“Nếu trước đây, hoạt động nghiên cứu diễn ra ở nước ngoài và sản xuất ở Việt Nam, bây giờ xu hướng đang thay đổi”, ông Nguyễn Văn Thuận, Giám đốc Meiko Hightech, chia sẻ tại phiên thảo luận “Thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược” chiều 13/8 tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC).
Theo ông Nguyễn Văn Thuận, hoạt động nghiên cứu của doanh nghiệp đang dần được đưa sang Việt Nam, với kỹ sư Việt Nam và Nhật Bản cùng tham gia phát triển sản phẩm.
Đặc biệt, một số sản phẩm được nghiên cứu trong nước, sau khi có sản phẩm tốt sẽ đưa sang các nhà máy ở Nhật Bản và Trung Quốc.
Meiko được cấp phép đầu tư tại Việt Nam từ năm 2006, hiện có 5 nhà máy đang hoạt động và đang xây dựng thêm hai nhà máy. Tổng vốn đầu tư cho 7 nhà máy hiện gấp hơn 10 lần mức 160 triệu USD ban đầu.
Doanh nghiệp cũng đang nghiên cứu các giải pháp cho nhà máy thông minh, gồm máy móc tự động hóa, logistics, kho thông minh, IoT, CCTV AI và hệ thống quản lý sản xuất.
Từ sự thay đổi trong chính doanh nghiệp của mình, ông Nguyễn Văn Thuận cho rằng Việt Nam cần thay đổi cách tiếp cận trong thu hút đầu tư công nghệ cao.
“Khi xây dựng được lực lượng lao động chất lượng cao, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tốt, tôi tin rằng việc thu hút các doanh nghiệp FDI, đặc biệt là từ Nhật Bản, sẽ dễ dàng hơn”, ông nói.
Sự dịch chuyển hoạt động R&D cũng kéo theo yêu cầu mới về nhân lực. Theo ông Bùi Hùng Việt, Giám đốc Công nghệ Viettel Software, Việt Nam có nhiều kỹ sư AI giỏi nhưng chưa có đủ cơ hội tham gia các dự án quy mô lớn.
Theo ông, khoảng trống có thể được giải quyết thông qua hợp tác với doanh nghiệp nước ngoài như Nhật Bản.
Trong khi doanh nghiệp Nhật có thế mạnh về phần cứng, trung tâm dữ liệu và năng lực tính toán, doanh nghiệp Việt lại có lợi thế về phát triển phần mềm.
Do đó, hai bên có thể kết hợp để phát triển nền tảng AI và công cụ phần mềm cho thị trường Nhật Bản.
Để nguồn nhân lực đáp ứng được nhu cầu, vai trò của trường đại học cũng cần thay đổi. Ông Nguyễn Hoàng Anh, Hiệu trưởng Trường Đại học Việt Nhật, cho rằng doanh nghiệp nên tham gia ngay từ khâu xây dựng chương trình đào tạo.
Nếu không kết hợp với doanh nghiệp ngay từ đầu, sinh viên ra trường sẽ khó xin việc.
Theo ông Nguyễn Hoàng Anh, với những ngành như bán dẫn, chương trình đào tạo cần gắn với nhu cầu của doanh nghiệp Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và các thị trường mà Việt Nam hướng tới.
Như vậy, bài toán không chỉ là đào tạo thêm kỹ sư, mà còn tạo môi trường để họ tham gia các dự án thực tế. Đây cũng là điều kiện để Việt Nam chuyển từ vai trò sản xuất sang tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghệ.
Ông Nguyễn Văn Thuận cho rằng quá trình này cần được cụ thể hóa bằng những dự án có mục tiêu và lộ trình rõ ràng, thay vì chỉ dừng ở các định hướng chung về AI, UAV hay bán dẫn.
“Nếu hai nước muốn đồng hành và cùng phát triển, chúng ta nên có những dự án cụ thể”, ông nói.
Từ góc nhìn của các doanh nghiệp và trường đại học, lợi thế của Việt Nam trong thu hút đầu tư công nghệ cao vì vậy không còn chỉ nằm ở chi phí lao động, mà ở khả năng kết nối nhân lực, R&D, doanh nghiệp và đào tạo thành một hệ sinh thái đủ sức tạo ra sản phẩm công nghệ.
.svg){kind=icon}
