Gỡ “điểm nghẽn” hạ tầng, đưa công nghệ đến tận bản làng
Trên những dải đất biên thùy của Lai Châu, cái nghèo từng gắn liền với sự thiếu hụt thông tin. Không sóng điện thoại, không Internet, người dân chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm, phụ thuộc vào hỗ trợ từ bên ngoài. Nhận diện rõ “điểm nghẽn” này, BĐBP tỉnh đã xác định muốn “xóa mù số” thì trước hết phải giải bài toán hạ tầng.
Ban Chỉ huy BĐBP tỉnh đã chủ động tham mưu UBND tỉnh ban hành các giải pháp mang tính căn cơ, phối hợp với các nhà mạng như Viettel, Vinaphone triển khai phủ sóng viễn thông tại các địa bàn khó khăn, quyết tâm xóa bỏ các “vùng lõm” sóng. Nhờ đó, nhiều bản làng trước đây gần như “trắng thông tin” đã có thể kết nối Internet ổn định.
Song song với đó, lực lượng Biên phòng triển khai hỗ trợ thiết bị đầu cuối cho người dân. Dịp Tết Bính Ngọ 2026, 1.081 hộ nghèo được trao tặng điện thoại thông minh. Đại tá Nguyễn Văn Hưng, Chính ủy BĐBP tỉnh, nhấn mạnh: Việc hỗ trợ thiết bị nhằm giúp người dân chủ động tiếp cận thông tin, hiểu chính sách và học hỏi cách làm kinh tế hiệu quả.
Từ hạ tầng đến thiết bị, công nghệ từng bước được “bình dân hóa”, trở nên gần gũi với đời sống của đồng bào vùng biên.
“Cầm tay chỉ việc”, hình thành hệ sinh thái số sát thực tiễn
Không dừng ở việc trao tặng điện thoại, BĐBP Lai Châu đặc biệt chú trọng cách làm phù hợp với đặc thù địa bàn, lấy người dân làm trung tâm. Cán bộ, chiến sĩ trực tiếp xuống từng thôn, bản, tổ chức các “lớp học số” ngay tại ruộng nương, gốc cây, hướng dẫn bà con sử dụng điện thoại thông minh, truy cập Internet, quét mã QR, tham gia các nhóm Zalo cộng đồng.
Từ cách tiếp cận gần dân, dễ hiểu, nhiều mô hình chuyển đổi số đã được triển khai hiệu quả. Tiêu biểu là mô hình “Thầy giáo quân hàm xanh - Đẩy nhanh chuyển đổi số”, giúp người dân từng bước làm chủ công nghệ. Mô hình “Hòm thư điện tử tố giác tội phạm ẩn danh” cho phép người dân cung cấp thông tin, tố giác tội phạm thông qua mã QR, vừa thuận tiện vừa bảo đảm an toàn.
Cùng với đó, mô hình “thư viện pháp luật số” giúp người dân tra cứu, học tập, tuyên truyền và chấp hành pháp luật.
Ở lĩnh vực kinh tế, BĐBP hướng dẫn người dân quảng bá, tiêu thụ sản phẩm trên nền tảng số, từng bước tiếp cận thương mại điện tử. Những buổi livestream bán nông sản, những bài đăng giới thiệu đặc sản địa phương đã xuất hiện ngay tại các bản vùng cao – điều trước đây khó hình dung.
Các mô hình không triển khai rời rạc mà được kết nối thành một hệ sinh thái chuyển đổi số toàn diện, từ nâng cao nhận thức, bảo đảm an ninh đến phát triển sinh kế. Điểm chung là tận dụng nền tảng phổ biến, chi phí thấp, dễ sử dụng, kết hợp chặt chẽ với phương châm “bám dân, gần dân, hiểu dân” của BĐBP.
Thực tiễn cho thấy, hiệu quả lớn nhất của “xóa mù số” không nằm ở công nghệ, mà ở sự thay đổi trong tư duy và hành động của người dân.
Từ chỗ thụ động, trông chờ, bà con đã biết chủ động cập nhật thông tin qua điện thoại thông minh. Các nhóm Zalo bản làng trở thành kênh thông tin nhanh chóng về giá nông sản, lịch tiêm phòng, chủ trương, chính sách. Người dân có thể tra cứu kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi trên Internet, áp dụng vào thực tế sản xuất.
Trong lĩnh vực an ninh, mô hình “Hòm thư điện tử tố giác tội phạm ẩn danh” đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Nhiều tin báo có giá trị được cung cấp kịp thời, hỗ trợ lực lượng chức năng đấu tranh với tội phạm, ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật. Mỗi người dân dần trở thành một “tai mắt” trên không gian số, góp phần giữ vững an ninh biên giới.
Ở góc độ kinh tế, việc tiếp cận công nghệ đã mở ra hướng đi mới cho sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Nhiều hộ dân bước đầu biết bán hàng trực tuyến, quảng bá đặc sản địa phương, tăng thêm thu nhập. Quan trọng hơn, người dân hiểu rằng muốn thoát nghèo bền vững thì phải chủ động tiếp cận tri thức, thay đổi cách làm.
“Xóa mù số” vì thế không chỉ là câu chuyện công nghệ, mà là quá trình nâng cao dân trí, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng biên và khu vực trung tâm.
Có thể khẳng định, những cách làm sáng tạo của BĐBP Lai Châu đang góp phần tạo chuyển biến căn bản trong đời sống vùng biên. Khi mỗi người dân trở thành một “công dân số”, biên giới không chỉ vững về quốc phòng mà còn mạnh về tri thức, tạo nền tảng bền vững cho phát triển kinh tế - xã hội và củng cố thế trận lòng dân nơi phên dậu Tổ quốc.
.svg){kind=icon}
