Xác minh danh tính liệt sĩ: Ngân hàng ADN và hành trình không ngừng nghỉ

Quốc Phong Nhà báo, sống tại Hà Nội

Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc mới đây nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, khẩn trương thành lập ngân hàng ADN các hài cốt liệt sĩ và thân nhân.

Tôi rất mừng khi mới đây theo dõi trên báo chí thấy có cuộc làm việc của Chủ tịch nước với ban lãnh đạo Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam và Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ nhân dịp 74 năm ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7.

Tại đây, Chủ tịch Nguyễn Xuân Phúc đã lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của những người đại diện cho các gia đình cựu chiến binh Việt Nam qua nhiều cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Ông nói đến một ý rất quan trọng và cũng là điều mà hàng chục vạn gia đình liệt sĩ mong mỏi từng ngày.

{keywords}
26 hài cốt liệt sĩ được quy tập về nghĩa trang Ba Dốc (Bố Trạch, Quảng Bình) tháng 5/2015. Ảnh: Hải Sâm

Ông yêu cầu Văn phòng Chủ tịch nước phối hợp với các bộ, ngành tập hợp, xử lý kiến nghị của các hội, trong đó có việc xác nhận nạn nhân chất độc da cam, nhất là đối với thế hệ thứ 3 sao cho có căn cứ khoa học và thủ tục nhanh chóng, đặc biệt là tiếp tục tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, khẩn trương thành lập ngân hàng ADN các hài cốt liệt sĩ và thân nhân để phục vụ việc xác định danh tính liệt sĩ.

Một thông tin không thể vui hơn dù tất cả đều biết, lúc này đất nước đang gặp muôn vàn khó khăn thử thách bởi đại dịch Covid-19.

Mở rộng hợp tác quốc tế

Chúng ta đang mở rộng hợp tác quốc tế trong việc xác định danh tính liệt sĩ. Chúng ta cũng tham khảo thêm các phương pháp giám định ADN tiên tiến trên thế giới, nâng cao trình độ cho các giám định viên.

Từ 2013 - 2020, Việt Nam đã quy tập được 16.960 hài cốt liệt sĩ. Riêng trong nước là hơn 8.000, Lào hơn 2.600, Campuchia hơn 6.000 bộ hài cốt. Chúng ta cũng đã tiếp nhận gần 40.000 mẫu hài cốt liệt sĩ và mẫu sinh phẩm thân nhân liệt sĩ; Phân tích ADN được gần 24.000 mẫu để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, hơn 4.000 trường hợp đã được xác định, trong đó hơn 2.700 trường hợp bằng phương pháp thực chứng và hơn 1.300 trường hợp qua giám định ADN.

Đằng sau những con số biết nói ấy là biết bao tâm huyết, trách nhiệm của các cấp, ngành, địa phương, nỗ lực không ngừng nghỉ của cán bộ, chiến sĩ các đội quy tập hài cốt liệt sĩ.

Ban chỉ đạo quốc gia 515 và ban chỉ đạo các cấp đã tích cực thúc đẩy quan hệ hợp tác với các tổ chức, cá nhân có liên quan tại Mỹ, Úc, Hàn Quốc, Lào, Campuchia, Trung Quốc, Thái Lan nhằm chia sẻ, trao đổi thông tin liên quan đến bộ đội ta hy sinh, mất tích trong chiến tranh.

Công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ được triển khai sâu rộng, tạo sự lan tỏa mạnh mẽ trong các tầng lớp nhân dân. Nhiều cá nhân trong và ngoài nước đã chủ động cung cấp thông tin rất quý báu về liệt sĩ.

Khi nỗi đau nhân đôi

Gia đình tôi từng có nỗi đau bị nhân đôi chỉ vì sự vô cảm của người thực thi chính sách thiếu tế nhị.

Ông bà nội tôi có 3 người con trai đầu đều hăng hái tham gia tòng quân chống thực dân Pháp. Bác ruột tôi là con cả trong nhà. Ông hy sinh từ năm 1951 khi đang là đại đội trưởng. Thế nhưng Bảng vàng danh dự được Chủ tịch nước ký tặng gia đình từ cuối những năm 1950 ghi bác tôi hy sinh có ngoặc đơn: mất tích trong chiến đấu.

Vào năm 1971, 20 năm trôi qua, gia đình vẫn mù tịt thông tin về sự ra đi của ông. Một hôm, bà nội tôi lên Phòng LĐ-TB-XH Ủy ban khu hành chính Hồng Bàng, Hải Phòng (nay khu hành chính gọi là quận) để xác minh xem có tin tức gì mới không thì một cô nhân viên buông câu lạnh lùng: “Bác đừng trông chờ mất công. Có nhiều trường hợp hy sinh thời chống Mỹ còn chả tìm được huống hồ con bác hy sinh từ thời chống Pháp. Nay cũng đã 20 năm rồi còn gì nữa mà hy vọng tìm”. 

Bà tôi về nhà trong nỗi buồn xen cả sự tức tưởi bởi sự vô cảm của người thực hiện chính sách lạnh tanh kia. Bà ấm ức không chịu nổi nên đã lẳng lặng viết thư gửi ông Bí thư Thành ủy Hải Phòng ngày đó là Trần Kiên.

Thật bất ngờ, lá thư đó đã khiến ông Kiên động lòng và yêu cầu Uỷ ban khu hành chính Hồng Bàng cử lãnh đạo Phòng cùng cô chuyên viên nọ xuống xin lỗi gia đình tôi.

Một người cô ruột của tôi lên cơ quan đã vô tình kể lại câu chuyện buồn này cho mọi người cùng nghe. Và thêm một lần nữa trong nỗi đau lại có bất ngờ, ông thủ trưởng (cấp lãnh đạo ngành của thành phố) nghe được. Ông nhớ lại hồi kháng chiến có thời gian là đồng đội với bác tôi (do tên bác tôi rất hiếm trùng là Nguyễn Kỳ Tô,đại đội trưởng, thuộc Cơ quan Bộ Tổng tham mưu).

Thế là chính ông sau đó đã xác nhận cho gia đình tôi rằng, bác tôi hy sinh tại vùng Đông Bắc (Quảng Ninh ngày nay) trong một trận tiễu phỉ bị địch phục kích nên cả nhóm trinh sát đã cùng hy sinh với đại đội trưởng. Và người đồng đội ấy chính là ông Nguyễn Dần, sau này trở thành Chủ tịch UBND TP Hải Phòng. 

Gia đình mới vui một nửa, đó là được xác nhận năm và địa phận hoạt động rồi hy sinh của bác tôi, nhưng vẫn không tìm thấy hài cốt bác.

Hành trình không ngừng nghỉ

Từ câu chuyện này, tôi càng thấu hiểu nỗi đau của nhiều gia đình mà bao năm trôi qua vẫn chưa tìm ra tung tích, hài cốt của người thân. Chiến tranh càng lùi xa, sự hy vọng càng nhỏ lại bởi xương cốt không có gì che bọc tất sẽ bị phân hủy nhanh. 

Vì thế, để có thể tìm kiếm, quy tập được nhiều liệt sĩ hơn sẽ còn là cả một hành trình không ngừng nghỉ. Với những trường hợp đã hy sinh từ thời chống Pháp lại càng khó khăn bội phần. Đơn giản là bởi cuộc chiến ấy đã lùi xa nhiều thập niên, thời gian quá dài nên xương cốt bị phân hủy, chất lượng ADN lưu lại kém nếu không sớm xây dựng ngân hàng lưu trữ ADN liệt sĩ và thân nhân liệt sĩ. Có những liệt sĩ không còn thân nhân để lấy mẫu…

Song, tôi tin rằng, trong số vài trăm ngàn liệt sĩ chưa xác định được danh tính, nếu cả hệ thống chính trị có quyết tâm cùng với trách nhiệm trước người hy sinh vì Tổ quốc thì không gì là không thể. 

Và nếu như có thêm một gia đình nào may mắn tìm được người thân thì cũng là lúc chúng ta đã bớt đi nỗi buồn cho một gia đình, một dòng họ, một xóm làng có người đã anh dũng hy sinh vì đất nước. Nếu càng chậm trong việc xây dựng ngân hàng gen hài cốt liệt sĩ và thân nhân, các thế hệ sau này càng khó khăn vất vả tìm kiếm hơn nhiều…

Quốc Phong

Tưởng nhớ và tri ân không chỉ có ngày 27/7

Tưởng nhớ và tri ân không chỉ có ngày 27/7

Trong tiến trình lịch sử, có lẽ không có quốc gia nào lại phải đối mặt, phải chiến đấu và chiến thắng nhiều kẻ thù xâm lược với thời gian, mật độ, mức độ như Việt Nam.

tin nổi bật

Cựu Thủ tướng Ehud Barak: Israel tìm mọi cách để phát hiện, chăm sóc từng nhân tài

Israel rất nhỏ bé, không có nhiều tài nguyên giá trị như dầu hay mỏ quý. Nhưng chúng tôi có thứ nguyên liệu giá trị nhất: chất xám - cựu Thủ tướng Israel Ehud Barak chia sẻ với Tuần Việt Nam trong chuyến công du tới Việt Nam.

Lý do khiến nữ Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc từ chức

Bộ trưởng Giáo dục Hàn Quốc Park Soon-ae buộc phải từ chức ngày 8/8 do thất bại trong việc thuyết phục người dân chấp nhận việc bắt đầu bậc tiểu học từ 5 tuổi.

Người Do Thái dạy trẻ con làm nông nghiệp, trở thành những thanh niên biết làm giàu

Israel nổi tiếng là một quốc gia phát triển về nông nghiệp công nghệ cao (agtech). Bằng trí tuệ và lao động, họ đã biến vùng đất với hơn 60% diện tích là sa mạc thành những nông trại trù phú.

Cho cán bộ yếu kém từ chức, Hà Nội có nói và làm

Kế hoạch số 205/KH-UBND vừa được UBND TP Hà Nội ban hành yêu cầu các cơ quan, quận huyện kịp thời miễn nhiệm, cho từ chức, thay thế cán bộ có năng lực hạn chế, uy tín thấp, mắc sai phạm mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời hạn bổ nhiệm.

Bóng dáng Trung Quốc trong thảm họa kinh tế của Sri Lanka

Sri Lanka trải qua cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất 7 thập kỷ qua, khi Tổng thống bỏ đi lánh nạn giữa làn sóng biểu tình chống đối và gửi email xin từ chức từ nước ngoài, buộc quốc hội phải bầu người thay thế.

Sao cứ để người bị kỷ luật rao giảng đạo đức

Trong hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt nghị quyết Trung ương 5 (khóa 13) vừa qua, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương có những phát biểu mang tính định hướng rất quyết liệt.

Từ Vị Xuyên đến nghĩa trang Trường Sơn: Chiếc xe lăn Bộ trưởng trao cho thương binh

Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng lặng lẽ cắm nén hương lên bàn thờ các anh hùng liệt sỹ ở nghĩa trang liệt sỹ quốc gia Trường Sơn.

Một thời chảo lửa túi bom, nay dựng đền thờ chung, làm giỗ tập thể

Đến Quảng Trị trong cái nắng cháy da cháy thịt, sự khốc liệt của chiến tranh đã ngấm sâu vào lòng đất thiêng, hiện hình qua từng nhành cây, ngọn cỏ, qua tấm bia chứng tích hay ghi danh liệt sĩ.

Khủng hoảng năng lượng: Nỗi lo toàn cầu

Không chỉ ở Mỹ và châu Âu, cuộc khủng hoảng năng lượng đang khiến giá cả tại các lục địa leo thang.

Giải pháp tái thiết quan hệ Australia - Trung Quốc

Quan hệ Australia - Trung Quốc cần được thiết lập lại, đặc biệt về thương mại. Sự thay đổi chính phủ ở Canberra và phản ứng chính thức của Bắc Kinh tạo cơ hội hiếm có để hai nước tái xây dựng quan hệ và ngăn chặn các va chạm mới.

Các đảo quốc Thái Bình Dương trong cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung

Không lâu sau khi lên nắm quyền vào năm 2012, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tuyên bố “khu vực Thái Bình Dương rộng lớn đủ chỗ cho cả Trung Quốc và Mỹ”.

Chọn người hiền tài: Hào kiệt đời nào cũng có

Cô đọng nhất, theo ngữ nghĩa, người hiền tài là người vừa hiền lại vừa tài. Kinh điển nhất, người hiền tài là nguyên khí của quốc gia.

Cảm tình với Việt Nam của ông Abe - vị Thủ tướng có đôi tay mềm ấm

Tôi cảm nhận được rằng ông Abe Shinzo là người gần gũi. Khi bắt tay ông, tôi thấy rất mềm và ấm. Tôi học được ông 2 điều, đó là sự chủ động và quyết đoán.

Abe Shinzo: Chính trị gia định hình nước Nhật thời hiện đại

Cố Thủ tướng Abe Shinzo là chính trị gia đã định hình lại nước Nhật trong thời kỳ hiện đại, để lại nhiều di sản về cả kinh tế, chính trị lẫn xã hội.

10 năm luật Biển: Cơ sở pháp lý để trở thành quốc gia mạnh từ biển

Ngày 21/6/2012, Quốc hội thông qua luật Biển đầu tiên. Luật biển Việt Nam 2012 đã pháp điển hoá các quy định của Công ước LHQ về luật biển - UNCLOS và Tuyên bố chính phủ về các vùng biển Việt Nam ngày 12/5/1977.