Mỗi ngày, Tiến sĩ Nguyễn Quang Bảy - Giám đốc Trung tâm Nội tiết và Chuyển hóa, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) đều tiếp nhận nhiều bệnh nhân mắc sai lầm trong điều trị mỡ máu, trong đó phổ biến nhất là không xác định rõ các chỉ số này như thế nào.

Bác sĩ Bảy cho biết, xét nghiệm mỡ máu thường gồm 4 chỉ số chính: Cholesterol toàn phần, LDL-Cholesterol (LDL-C), HDL-Cholesterol (HDL-C) và Triglyceride (TG).

Nếu đánh giá nguy cơ tim mạch một cách đơn giản, người bệnh nên quan tâm trước hết đến LDL-C, sau đó là HDL-C và Triglyceride.

Mỡ máu xấu

Chỉ số LDL-C thường được gọi là “cholesterol xấu”. Có thể hình dung LDL-C như những “xe chở cholesterol” lưu thông trong máu. Khi chỉ số này quá cao, cholesterol dễ tích tụ tại thành động mạch, lâu ngày hình thành các mảng xơ vữa, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Khi đọc kết quả xét nghiệm mỡ máu, mọi người hãy nhìn LDL-C đầu tiên nếu thường càng thấp càng tốt đối với nguy cơ tim mạch. Chỉ số mục tiêu không giống nhau ở tất cả mọi người mà phụ thuộc vào nguy cơ tim mạch của từng người.

20210330_xet nghiem mau (2).png
Các chỉ số mỡ máu có ảnh hưởng khác nhau tới sức khỏe. Ảnh: BVCC.

Mỡ máu tốt

HDL-C thường được gọi là “cholesterol tốt” vì tham gia vận chuyển cholesterol từ các mô về gan để xử lý. Chỉ số này thấp thường đi kèm nguy cơ tim mạch và rối loạn chuyển hóa cao hơn.

Tuy nhiên, khác với LDL-C, hiện nay bác sĩ không đặt mục tiêu điều trị HDL-C bằng thuốc chỉ nhằm làm tăng chỉ số này. Người bệnh nên tập trung vào vận động, chế độ ăn lành mạnh, kiểm soát cân nặng và kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

Triglyceride

Triglyceride là một dạng chất béo khác trong máu. Triglyceride tăng thường liên quan đến thừa cân, béo phì, ăn nhiều đường và tinh bột tinh chế, uống rượu, đái tháo đường kiểm soát kém và một số bệnh lý khác.

Triglyceride từ 150 mg/dL (1,7 mmol/L) trở lên được xem là tăng. Khi chỉ số này tăng rất cao, đặc biệt trên 5,6 mmol/L, nguy cơ viêm tụy cấp tăng lên.

Thành phần này cũng liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch nhưng trong nhiều trường hợp, vai trò đối với nguy cơ xơ vữa thấp hơn so với LDL-C.

Theo Tiến sĩ Bảy, việc điều trị tăng triglyceride trước hết cần tập trung vào thay đổi lối sống, trong đó chú ý chế độ ăn, tăng vận động và đặc biệt là bỏ rượu.

Cholesterol toàn phần

Tiến sĩ Bảy cho biết thêm, chỉ số xét nghiệm cholesterol thường được xếp đầu tiên trong bảng kết quả xét nghiệm nên nhiều người chỉ nhìn vào con số này để quyết định có cần dùng thuốc mỡ máu hay không.

Thực tế, cholesterol toàn phần là tổng lượng cholesterol trong các loại lipoprotein khác nhau, bao gồm cả cholesterol “xấu” và “tốt”. Vì vậy, chỉ dựa vào chỉ số này là chưa đủ để đánh giá nguy cơ tim mạch hoặc quyết định điều trị.

Một người có cholesterol toàn phần không cao vẫn có thể có LDL-C cao và cần điều trị tích cực. Ngược lại, người có cholesterol toàn phần cao có thể do HDL-C cao trong khi LDL-C không cao, khi đó chưa chắc đã cần điều trị bằng thuốc.

Một vấn đề khác được bác sĩ Bảy cảnh báo là vì thiếu kiến thức hoặc muốn tiết kiệm chi phí, nhiều người chỉ xét nghiệm cholesterol toàn phần và Triglyceride mà bỏ qua LDL-C và HDL-C.

Việc xét nghiệm và điều trị mỡ máu cũng cần được cá thể hóa. Không nên chỉ nhìn một con số cholesterol toàn phần rồi tự kết luận rằng mình đã “hết mỡ máu” hoặc không còn cần thuốc.