Giữ lại hay tháo dỡ công trình sai phạm tại HH Linh Đàm đều kéo theo những hệ lụy không nhỏ. Vì vậy, Hà Nội không chỉ phải xử lý nghiêm trách nhiệm chủ đầu tư mà còn cần bảo vệ quyền lợi người mua nhà, tránh lãng phí nguồn lực xã hội.
Trao đổi với VietNamNet, chuyên gia kinh tế Nguyễn Thường Lạng cho rằng, việc Hà Nội quyết liệt xử lý sai phạm xây dựng tại tổ hợp chung cư HH Linh Đàm không chỉ đơn thuần là câu chuyện lập lại trật tự đô thị, mà còn là phép thử đối với nguyên tắc thượng tôn pháp luật.
Vấn đề đặt ra là lựa chọn phương án xử lý như thế nào để vừa bảo đảm kỷ cương, vừa hạn chế những tổn thất không cần thiết đối với người dân và xã hội.
Không thể lấy sự đã rồi để hợp thức hóa sai phạm
- Thưa ông, ông nhìn nhận thế nào về việc Hà Nội quyết liệt xử lý sai phạm tại tổ hợp HH Linh Đàm trong bối cảnh thành phố đang đẩy mạnh lập lại trật tự, kỷ cương đô thị?
Chuyên gia Nguyễn Thường Lạng: Một đô thị văn minh, hiện đại phải được xây dựng trên nền tảng quy hoạch đồng bộ và sự tuân thủ pháp luật. Không có tổ chức, cá nhân nào được đứng ngoài những quy định chung.
Tập đoàn Mường Thanh là doanh nghiệp lớn, có tiềm lực tài chính và triển khai nhiều dự án trên cả nước. Tuy nhiên, quy mô và vị thế càng lớn càng đòi hỏi doanh nghiệp phải có trách nhiệm cao hơn trong việc chấp hành pháp luật. Không thể lấy tiềm lực kinh tế hay vị thế doanh nghiệp làm lý do xem nhẹ các quy định về đầu tư, xây dựng và quy hoạch.
Một công trình dù đã tồn tại nhiều năm, đưa vào sử dụng và có đông người sinh sống cũng không vì thế mà mặc nhiên được hợp thức hóa nếu có vi phạm pháp luật.
Nếu cứ xây dựng sai, đưa công trình vào sử dụng rồi lấy thực tế đã hình thành để gây sức ép lên cơ quan quản lý thì sẽ tạo tiền lệ xấu. Điều này có thể khiến các chủ đầu tư khác nảy sinh tâm lý xây dựng trước, giải quyết thủ tục pháp lý sau.
- HH Linh Đàm hiện có hàng nghìn hộ dân sinh sống ổn định. Nếu phải tháo dỡ hoặc di dời, người dân sẽ chịu tác động trực tiếp. Theo ông, cần giải quyết vấn đề này thế nào?
Đây là khía cạnh cần được tính toán thận trọng. Không thể vì có đông người dân mà không xử lý sai phạm, nhưng cũng không thể chỉ nhìn vào yêu cầu xử lý công trình mà bỏ qua hệ lụy đối với hàng nghìn hộ gia đình.
Nếu phải di dời, thành phố cần có phương án cụ thể về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, bảo đảm các điều kiện thiết yếu về nơi ở, học tập, đi lại, khám chữa bệnh và sinh hoạt.
Đặc biệt, phải phân định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư với quyền lợi người mua nhà. Không thể mặc định tất cả người dân đều biết hoặc phải chịu trách nhiệm về những vấn đề pháp lý của dự án.
Nếu chủ đầu tư che giấu thông tin, cung cấp thông tin sai lệch hoặc có hành vi gian dối khiến người dân mua nhà, cần xem xét trách nhiệm hoàn trả, bồi thường và các trách nhiệm pháp lý khác theo quy định.
Phải làm rõ trách nhiệm chủ đầu tư và cơ quan quản lý
- Sai phạm tại HH Linh Đàm cũng đặt ra câu hỏi về trách nhiệm quản lý nhà nước qua nhiều thời kỳ. Theo ông, cần làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan ra sao?
Muốn giải quyết căn cơ phải nhìn lại toàn bộ quá trình hình thành dự án, từ quy hoạch, giao đất, cấp phép xây dựng, thi công, giám sát đến nghiệm thu và đưa công trình vào sử dụng.
Trách nhiệm trước hết thuộc về chủ đầu tư nếu có hành vi vi phạm. Tuy nhiên, cũng phải xem xét vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước trong thẩm định, cấp phép, kiểm tra và giám sát. Không thể chỉ xử lý chủ đầu tư mà bỏ qua trách nhiệm của những cá nhân, đơn vị liên quan.
Việc quy trách nhiệm phải dựa trên hồ sơ, tài liệu và căn cứ pháp luật cụ thể, tránh đánh đồng hoặc quy kết chung chung. Tùy tính chất, mức độ và hậu quả vi phạm, các tổ chức, cá nhân có thể phải chịu trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự nếu đủ căn cứ.
Rà soát quy hoạch trước khi quyết định tháo dỡ
- Với một khu chung cư đã hình thành cộng đồng dân cư đông đúc như HH Linh Đàm, Hà Nội cần cân nhắc những yếu tố nào trước khi quyết định phương án xử lý cuối cùng?
Trước hết, thành phố cần rà soát quy hoạch tổng thể, tính chất sử dụng đất và hiện trạng công trình để đánh giá đầy đủ mức độ vi phạm, khả năng khắc phục và tác động đối với người dân.
Nếu khu vực được xác định theo quy hoạch là đất ở, thành phố cần nghiên cứu liệu có phương án khắc phục phù hợp pháp luật, bảo đảm an toàn công trình mà không nhất thiết phải di dời hàng nghìn hộ dân hay không.
Di dời một cộng đồng dân cư lớn không chỉ gây tốn kém cho người dân mà còn tạo thêm chi phí cho Nhà nước và xã hội, kéo theo nhiều vấn đề về chỗ ở, trường học, việc làm, giao thông và các dịch vụ thiết yếu.
Tất nhiên, không thể vì muốn hạn chế tốn kém mà giữ nguyên hiện trạng hoặc hợp thức hóa những hạng mục vi phạm không thể khắc phục. Phương án xử lý phải dựa trên đánh giá khách quan về pháp lý, quy hoạch, an toàn công trình và lợi ích xã hội.
Theo tôi, không nên chỉ đặt vấn đề theo hướng giữ nguyên toàn bộ hoặc tháo dỡ toàn bộ. Cần xem xét cụ thể từng hạng mục, mức độ vi phạm để có giải pháp tương ứng.
Xử lý nghiêm sai phạm là yêu cầu không thể né tránh, nhưng cách xử lý cũng phải tính đến hiệu quả và tác động lâu dài. Mục tiêu cuối cùng là lập lại trật tự xây dựng, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân và sử dụng hiệu quả nguồn lực xã hội.
- Xin cảm ơn ông!
.svg){kind=icon}
