Vừa làm lãnh đạo vừa làm nhân viên

Các Trung tâm Cung ứng dịch vụ công cấp xã được kỳ vọng trở thành “cánh tay nối dài”, trực tiếp đưa nhiều dịch vụ đến gần người dân hơn. Tuy nhiên, tại Thanh Hóa, không ít xã, nhất là các địa bàn miền núi, bộ máy này đang đối mặt với một nghịch lý: nhiệm vụ nhiều nhưng nhân lực mỏng, thậm chí có nơi đã thành lập nhưng chưa có cán bộ chuyên trách.

Một viên chức có thể cùng lúc đảm nhận nhiều phần việc, từ nông nghiệp, thú y, tuyên truyền đến văn hóa, truyền thanh... Đây cũng là một bài toán đặt ra để vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp hiệu lực, hiệu quả hơn.

VietNamNet tổ chức loạt bài ghi nhận thực tế công việc của "Những người đứng sau dịch vụ công cấp xã".

Thứ bảy, chủ nhật vốn là thời gian nghỉ của nhiều người, nhưng với ông Trương Đình Toàn - Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Giao An, đó vẫn là những ngày làm việc như thường lệ.

Một ngày cuối tuần, ông Toàn có mặt tại các thôn để giám sát, hỗ trợ cán bộ thực hiện tiêm phòng vật nuôi đợt 2 năm nay. Là thành viên Ban chỉ đạo của xã, ông được phân công phụ trách thôn Bắc Nặm.

Hôm sau, ông lại có mặt tại nhà văn hóa thôn để dự cuộc họp lấy ý kiến nhân dân về công khai kết quả rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo.

Cuộc họp đang diễn ra thì Trưởng thôn Bắc Nặm báo hệ thống loa truyền thanh gặp sự cố, lúc được, lúc mất.

Không có người chuyên trách để xử lý, ông Toàn lập tức đứng dậy, lấy xe máy chạy khoảng 3km đến điểm đặt loa để kiểm tra. Xử lý xong sự cố, ông lại quay về tiếp tục cuộc họp.

“Những việc phát sinh như vậy ngày nào cũng có. Không chỉ loa phát thanh hỏng mà khi người dân có việc cần hỗ trợ như gà chết, lợn ốm hay những vấn đề liên quan đến sản xuất, họ gọi thì mình phải xuống xem” - ông Toàn nói.

Xã Giao An là địa bàn miền núi của tỉnh Thanh Hóa, có diện tích hơn 110km², dân số hơn 8.000 người với 7 thôn, bản. Địa bàn rộng, dân cư phân tán khiến nhiều nhiệm vụ của trung tâm không thể chỉ xử lý tại trụ sở mà cán bộ phải trực tiếp xuống cơ sở.

Theo ông Toàn, việc thường xuyên kiểm tra, sửa chữa giúp hệ thống truyền thanh hoạt động ổn định, bảo đảm thông tin được truyền tải đến 7/7 thôn, bản. Đây cũng là một trong những nhiệm vụ của trung tâm nhằm thông tin kịp thời đến người dân về chủ trương, chính sách và các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Trước đây, ông Toàn công tác tại Trung tâm Văn hóa. Sau khi bỏ cấp huyện, ông được phân công làm Phó giám đốc phụ trách Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Giao An.

Ông cho biết trung tâm được giao chỉ tiêu 5 biên chế nhưng hiện chỉ có 3 người. Trong số này, một người được biệt phái sang Phòng Kinh tế của xã nên lực lượng trực tiếp làm việc tại trung tâm thực tế chỉ còn 2 người.

“Với từng ấy nhân lực, công việc quản lý, điều hành của người đứng đầu như tôi gần như gắn với công việc chuyên môn hằng ngày” - ông Toàn nói.

Ngoài các cuộc họp, ông còn phải tham mưu, xây dựng kế hoạch và điều hành chung. Ông Toàn trực tiếp phụ trách mảng thông tin, tuyên truyền. Tuy nhiên, khi thiếu người, ông còn phải tham gia các nhiệm vụ ngoài lĩnh vực này, từ tiêm phòng vật nuôi đến xuống cơ sở cùng người dân đánh giá mô hình kinh tế.

“Lãnh đạo nhưng thực chất cũng như nhân viên, vì việc gì cũng đến tay. Trung tâm chỉ có 2 người làm việc trực tiếp nên không thể phân chia rạch ròi được” - ông Toàn chia sẻ.

Để hoàn thành nhiệm vụ, 2 cán bộ phải tự chia nhau công việc. Có thời điểm, cả 2 cùng xuống cơ sở để hỗ trợ tiêm phòng gia súc cho người dân.

“Nhà tôi cách nơi làm việc gần 20km. Công việc ở cơ sở không thể chờ đợi, hôm nay chưa xong thì ngày mai lại có việc khác. Để xử lý xong công việc trong ngày, có những hôm tôi phải đi từ sáng, đến tối mới về đến nhà” - ông Toàn cho biết.

Tình trạng “lãnh đạo làm như nhân viên” cũng diễn ra tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Linh Sơn.

Ông Phạm Văn Hưng (SN 1975) - Giám đốc Trung tâm - cũng cho biết đơn vị được giao 5 biên chế nhưng hiện 2 người được biệt phái sang Phòng Kinh tế của UBND xã. Trung tâm còn 3 người, gồm 1 lãnh đạo, 1 kế toán và 1 cán bộ chuyên môn.

Nhân lực ít trong khi phạm vi công việc rộng khiến việc phân công nhiệm vụ giữa các vị trí nhiều lúc chỉ mang tính tương đối.

Theo ông Hưng, người làm kế toán ngoài công việc chuyên môn còn phải tham gia các nhiệm vụ khác như đi cắm cờ, xuống ruộng cùng người dân. Cán bộ văn hóa, thông tin cũng phải tham gia các công việc liên quan đến tiêm phòng, thủy lợi.

“Bản thân giám đốc trung tâm cũng không đứng ngoài những công việc đó” - ông nói.

Ông Hưng kể trong các buổi họp tại thôn, bản hoặc những chuyến làm việc cùng lãnh đạo xã và các phòng, ban, ông thường phải mang theo máy quay. Đến nơi, ông vừa tham dự cuộc họp vừa tranh thủ ghi hình.

“Đi họp tôi cũng phải mang máy quay theo, tranh thủ quay được gì thì quay, không có người nên mình phải làm” - ông Hưng cho biết.

Sau cuộc họp, với ông, công việc chưa kết thúc. Thay vì trở về nghỉ ngơi, ông lại tiếp tục ngồi trước máy tính để viết tin, xử lý ảnh, dựng video đăng tải trên cổng thông tin của xã và các trang mạng xã hội. Những nội dung cần phát trên hệ thống truyền thanh cũng phải được biên tập, hoàn thiện.

“Vì không có người nên tôi phải làm hết. Những ngày đi cơ sở cùng lãnh đạo đến chiều tối mới về tới cơ quan, để kịp chuyển tải thông tin, tôi phải ở lại xử lý công việc đến muộn mới về nhà. Sáng hôm sau, tôi lại tiếp tục công việc” - ông Hưng chia sẻ.

Tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Văn Phú, bài toán nhân lực cũng đang được đặt ra tương tự.

Trung tâm hiện có 4 viên chức nhưng phải đảm nhiệm 7 nhóm nhiệm vụ với 39 đầu việc, từ nông nghiệp, đất đai đến giải phóng mặt bằng, quản lý dự án, môi trường và thông tin, tuyên truyền.

Chị Vi Thị Kim Dung - Giám đốc Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Văn Phú - cho biết trung tâm có 4 viên chức, gồm 2 người được đào tạo chuyên ngành nông nghiệp, 1 người phụ trách lĩnh vực đất đai và 1 kế toán.

Để hoàn thành nhiệm vụ, cán bộ phải tự nghiên cứu, cập nhật các quy định, đồng thời phối hợp với các bộ phận liên quan. Nhiều công việc không thể chỉ xử lý trên hồ sơ mà đòi hỏi cán bộ phải trực tiếp xuống bản, đến khu vực sản xuất, nơi triển khai dự án để nắm tình hình và hướng dẫn người dân.

“Địa bàn miền núi cũng khiến mỗi chuyến đi cơ sở mất nhiều thời gian hơn. Với các nhiệm vụ như giải phóng mặt bằng, quản lý dự án, môi trường hay sản xuất nông - lâm nghiệp, cán bộ vừa phải xử lý hồ sơ, vừa trực tiếp xuống hiện trường, làm việc với người dân.

Khi có nhiệm vụ đột xuất hoặc công việc cần hoàn thành gấp, thời gian nghỉ ngơi của cán bộ tiếp tục bị thu hẹp. Buổi tối, cuối tuần họ vẫn có thể phải làm việc” - chị Dung nói.

Những người làm việc tại các Trung tâm Cung ứng dịch vụ công đều cho rằng phục vụ người dân là trách nhiệm và họ không ngại khó, ngại việc. Điều họ mong muốn là nguồn nhân lực được bố trí phù hợp hơn với khối lượng công việc thực tế, đồng thời có thêm trang thiết bị, phương tiện và điều kiện làm việc để hoàn thành nhiệm vụ.

Bởi khi một trung tâm chỉ có vài người nhưng phải phụ trách nhiều lĩnh vực, ranh giới giữa “lãnh đạo” và “nhân viên” đôi khi gần như không còn.

“Đó không chỉ là câu chuyện về số giờ làm việc mà còn là áp lực phải cùng lúc đáp ứng nhiều yêu cầu khác nhau trong điều kiện nhân lực hạn chế. Điều những người như chúng tôi còn trăn trở là chưa được hưởng phụ cấp chức vụ, trong khi viên chức không thuộc diện hưởng mức phụ cấp 55% như công chức cấp xã nhưng khối lượng công việc rất lớn và phải trực tiếp gần dân” - chị Dung bày tỏ.