Tại các vùng biên giới, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn và trình độ dân trí không đồng đều, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Những năm qua, lực lượng Bộ đội Biên phòng (BĐBP) trên cả nước đã thực hiện một cuộc "cách mạng" trong phương thức tiếp cận. Thay vì những buổi họp tập trung nặng về đọc văn bản, các đơn vị đã chuyển sang hướng lấy người dân làm trung tâm, biến những điều luật khô khan thành hơi thở của đời sống bản làng.
Mỗi vùng miền, mỗi địa bàn lại có một cách làm sáng tạo riêng. Tại Đồn Biên phòng Hoành Mô (Quảng Ninh), mô hình “Tổ tuyên truyền lưu động” đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Các chiến sĩ kết hợp loa kéo, máy chiếu và các tiểu phẩm sân khấu hóa để “kể” chuyện pháp luật ngay tại sân nhà văn hóa hay dưới những hiên nhà sàn. Với phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng hộ”, pháp luật không còn xa lạ mà trở nên gần gũi như những câu chuyện thường nhật.
Lên đến vùng cao như Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai, nơi đồng bào dân tộc thiểu số chiếm đa số, BĐBP đã linh hoạt triển khai các “Câu lạc bộ pháp luật vùng cao” và “Góc pháp luật tại bản”. Tại đây, các cán bộ biên phòng trực tiếp sử dụng tiếng Hà Nhì, Mông, Dao để tuyên truyền. Việc dùng tiếng mẹ đẻ của bà con giúp xóa bỏ rào cản ngôn ngữ, khiến những quy định về biên giới, ma túy hay hôn nhân gia đình được thẩm thấu tự nhiên hơn.
Đặc biệt, việc ứng dụng chuyển đổi số như quét mã QR để tra cứu thủ tục hành chính hay lập nhóm Zalo kết nối giữa Đồn biên phòng với nhân dân đã tạo ra một mạng lưới thông tin thông suốt, kịp thời.
Không chỉ ở đất liền, tại các tuyến biên giới biển, BĐBP lại tập trung vào các "điểm nóng" như Luật Thủy sản và phòng, chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU). Các mô hình “Tổ tự quản thôn, ấp”, “Tổ hòa giải cộng đồng” hay “Tổ tư vấn pháp luật” đóng vai trò là "cánh tay nối dài" của lực lượng biên phòng. Thành viên của các tổ này không chỉ tuyên truyền trên bến cá, bãi neo đậu mà còn trực tiếp tham gia giải quyết mâu thuẫn, tranh chấp nhỏ ngay tại cơ sở, ngăn chặn từ sớm các vấn đề gây mất an ninh trật tự.
Hiệu quả của việc đổi mới tuyên truyền được minh chứng bằng những con số cụ thể. Trong giai đoạn 2021-2025, các đơn vị BĐBP toàn tuyến đã tổ chức tuyên truyền tập trung được 168.566 buổi cho hơn 5,3 triệu lượt người. Bên cạnh đó là hơn 924.000 lượt người được tuyên truyền nhỏ lẻ và hơn 161.000 giờ phát thanh qua hệ thống loa biên phòng. Những con số này cho thấy một độ phủ thông tin khổng lồ, bền bỉ và xuyên suốt.
Thành quả lớn nhất chính là sự thay đổi trong nhận thức dẫn đến những hành động tích cực của người dân. Công tác vận động đã giúp 11.931 học sinh quay trở lại trường. Đồng thời, lực lượng cũng đã vận động được hơn 12.500 hộ dân không di cư tự do, giúp ổn định quy hoạch dân cư và phát triển kinh tế tại chỗ.
Về mặt an ninh, nhờ tinh thần "mỗi người dân là một cột mốc sống" được khơi dậy qua các buổi tuyên truyền, bà con đã trở thành "tai mắt" tin cậy của bộ đội. Người dân đã chủ động cung cấp thông tin, giúp vận động thu nộp 3.756 khẩu súng tự tạo, triệt phá hơn 5.128 m2 diện tích trồng cây thuốc phiện. Đặc biệt, quần chúng nhân dân đã tham gia tố giác 2.853 vụ với 7.744 đối tượng, giúp lực lượng chức năng giải quyết dứt điểm hơn 1.000 vụ việc phức tạp về an ninh nông thôn, dân tộc và tôn giáo.
Có thể khẳng định, “giảm nghèo thông tin” chính là khâu đột phá trong giảm nghèo bền vững ở khu vực biên giới. Và trong hành trình đó, BĐBP giữ vai trò tiên phong, bền bỉ “gieo chữ, gieo luật”, nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin của nhân dân. Khi người dân có đủ thông tin, hiểu và chấp hành pháp luật, họ không chỉ vươn lên phát triển kinh tế mà còn trở thành lực lượng quan trọng trong bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.
.svg){kind=icon}
