Tình hình Biển Đông trong thời gian vài năm gần đây đã làm mức độ phức tạp, nhạy cảm gia tăng cao hơn giai đoạn trước, đặc biệt đối với các quốc gia có yêu sách. Do đó, nếu không có được một môi trường thuận lợi, đàm phán khó có thể thành công trong ngắn hạn như mong muốn.
Sự ra đời của Tuyên bố về ứng xử của các bên tại Biển Đông (DOC) và tiến tới là Bộ quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) sẽ là giải pháp hiệu quả để duy trì sự ổn định, hòa bình và hữu nghị tại khu vực này.
Việc các nước kiên định đề cao luật pháp quốc tế, chuẩn mực ứng xử và các tiến trình như DOC, COC... không chỉ nhằm duy trì hòa bình, ổn định khu vực, mà còn góp phần giữ vững không gian chiến lược và nâng cao năng lực tự chủ của ASEAN. Cách tiếp cận cân bằng, hài hòa và bao trùm trong quan hệ đối ngoại đã giúp ASEAN đưa quan hệ với các đối tác đi vào chiều sâu, khai thác hiệu quả các nguồn lực bên ngoài phục vụ trực tiếp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng.
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động, luôn tiềm ẩn những nguy cơ xung đột, vấn đề về Biển Đông được coi là một trong những ưu tiên của cả ASEAN và Trung Quốc trong những năm qua. Cả phía ASEAN và Trung Quốc đều đã có những động thái tích cực để đẩy nhanh tiến độ xây dựng COC. Cho đến nay, kết thúc 3 vòng đọc, với gần 70% nội dung đã được nhất trí.
Với những kết quả đó, dư luận đang kỳ vọng Hội nghị hẹp Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN sẽ diễn ra tại Philippines vào đầu năm 2026 không chỉ khởi động một năm hợp tác, mà còn góp phần định hình ứng xử và bước đi của ASEAN trước những chuyển biến sâu rộng của thời đại.
Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm cao của dư luận khu vực và quốc tế là việc các Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN sẽ thể hiện quyết tâm “nỗ lực hoàn tất đàm phán về một Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu quả và thực chất phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS), trong năm 2026”.
Như tên gọi của nó, COC được thiết kế nhằm mục tiêu hình thành một khuôn khổ dựa trên luật lệ bao gồm các nguyên tắc và chỉ dẫn cho hành xử của các bên. Hay nói cách khác, COC là định hướng và điều chỉnh hành vi, bao gồm những hành vi cần phải tuân thủ và những hành vi cần phải tránh.
Bên cạnh đó, COC còn giúp thúc đẩy các hoạt động hợp tác, xây dựng lòng tin để ngăn ngừa các sự cố và khi sự cố xảy ra, sẽ hỗ trợ việc giải quyết các khác biết, song COC không phải là văn bản để giải quyết tranh chấp phát sinh. COC hoạt động trên cơ sở tôn trọng các nguyên tắc của luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc, Hiệp định Hòa bình và hợp tác ở Đông Nam Á (TAC)…, tôn trọng độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ phù hợp với luật pháp quốc tế…
Cùng với DOC, COC khi được thông qua sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì hòa bình, an ninh, ổn định và hợp tác ở khu vực Biển Đông. Do đó, bên cạnh cần có sự chuẩn bị tốt cho việc thực thi thì một cơ chế giám sát thực sự có hiệu lực việc thực thi COC sẽ có vai trò cực kỳ quan trọng, bảo đảm cho COC phát huy tác dụng thực sự. Vì vậy, trong quá trình đàm phán cần coi trọng cao độ đến yếu tố này.
.svg){kind=icon}
