Sáng 28/10, phát biểu giải trình cuối phiên thảo luận của Quốc hội về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư là nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm.

Bộ trưởng nhấn mạnh trong dự thảo luật, nội dung thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia công cộng đảm bảo tuân thủ theo Hiến pháp, thể chế hóa Nghị quyết số 21 và các nghị quyết khác; đảm bảo chặt chẽ, không lạm dụng việc thu hồi đất và không gây khó khăn cho việc triển khai các dự án.

W-Trịnh Việt Hùng _0877.jpg
Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu giải trình

Dự thảo đã thể chế rõ quan điểm chuyển tư duy từ “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống cho người dân khi nhà nước thu hồi đất” tại Nghị quyết số 21 của Trung ương, bảo đảm cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế của người có đất ở bị thu hồi.

Cụ thể, người dân được bồi thường bằng đất có cùng mục đích sử dụng với mục đích thu hồi, đất khác, nhà ở hoặc bồi thường bằng tiền; được ưu tiên bố trí tái định cư tại chỗ đối với các dự án đô thị; được hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang phần diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi.

Trường hợp người sử dụng đất có nhu cầu thu hồi phần diện tích còn lại thì cơ quan có thẩm quyền xem xét, quyết định. Khu tái định cư được bố trí nhiều cấp nhà, mức diện tích phù hợp với mức bồi thường và khả năng chi trả, đảm bảo đầy đủ hạ tầng an sinh, xã hội.

Đồng thời, dự thảo quy định rõ việc hoàn trả kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước theo hướng ngân sách nhà nước hoàn trả toàn bộ bằng hình thức trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, phần còn lại được tính vào chi phí đầu tư của dự án; trường hợp dự án chấm dứt hoạt động thì được Nhà nước hoàn trả phần ứng trước.

Về giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất, Bộ trưởng chia sẻ các ý kiến cơ bản thống nhất với việc dự thảo luật đã phân định rõ các trường hợp giao đất, cho thuê đất phải đấu giá, đấu thầu và các trường hợp không phải đấu giá, đấu thầu, thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất.

Về tài chính đất đai và giá đất, dự thảo luật tiếp tục quy định Nhà nước quyết định giá đất; giá đất được xác định theo bảng giá và hệ số điều chỉnh giá đất (không quy định giá đất cụ thể).

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cho biết, bảng giá đất và hệ số điều chỉnh giá đất được HĐND cấp tỉnh ban hành, áp dụng từ ngày 1/1/2028. Việc xác định giá đất đối với các dự án lấn biển được tiếp tục thực hiện theo quy định tại Nghị quyết số 254/2024/QH15 của Quốc hội. Kể từ ngày 1/1/2028, việc này sẽ thực hiện đồng bộ theo các quy định mới của luật là xác định giá đất theo bảng giá và hệ số điều chỉnh giá đất.

Với quy định về công chứng, chứng thực, dự thảo luật giao Chính phủ quy định loại hợp đồng thực hiện quyền của người sử dụng đất phải công chứng, chứng thực phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu về quản lý đất đai. Theo Bộ trưởng, quy định này vừa bảo đảm đúng tinh thần Nghị quyết số 66 của Bộ Chính trị, vừa tạo tính chủ động, linh hoạt, giảm thủ tục tuân thủ của người dân, phù hợp với lộ trình chuyển đổi số và kết nối liên thông dữ liệu và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Về cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, dự thảo luật đã quy định mỗi thửa đất được gắn một mã định danh duy nhất, thống nhất trên phạm vi cả nước, làm cơ sở tham chiếu cho các mã định danh trong các cơ sở dữ liệu quốc gia.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nêu rõ khi dữ liệu đất đai đã “đúng, đủ, sạch, sống” thì người dân đi thực hiện thủ tục hành chính sẽ đơn giản, thuận lợi. Cơ quan, người có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính không được yêu cầu cung cấp thành phần hồ sơ đã có trong cơ sở dữ liệu đất đai được công bố; việc thông báo cung cấp bổ sung hồ sơ (nếu có) chỉ được thực hiện một lần.