽ đổ xuống sông xuống bể nếu không bít lỗ hổng trách nhiệm kỷ luật.

Đến bao giờ những người có trách nhiệm mới nhìn ra lỗ hổng thể chế này để lấp nó, và khi đã nhìn ra rồi, họ có tìm cách lấp nó một cách chủ động và trách nhiệm? 

Nguyễn Minh Đức

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Dâm ô, sàm sỡ phạt 200 nghìn ‘công lý đám đông’ sẽ lên ngôi
Dâm ô, sàm sỡ phạt 200 nghìn ‘công lý đám đông’ sẽ lên ngôi
Thông tin đa chiềuicon04/04/2019  
 - Rất nhiều người từng lên tiếng kêu gọi mở rộng định nghĩa của hành vi dâm ô vì sự thay đổi tình hình xã hội.   
Bạo lực học đường: Cha mẹ không thể vô can
Bạo lực học đường: Cha mẹ không thể vô can
Thông tin đa chiềuicon01/04/2019  
 - Chúng ta chỉ nhằm vào chỉ trích nhà trường cho các vụ bạo lực phải chăng là một cách đổ lỗi để lờ đi trách nhiệm của gia đình, của chính mình trong vai trò phụ huynh?  
Nhân vụ chùa Ba Vàng, nghĩ về lời Phật dạy
Nhân vụ chùa Ba Vàng, nghĩ về lời Phật dạy
TuanVietNamicon26/03/2019  
 - Phật từ bi, thử hỏi, Ngài có hài lòng chăng, khi nơi thờ tự lộng lẫy, to nhất nhì Việt Nam, thế giới trong khi chúng sinh còn nghèo đói.
Vụ trẻ nhiễm sán lợn: Mất tiền tỷ chưa bằng tổn thất niềm tin
Vụ trẻ nhiễm sán lợn: Mất tiền tỷ chưa bằng tổn thất niềm tin
Thông tin đa chiềuicon20/03/2019  
 - Khi mọi chuyện không rõ ràng và minh bạch, cũng không mau chóng được giải quyết rốt ráo, tổn thất sẽ nặng nề hơn, đó là sự mất lòng tin.  
Cấm xe máy: đừng để thảm họa tiến đến mà không biết làm thế nào
Cấm xe máy: đừng để thảm họa tiến đến mà không biết làm thế nào
Thông tin đa chiềuicon18/03/2019  
 - “Cải cách mà không ai phản đối là cải cách tồi!” – lời khuyên của cựu Thủ tướng Anh Tony Blair cho Việt Nam dường như đang vận vào đề án cấm xe máy ở Hà Nội.  
Nhiều bộ sách giáo khoa: Đủ điều kiện mới làm thì đến bao giờ?
Nhiều bộ sách giáo khoa: Đủ điều kiện mới làm thì đến bao giờ?
Thông tin đa chiềuicon16/03/2019  
 - Cần nhìn rõ một cách khách quan những ưu điểm và khó khăn khi thực hiện nhiều bộ sách giáo khoa là vấn đề dư luận đang hết sức quan tâm.
Chuyện cấm xe máy, chuyện ‘mốt’ xe đạp
Chuyện cấm xe máy, chuyện ‘mốt’ xe đạp
Thông tin đa chiềuicon14/03/2019  
 - “Cấm” xe máy ở Hà Nội và TP.HCM có khả thi? Các thành phố lớn khác đã xử lý vấn đề này như thế nào? Tuần Việt Nam xin giới hiệu bài viết này như một kinh nghiệm tham khảo.  
Tự bảo vệ thân thể: Nữ sinh còn ‘lơ ngơ’ nói gì trẻ nhỏ
Tự bảo vệ thân thể: Nữ sinh còn ‘lơ ngơ’ nói gì trẻ nhỏ
Thông tin đa chiềuicon13/03/2019  
 - Hàng loạt vụ giáo viên sàm sỡ, xâm hại tình dục học sinh liên tiếp bị phanh phui những tháng vừa qua làm tôi và nhiều phụ huynh khác cảm thấy thật lo lắng, bất an.    
Những khoảng trống từ vụ ‘sờ soạng’ học sinh không bị coi là dâm ô
Những khoảng trống từ vụ ‘sờ soạng’ học sinh không bị coi là dâm ô
Thông tin đa chiềuicon12/03/2019  
 - Là người đứng trên bục giảng, tôi tin rằng rất nhiều thầy cô cũng như tôi, thật sự cần những chỉ dẫn ứng xử để không phải rơi vào lúng túng, sai phạm trong những va chạm với học trò.  
Xâm phạm học trò hay ‘thương cho roi cho vọt’
Xâm phạm học trò hay ‘thương cho roi cho vọt’
Thông tin đa chiềuicon09/03/2019  
Tôi muốn cảnh báo, thêm một lần nữa, hiện tượng ngày càng phổ biến là không ít các thầy cô xâm phạm thân thể học trò.  
Thủ trưởng trượt ngã, cấp dưới cũng ‘vạ lây’
Thủ trưởng trượt ngã, cấp dưới cũng ‘vạ lây’
Thông tin đa chiềuicon08/03/2019  
Tay đã “nhúng chàm”, họ không chỉ làm cho người thân, bạn bè khổ lây mà những người đồng chí, đồng nghiệp, nhân viên cấp dưới một thời cũng ít nhiều bị “mang tiếng”.  
Quấy rối tình dục và cái giá phải trả
Quấy rối tình dục và cái giá phải trả
Thông tin đa chiềuicon07/03/2019  
 - Quấy rối tình dục và bạo lực đang làm thất thoát chi phí không nhỏ cho các doanh nghiệp Việt Nam nào dung dưỡng cho tệ nạn này. 
Sàng lọc đảng viên: Quan trọng là… sàng ai, ai sàng?
Sàng lọc đảng viên: Quan trọng là… sàng ai, ai sàng?
Thông tin đa chiềuicon05/03/2019  
Chỉ thị sàng lọc đảng viên là điều nhân dân mong đợi từ lâu. Vấn đề còn lại là “ai sàng” - người tổ chức thực hiện và “sàng ai” - đối tượng bị sàng lọc?  
‘Phi hạt nhân hóa’: Lời giải duy nhất cho ‘bài toán’ Triều Tiên?
‘Phi hạt nhân hóa’: Lời giải duy nhất cho ‘bài toán’ Triều Tiên?
Thông tin đa chiềuicon01/03/2019  
Liệu xây dựng một khu vực không có vũ khí hạt nhân (NWFZ) có phải là một giải pháp tốt hơn, thay vì “phi hạt nhân hóa”?  
Thượng đỉnh Trump-Kim và bài học của Việt Nam cho Triều Tiên
Thượng đỉnh Trump-Kim và bài học của Việt Nam cho Triều Tiên
Thông tin đa chiềuicon26/02/2019  
Khi Kim Jong-un tới Hà Nội để dự hội nghị thượng đỉnh lần thứ hai với Tổng thống Mỹ Donald Trump trong tuần này, ông sẽ không chỉ tìm kiếm một thỏa thuận với Mỹ về vấn đề hạt nhân của Triều Tiên.  
Chùa nhỏ, chùa to, chùa ‘siêu to’... chùa nào có Phật?
Chùa nhỏ, chùa to, chùa ‘siêu to’... chùa nào có Phật?
Thông tin đa chiềuicon22/02/2019  
Hoành tráng, hào nhoáng, vĩ đại, 'kỷ lục', vô đối... không phải là những giá trị cốt lõi của văn hóa dân tộc, càng không phải giá trị của chùa chiền.  
‘Mượn’ xe công làm việc riêng và ‘chuyến tàu vét’
‘Mượn’ xe công làm việc riêng và ‘chuyến tàu vét’
Thông tin đa chiềuicon20/02/2019  
Xem ra, chuyện nhắc nhở, nghiêm cấm, răn đe của cấp trên đối với các vị chỉ như… nước đổ lá khoai.  
Lễ hội ‘vỡ trận’ còn bởi ‘cánh tay nối dài’
Lễ hội ‘vỡ trận’ còn bởi ‘cánh tay nối dài’
Thông tin đa chiềuicon19/02/2019  
Có lúc do vô tình, có khi cũng do cố ý mà báo chí đã khuếch trương, thổi phồng ý nghĩa tâm linh của một số lễ hội, đánh “trúng” vào tâm lý, thị hiếu tò mò của người dân.   
Cuộc chiến Biên giới 1979: Lịch sử phải được nhìn nhận với sự thật đầy đủ
Cuộc chiến Biên giới 1979: Lịch sử phải được nhìn nhận với sự thật đầy đủ
Thông tin đa chiềuicon17/02/2019  
 Ngày này cách nay 40 năm (17/2/1979-17/2/2019), cuộc Chiến tranh bảo vệ Tổ quốc diễn ra trên toàn tuyến Biên giới phía Bắc Việt Nam. Lịch sử phải được nhìn nhận với sự thật đầy đủ.
Liêm sỉ và lòng tự trọng
Liêm sỉ và lòng tự trọng
Thông tin đa chiềuicon08/02/2019  
- Muốn xã hội ngày càng tốt đẹp, trong sáng không chỉ coi trọng và thượng tôn pháp luật mà rất cần đến liêm sỉ và tự trọng của mỗi con người.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN