Trong 18 tân thủ khoa đầu vào đạt điểm xét tuyển tuyệt đối 30/30 tại Trường ĐH Sài Gòn, có tới 17 thí sinh chọn ngành Sư phạm Toán, một thí sinh chọn Sư phạm Hóa học.
Theo thông báo kết luận mới đây của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Bộ GD-ĐT được giao rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên theo hướng chấm dứt tình trạng đào tạo sư phạm ở các trường không phải trường sư phạm, không đảm bảo chất lượng.
Nhà nước sẽ tập trung nguồn lực phát triển một số trường đại học sư phạm trọng điểm với các tiêu chí rõ ràng, được đầu tư bài bản, bảo đảm ba trụ cột gồm đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ. Chương trình, đầu ra đào tạo giáo viên cũng được yêu cầu chuẩn hóa, áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống.
Quy hoạch không chỉ có trường sư phạm
Theo Quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050 được Thủ tướng phê duyệt tháng 3/2025, mạng lưới đào tạo giáo viên được quy hoạch quy mô 180.000-200.000 người học với khoảng 48-50 cơ sở giáo dục đại học.
Trong đó, nhóm chủ chốt gồm hai trường đại học sư phạm trọng điểm và 12 cơ sở giáo dục đại học khác, dự kiến đảm nhận khoảng 64% quy mô đào tạo giáo viên. Khoảng 30% thuộc các trường đại học trực thuộc UBND cấp tỉnh và một số cơ sở công lập có truyền thống đào tạo sư phạm. Số còn lại dành cho các trường có thế mạnh về công nghệ, nông lâm, ngôn ngữ, thể dục thể thao và nghệ thuật để đào tạo giáo viên các ngành đặc thù.
Quy hoạch định hướng nâng cấp Trường ĐH Sư phạm Hà Nội và Trường ĐH Sư phạm TPHCM thành hai cơ sở giáo dục đại học trọng điểm quốc gia về sư phạm. Các trường sư phạm đặc thù và cao đẳng sư phạm được xem xét sáp nhập, tổ chức lại; các trường đại học sư phạm kỹ thuật được định hướng chuyển thành cơ sở đa ngành, tập trung vào công nghệ và kỹ thuật.
Các trường đang đào tạo cả sư phạm và ngoài sư phạm
Trong số 14 cơ sở chủ chốt về đào tạo giáo viên, nhiều trường đồng thời đào tạo các ngành ngoài sư phạm. ĐH Cần Thơ, Trường ĐH Quy Nhơn, Trường ĐH Đà Lạt, Trường ĐH Vinh, Trường ĐH Tây Nguyên và Trường ĐH Đồng Tháp đều là những cơ sở đào tạo đa ngành.
Ngoài ra, nhiều trường đại học địa phương như Trường ĐH Hải Phòng, Trường ĐH Hồng Đức, Trường ĐH Hùng Vương, Trường ĐH Thủ đô Hà Nội, Trường ĐH Hạ Long, Trường ĐH Phạm Văn Đồng, Trường ĐH Phú Yên, Trường ĐH Sài Gòn cũng tham gia đào tạo giáo viên.
Nhóm trường đại học đặc thù cũng tham gia đào tạo giáo viên như Sư phạm Kỹ thuật TPHCM, Sư phạm Kỹ thuật Hà Nội, Sư phạm Thể dục Thể thao Hà Nội, Sư phạm Thể dục Thể thao TPHCM và Sư phạm Nghệ thuật Trung ương.
Có nên đóng các ngành ngoài sư phạm ở trường sư phạm?
Theo PGS Nguyễn Kim Hồng, nguyên Hiệu trưởng Trường ĐH Sư phạm TPHCM, nếu đã xác định chỉ các trường sư phạm mới được đào tạo giáo viên thì cần đặt vấn đề tổ chức lại toàn bộ hệ thống. Những trường sư phạm quy mô nhỏ, năng lực hạn chế có thể tính đến phương án sắp xếp, thu gọn. Cùng với đó, các trường sư phạm nên tập trung đào tạo giáo viên và có thể không đào tạo các ngành ngoài sư phạm. Khi đó, nhà nước có cơ chế đầu tư, bồi dưỡng các trường sư phạm để thực hiện đúng vai trò đào tạo đội ngũ giáo viên cho hệ thống giáo dục.
Đại diện một đại học ở phía Nam nhìn nhận, đào tạo giáo viên khác khá nhiều so với đào tạo một cử nhân chuyên môn thông thường. Một giáo viên Toán không chỉ cần biết Toán mà còn phải biết cách chuyển hóa kiến thức Toán thành hoạt động học tập; hiểu tâm lý học sinh; thiết kế bài giảng; kiểm tra, đánh giá; quản lý lớp học; xử lý các tình huống sư phạm; sử dụng công nghệ, AI và hình thành đạo đức nghề nghiệp.
“Đào tạo giáo viên cần một hệ sinh thái mà không phải trường đại học nào cũng có. Đó là đội ngũ giảng viên có kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn về khoa học giáo dục; trường phổ thông thực hành và mạng lưới trường phổ thông liên kết; môi trường thực tập sư phạm; nghiên cứu về dạy học và giáo dục; phòng thí nghiệm, công nghệ giáo dục; hệ thống đánh giá năng lực nghề nghiệp và mạng lưới cựu sinh viên đang làm giáo viên để phản hồi về chất lượng đào tạo”, ông phân tích.
Theo ông, một trường đại học chỉ có khoa chuyên môn rồi mở thêm ngành sư phạm để tuyển sinh nhưng thiếu những điều kiện trên có nguy cơ đào tạo ra một người “biết môn học” nhưng chưa chắc “biết dạy”. “Đó là lý do việc tập trung nguồn lực cho các trường sư phạm có năng lực là có cơ sở”, ông nói.
Ông ủng hộ việc tập trung đầu tư cho một số trường sư phạm có năng lực, bởi chất lượng đào tạo giáo viên có ảnh hưởng lâu dài đến giáo dục phổ thông. Theo ông, đầu tư trọng điểm không đồng nghĩa với bất bình đẳng nếu nguồn lực được phân bổ dựa trên các tiêu chuẩn rõ ràng và kết quả đào tạo được đánh giá thường xuyên.
Tuy nhiên, ông cho rằng không thể mặc nhiên coi trường trọng điểm đồng nghĩa với chất lượng cao. “Phải hiểu rằng trường được đầu tư trọng điểm vì đạt các tiêu chuẩn nhất định và tiếp tục được đầu tư vì chứng minh được kết quả đào tạo”, ông nhấn mạnh.
Từ góc độ này, ông cho rằng các trường đại học ở địa phương nếu không bảo đảm đủ đội ngũ giảng viên chất lượng cao thì không nên được giao chỉ tiêu đào tạo giáo viên. Ngược lại, cần tiếp tục duy trì và phát triển những cơ sở đã có truyền thống, năng lực đào tạo sư phạm như Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Trường Đại học Sư phạm TPHCM, khoa sư phạm của Trường Đại học Cần Thơ, Trường Đại học Vinh...
“Các trường này đã đào tạo giáo viên bài bản từ lâu và có đội ngũ giảng viên đại học chất lượng. Tôi không đồng ý với việc bỏ đào tạo giáo viên ở các cơ sở này. Tuy nhiên, điều kiện đặt ra là phải bảo đảm chất lượng đào tạo các môn thuộc khối sư phạm và vận hành được hệ thống trường phổ thông thực nghiệm”, ông nói.
Bên cạnh đó, ông cho rằng không nên loại bỏ hoàn toàn việc đào tạo giáo viên trong các cơ sở giáo dục đại học đa ngành, ngoài khối trường sư phạm. Theo ông, mô hình này có những lợi ích riêng, đặc biệt ở sự chuyên sâu về nghiên cứu chuyên ngành.
“Hệ ngoài sư phạm có cái ích lợi của nó. Các cơ sở này đòi hỏi sự chuyên sâu về nghiên cứu và phát triển ứng dụng, qua đó tạo môi trường để giảng viên đại học nghiên cứu, phát triển chuyên môn. Vì vậy, vấn đề không phải là xóa bỏ hoàn toàn mà là phải xác định rõ cơ sở nào đủ điều kiện, năng lực và hệ sinh thái cần thiết thì mới được đào tạo giáo viên”, ông phân tích.
Chủ trương chỉ giao các trường sư phạm đào tạo giáo viên đặt ra câu hỏi lớn về việc xác định thế nào là một “trường sư phạm” trong bối cảnh nhiều cơ sở từng đào tạo sư phạm nay đã trở thành đại học đa ngành.
Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ GD-ĐT trên cơ sở quy hoạch đã được phê duyệt, tiếp tục rà soát, sắp xếp mạng lưới cơ sở đào tạo giáo viên theo hướng thu gọn đầu mối, chấm dứt tình trạng đào tạo sư phạm ở các trường không phải là trường sư phạm.
.svg){kind=icon}
