11 triệu người ăn lương: Ngân sách nào kham nổi?

Các chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo: Không một ngân sách nào có thể kham được một bộ máy hành chính lớn như Việt Nam.

Không phải bây giờ, gánh nặng ngân sách chi cho bộ máy hành chính ở Việt Nam mới được nhắc đến. Các chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo: Không một ngân sách nào có thể kham được một bộ máy hành chính lớn như Việt Nam.

Chi thường xuyên tăng chóng mặt

Trả lời phỏng vấn mới đây, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan thẳng thắn chỉ ra gánh nặng khổng lồ mà ngân sách phải cáng đáng để chi lương cho cán bộ, công chức, viên chức nhà nước.

Bà Lan nói: “Bộ máy nhà nước của chúng ta hiện nay có khoảng 2,8 triệu cán bộ, công chức, viên chức. Nếu cộng cả đối tượng nghỉ hưu, các đối tượng khác hưởng lương, trợ cấp từ ngân sách nhà nước (NSNN), con số này lên tới 7,5 triệu người, chiếm 8,3% dân số cả nước.

{keywords}

Còn nếu cộng toàn bộ số người hưởng lương và mang tính chất lương từ ngân sách thì con số này lên tới 11 triệu người.

Hồi cuối năm 2015, Viện Nghiên cứu kinh tế và chính sách (VEPR) cũng đã hoàn thành một nghiên cứu tập trung vào vấn đề chi phí kinh tế cho các tổ chức quần chúng công ở Việt Nam.

“Tổ chức quần chúng công” VEPR đề cập bao gồm Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam và 5 tổ chức chính trị - xã hội là Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Công đoàn, và Hội Cựu chiến binh, cùng 28 hội đặc thù khác.

Kết quả nghiên cứu cho thấy, chi phí cho hệ thống các tổ chức này hàng năm dao động từ 45,6 nghìn tỷ đồng đến 68,1 nghìn tỷ đồng. Trong đó chi ngân sách nhà nước ước vào khoảng 14 nghìn tỷ đồng.

Ông Nguyễn Khắc Giang, nghiên cứu viên của VEPR cho biết, ở một địa phương, chi thường xuyên của các tổ chức quần chúng công lên đến 90% tổng chi, chỉ 10% là chi cho các hoạt động thực tế.

Chia sẻ về điều này, ông Vũ Thành Tự Anh - Chương trình Giảng dạy kinh tế Fulbright đã chỉ ra một trong những lý do khiến ngân sách “hụt hơi” là do chi thường xuyên tăng với tốc độ chóng mặt, trung bình lên tới 19,6% trong giai đoạn 2003-2015. Tỷ lệ chi thường xuyên trong tổng chi ngân sách (không kể chi trả lãi nợ vay) đã tăng từ 57,4% vào năm 2003 lên đến 80% theo ước tính lần đầu của ngân sách 2015

“Tất cả đều cho thấy chi thường xuyên đang tăng rất nhanh trong 5 năm trở lại đây. Đó là lý do chính khiến cho ngân sách hụt hơi và làm cho tình thế “tiến thoái lưỡng nan” của Chính phủ ngày càng trở nên trầm trọng”, ông Vũ Thành Tự Anh nhận định.

Phải giảm chi quyết liệt

Nhiều năm nghiên cứu về ngân sách, nợ công, PGS.TS Phạm Thế Anh - Đại học Kinh tế quốc dân nhấn mạnh, cần phải nhận thức rõ ràng thâm hụt ngân sách trong những năm gần đây là do chúng ta chi tiêu quá nhiều chứ không phải do hụt thu.

Đặc biệt, trong vài năm gần đây, chi thường xuyên mỗi năm đã gấp khoảng 4 lần chi đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước. Điều này cho thấy các nỗ lực cắt giảm chi tiêu công chủ yếu nhằm vào cắt giảm chi đầu tư phát triển, còn chi thường xuyên – nhân tố được coi là có ít đóng góp hơn cho tăng trưởng kinh tế dài hạn – lại chưa được chú trọng.

{keywords}

Thực tế, ngân sách quốc gia đang rơi vào tình cảnh khó khăn . Đến nỗi Bộ trưởng Bộ Tài chính từng phải thốt lên: “Mấy năm nay, điều hành ngân sách như kiểu đi trên dây. Năm 2016 tiếp tục đi trên dây. Cứ tình hình này kéo sang năm 2017, dây mà đứt thì chúng ta chết”.

Tuy nhiên, các biện pháp Chính phủ đang thực hiện mới chỉ tập trung tìm kiếm các nguồn thu tạm thời và chưa tập trung nhiều vào các khoản chi tiêu lãng phí ở địa phương.

PGS.TS Phạm Thế Anh cho rằng, khi chi tiêu công chưa được cắt giảm một cách bền vững thì dù có tăng được nguồn thu trong nước thế nào, bán được bao nhiêu DNNN, và phát hành thành công trái phiếu quốc tế ra sao cũng chỉ giải quyết được phần ngọn của vấn đề.

“Không sớm thì muộn, ngân sách nhà nước sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng thâm thủng như trước. Do vậy, chỉ có cải cách tài khóa, đặc biệt là chi tiêu công, mới mong duy trì được an toàn nợ công trong tương lai”, chuyên gia này đánh giá.

Ông Vũ Thành Tự Anh cũng chung quan điểm phải nhanh chóng thiết lập được kỷ luật ngân sách và cải thiện hiệu quả chi tiêu. “Nếu không chấm dứt tình trạng này, khó khăn của nền tài khóa quốc gia là điều không thể tránh khỏi”, chuyên gia Fulbright cảnh báo.

Thế nhưng, cắt giảm chi tiêu công, bất kể là chi đầu tư hay thường xuyên là việc làm rất khó khăn bởi thường gặp phải sự phản ứng mạnh mẽ từ các nhóm liên quan. Song, đây là một việc không thể né tránh nếu muốn duy trì an toàn tài khóa trong tương lai.

Theo PGS.TS Phạm Thế Anh, không một ngân sách nào có thể kham được một bộ máy hành chính lớn như Việt Nam.

Thực tế, đã có địa phương như Quảng Ninh đi tiên phong trong việc cắt giảm chi thường xuyên. Cụ thể, Quảng Ninh đã sớm tiến hành nhất thể hoá chức danh bí thư đồng thời là chủ tịch HĐND hoặc UBND cấp xã. Quảng Ninh còn mở rộng nhất thể hoá các chức danh Bí thư đồng thời là Chủ tịch UBND đối với huyện Cô Tô và Tiên Yên; Bí thư đồng thời là Chủ tịch HĐND cấp huyện ở 9 địa phương. Ngoài ra, Quảng Ninh còn kiến nghị Bộ Chính trị cho Quảng Ninh hợp nhất Ban Tổ chức với Sở Nội vụ, Ủy ban Kiểm tra với Thanh tra, Ban Tuyên giáo với Sở TT&TT, Văn phòng cấp ủy với Văn phòng HĐND-UBND.

Nhờ đó, năm 2015, Quảng Ninh đã tiết kiệm 268 tỷ đồng/năm từ lương và phụ cấp không phải chi nữa, ngoài ra còn tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng từ cơ sở vật chất.

Hà Duy

tin nổi bật

Nghề lạ ở Việt Nam: Vá áo mưa rách

Nghề vá áo mưa nghe xa lạ với cuộc sống hiện đại. Nhưng công việc này từng một thời rất thịnh vượng.

Những thay đổi lớn về chính sách tiền lương năm 2023

Hàng loạt chính sách liên quan đến tiền lương, trợ cấp sẽ có sự thay đổi từ năm 2023.

Bổ nhiệm loạt nhân sự cấp cao tại Agribank

Ông Phạm Toàn Vượng - Phó Tổng giám đốc phụ trách Ban điều hành Agribank được Thống đốc Ngân hàng nhà nước bổ nhiệm chức Thành viên Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc Agribank kể từ ngày 1/12.

Thời trang Baleno khai trương cửa hàng 260m2 ở Thái Bình

Sau cửa hàng đầu tiên ở Hà Nội, ngày 3/12 Thương hiệu thời trang Baleno (Công ty Dệt may Texwinca) khai trương thêm cơ sở mới trên con phố sầm uất nhất TP. Thái Bình, tại địa chỉ 290-292 Lê Quý Đôn.

Cát Vạn Lợi sản xuất băng đồng thoát sét tiếp địa đạt chuẩn IEC 62561

Nhà máy Cát Vạn Lợi chuyên sản xuất, cung cấp trọn bộ hệ thống chống sét tiếp địa - băng đồng thoát sét 3x25mm đạt chuẩn quốc tế IEC 62561, được các nhà thầu cơ điện lắp đặt ở công trình tại Việt Nam.

Tại sao các ngân hàng trung ương tích cực gom vàng?

Các ngân hàng trung ương tích cực gom vàng vì nhiều lý do khác nhau.

Hộp quà Tết tràn ngập bò Kobe, giá hàng chục triệu đồng

Trên thị trường Tết Quý Mão 2023, thịt bò Kobe Nhật Bản xuất hiện tràn ngập trong các hộp quà tặng, loại thượng hạng giá tới hàng chục triệu đồng một hộp.

Chăn nuôi 'có đạo đức', xu thế lạ trong chế biến thực phẩm Việt Nam

Ngoài các tiêu chuẩn về vệ sinh, giờ đây, chăn nuôi động vật cũng cần tuân thủ các nguyên tắc đạo đức. Ngành chế biến thực phẩm đang đặt ra chuẩn cao hơn cho nguyên liệu.

‘Đại bàng’ đổ bộ, bất động sản công nghiệp hưởng lợi

Bất động sản công nghiệp hưởng lợi lớn từ dòng vốn ngoại mà các "đại bàng" đổ vào Việt Nam.

Giá vàng hôm nay 3/12: Tuột mốc 1.800 USD/ounce

Giá vàng thế giới giảm sau khi tăng lên mức cao nhất trong gần 4 tháng. Thị trường chờ đợi công bố báo cáo việc làm tháng 11/2022.

Đề xuất phạt cả người mua hàng giả, hàng nhái

Hàng giả, hàng nhái, hàng vi phạm sở hữu bày bán quá nhiều trên các sàn thương mại điện tử như Lazada hay Shopee... Có ý kiến cho rằng, cần phạt cả người dân cố tình mua hàng giả.

Siberian Wellness - Doanh nghiệp vì cộng đồng năm 2022

Với đóng góp vào sự phát triển bền vững, tạo nên những giá trị lớn tới cộng đồng, Siberian Wellness vừa được Saigon Times vinh danh là “Doanh nghiệp vì cộng đồng - CSR Corporate 2022”.

Giá vàng thế giới lập đỉnh 4 tháng, giá vàng miếng trong nước đi xuống

Giá vàng thế giới hôm nay (2/12) tăng lên ngưỡng quan trọng 1.800 USD/ounce, mức cao nhất trong vòng 4 tháng qua. Còn giá vàng miếng trong nước lại quay đầu đi xuống.

USAID tổ chức hội thảo về ứng dụng và phát triển hydrogen

Sáng 1/12, cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) hợp tác Tổng lãnh sự quán Mỹ tại TP.HCM và Sở Công Thương tổ chức hội thảo "Hydrogen - ứng dụng, công nghệ và phát triển”.

BIDV đồng hành cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa trong chuyển đổi số

BIDV vừa phát triển một danh mục đa dạng các sản phẩm, dịch vụ tài chính số, nhằm giúp DN tiết kiệm thời gian, chi phí và dễ dàng tiếp cận các sản phẩm, dịch vụ ngân hàng trong công tác chuyển đổi số tại DN.