Tạo bước chuyển biến mạnh mẽ về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ
Công điện 38 về tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 5/5 được đánh giá như một tín hiệu mạnh mẽ khẳng định tinh thần thượng tôn pháp luật và cam kết của Việt Nam trong việc siết chặt thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
Thực tế, theo đánh giá của Thủ tướng Chính phủ, mặc dù công tác đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã có nhiều chuyển biến tích cực; song việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam vẫn diễn biến phức tạp ở một số lĩnh vực, địa phương, gây tác động, ảnh hưởng lớn đến môi trường đầu tư, kinh doanh, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, tổ chức có liên quan...
Trong bối cảnh đó, công điện 38 ra đời và được tổ chức triển khai hiệu quả sẽ tạo bước chuyển biến mạnh mẽ, nâng cao hiệu quả thực chất công tác đấu tranh phòng, chống xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, lành mạnh và nâng cao uy tín quốc gia trong hội nhập quốc tế.
Với 30 năm kinh nghiệm quốc tế trong lĩnh vực hoạt hình và truyền thông số, ông Ricardo Arce, Chủ nhiệm bộ môn Thiết kế (Truyền thông số) tại Đại học RMIT Việt Nam, nhận định công điện 38 là “một bước củng cố cần thiết”.
Từ kinh nghiệm nghề nghiệp, giảng viên Đại học RMIT Việt Nam, ông Christian Berg cho rằng khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn thực thi về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ hiện vẫn còn khá lớn.
“Với tư cách là một nhiếp ảnh gia làm việc tại Việt Nam, tôi đã nhiều lần chứng kiến hình ảnh của mình bị các trang web thương mại sử dụng mà không ghi nguồn, không trả phí hay xin phép. Kiểu vi phạm này khá phổ biến, được nhiều người biết đến nhưng thường không được giải quyết triệt để. Các nhà sáng tạo cá nhân tại Việt Nam hiếm khi có đủ nguồn lực và hỗ trợ pháp lý để tự theo đuổi các vụ việc này”, ông Christian Berg chia sẻ thêm.
Nhìn nhận việc bảo vệ sở hữu trí tuệ có ý nghĩa quan trọng với toàn bộ ngành công nghiệp số của Việt Nam, chuyên gia Ricardo Arce đưa ra một số khuyến nghị thực tiễn cho các nhà sáng tạo nội dung số hoạt động tại Việt Nam.
Cụ thể, các nhà sáng tạo nên đăng ký bản quyền chính thức và lưu giữ bằng chứng về nguồn gốc, quyền sở hữu cũng như quá trình tạo ra nội dung; nên tham gia các hiệp hội ngành nghề nhằm củng cố cộng đồng sáng tạo và tiếp cận các nguồn lực, thông tin, hoạt động vận động chính sách và đại diện quyền lợi liên quan.
Bên cạnh đó, các nhà sáng tạo cần hiểu rằng công điện 38 “hoạt động như một con đường 2 chiều”. Công điện không chỉ thúc đẩy việc sử dụng công bằng các sản phẩm sáng tạo, giúp nghệ sĩ, nhà thiết kế, nhà văn, nhạc sĩ và tất cả những người tham gia hệ sinh thái công nghiệp sáng tạo được hưởng lợi từ tác phẩm của mình; mà còn thúc đẩy tất cả các bên trong chuỗi giá trị, từ nhà sáng tạo đến chủ sở hữu bản quyền tham gia chủ động và có tổ chức để hệ thống vận hành hiệu quả. Ví dụ, việc nhà sáng tạo nội dung sử dụng phần mềm có bản quyền trong quá trình sáng tạo cũng là cách để làm gương.
“Các nhà sáng tạo và các bên trong ngành nên xem việc tăng cường thực thi sở hữu trí tuệ là một cơ hội để nâng cao hiện diện và vị thế quốc tế thông qua việc lan tỏa các giá trị văn hóa Việt Nam phong phú, đồng thời phát triển mạnh mẽ hơn văn hóa số và chủ quyền số trong nước”, chuyên gia Đại học RMIT Việt Nam nêu quan điểm.
Đề xuất cung cấp kiến thức về sở hữu trí tuệ cho học sinh, sinh viên
Tại công điện 38, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức ngay các cuộc kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền chương trình máy tính tại các doanh nghiệp và bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường mạng, với yêu cầu tập trung xử lý ngay hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định các vụ việc vi phạm nghiêm trọng, bảo đảm số vụ việc được xử lý tăng ít nhất 20% so với tháng 5 năm ngoái.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch còn có trách nhiệm chỉ đạo các cơ quan truyền thông, báo chí tăng cường thông tin, tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp, cộng đồng và toàn xã hội nhận diện, đấu tranh, phòng, chống, ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, góp phần thực hiện nghiêm quy định pháp luật và nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ.
Trao đổi với phóng viên VietNamNet, chuyên gia Christian Berg cho rằng: Những nội dung về bảo vệ sở hữu trí tuệ cần được đề cập trên các phương tiện truyền thông, có thể tập trung vào các cá nhân hoặc doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi vi phạm bản quyền. Công chúng thường phản hồi tích cực hơn với những câu chuyện cụ thể hơn là những khái niệm trừu tượng.
Cũng liên quan đến câu chuyện tuyên truyền, giảm nghèo thông tin về bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, chuyên gia Ricardo Arce nhấn mạnh: Việc nâng cao hiểu biết và tôn trọng sở hữu trí tuệ nói chung sẽ củng cố ngành công nghiệp sáng tạo của Việt Nam về lâu dài trên phạm vi toàn cầu.
Cũng theo đề xuất của ông Ricardo Arce, việc nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ cần được thực hiện sớm và rộng khắp trong xã hội và các ngành nghề; cần đưa vấn đề này vào chương trình học phổ thông cùng với các chủ đề khác về kỹ năng số.
Việc truyền tải kiến thức không cần đặt nặng vào vấn đề pháp lý mà cần cho người trẻ hiểu biết cơ bản rằng các sản phẩm sáng tạo (bao gồm phần mềm) đều có giá trị và là một phần quan trọng trong sự phát triển văn hóa, đổi mới sáng tạo của đất nước. Việc tôn trọng bản quyền sản phẩm sáng tạo cũng hỗ trợ người làm công việc sáng tạo duy trì sinh kế.
Với các sinh viên ở cấp đại học, cần cung cấp cho họ kiến thức cơ bản về sở hữu trí tuệ, để họ có được sự tôn trọng với bản quyền. Còn nhân sự trong các công ty hoạt động chuyên nghiệp, việc đào tạo không nên mang tính ép buộc mà tập trung vào đạo đức và sự hiểu biết về ý nghĩa của việc tôn trọng sản phẩm công việc của người khác. “Những cách tiếp cận này sẽ góp phần vào việc thực hành công bằng và thực thi hiệu quả quyền sở hữu trí tuệ”, chuyên gia Ricardo Arce chia sẻ.
.svg){kind=icon}
