
Câu hỏi 'cân não': Buông không?
Các bác sĩ Khoa Bệnh lý Mạch máu Não, Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM) tiếp nhận nam thanh niên 27 tuổi bị đột quỵ. Ê-kíp đứng trước một quyết định khó khăn khi bệnh nhân đã vượt xa mốc 24 giờ - khoảng thời gian thường được xem là “cửa sổ vàng” trong chỉ định lấy huyết khối cơ học.
Kết quả khảo sát tưới máu não cho thấy một cơ hội khác: vùng lõi nhồi máu mới khoảng 21ml trong khi có tới 37ml mô não vẫn còn khả năng hồi phục.
Sự khác biệt giữa thời gian khởi phát và tình trạng thực tế của mô não khiến ê-kíp phải cân nhắc rất kỹ.
PGS Nguyễn Huy Thắng, Trưởng Khoa Bệnh lý Mạch máu Não cùng các đồng nghiệp nhìn nhau và đặt ra câu hỏi: Có buông tay với trường hợp này hay không?
Các bác sĩ cặn kẽ giải thích với gia đình người bệnh về cơ hội và những nguy cơ có thể xảy ra trước khi tiến hành can thiệp lấy huyết khối.
Động mạch não giữa bên trái của bệnh nhân được tái thông thành công. Điều bất ngờ là khả năng phục hồi của anh rất tốt. Chỉ 10 ngày sau can thiệp, chàng trai 27 tuổi đã có thể tự đi lại gần như bình thường.

Theo PGS Thắng, ca bệnh cho thấy thời gian khởi phát đột quỵ là yếu tố đặc biệt quan trọng nhưng không phải lúc nào cũng phản ánh đầy đủ mức độ tổn thương não.
“Có những bệnh nhân đã qua mốc thời gian điều trị thông thường nhưng mô não vẫn còn khả năng cứu được. Vì vậy, việc đánh giá bằng hình ảnh học, đặc biệt là hình ảnh mạch máu và tưới máu não, có thể xác định những trường hợp còn cơ hội điều trị”, bác sĩ Thắng phân tích.
Đột quỵ nhẹ ở người trẻ có thể diễn tiến nặng
Trường hợp của nam thanh niên trên cho thấy một vấn đề đáng lưu ý: Đột quỵ ban đầu có thể biểu hiện tương đối nhẹ nhưng phía sau vẫn là tình trạng tắc mạch lớn và nguy cơ diễn tiến nặng.
Vì vậy, những bệnh nhân có biểu hiện đột quỵ nhẹ nhưng nghi ngờ tắc mạch lớn cần được đánh giá bằng hình ảnh mạch máu và tưới máu não để xác định nguy cơ cũng như khả năng hưởng lợi từ lấy huyết khối cơ học.
PGS Thắng cho biết đột quỵ ở người trẻ đang trở thành vấn đề được quan tâm trên toàn thế giới. Trước đây, đột quỵ thường được xem là căn bệnh chủ yếu gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt từ 60 tuổi trở lên. Tuy nhiên, những năm gần đây, tỷ lệ người trẻ đột quỵ gia tăng.
Theo chuyên gia, các yếu tố nguy cơ đột quỵ có thể chia thành hai nhóm. Một số yếu tố không thể thay đổi như tuổi tác, giới tính và chủng tộc. Trong đó, tuổi càng cao thì nguy cơ đột quỵ càng lớn.
Ngược lại, phần lớn các yếu tố nguy cơ khác có thể kiểm soát được. Hơn 90% trường hợp đột quỵ có liên quan đến các yếu tố nguy cơ có thể thay đổi. “Tăng huyết áp có thể kiểm soát về mức mục tiêu, đái tháo đường có thể kiểm soát đường huyết, rối loạn lipid máu có thể điều trị để đưa cholesterol xấu về mức phù hợp”, PGS Thắng nói.
Tuy nhiên, lối sống hiện đại khiến người trẻ tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ sớm hơn. Chế độ ăn dư thừa năng lượng, nhiều tinh bột, đường; tình trạng ít vận động, ngồi lâu trước máy tính làm gia tăng thừa cân, béo phì và các rối loạn chuyển hóa.
Bên cạnh đó, hút thuốc lá và sử dụng các chất gây nghiện cũng làm trầm trọng nguy cơ tổn thương mạch máu.
Trong sáng 3/9, Khoa Bệnh lý Mạch máu Não đang điều trị cho 250 bệnh nhân trong đó có người trẻ. Vì vậy, bác sĩ Thắng khuyến cáo bất cứ ai cũng cần nhận diện và kiểm soát sớm các yếu tố nguy cơ.

