Phát huy khả năng của người trẻ trong bảo vệ gia đình và cộng đồng
Cách tiếp cận lấy thanh niên, sinh viên làm trung tâm để lan tỏa kiến thức và kỹ năng phòng, chống lừa đảo trực tuyến của chiến dịch CyberZ được nhận định là mang lại lợi ích kép: Vừa phát huy sức trẻ, sự am hiểu công nghệ và khả năng sáng tạo của sinh viên, thanh niên trong truyền thông; đồng thời giúp người dân người dân trên toàn quốc, nhất là các nhóm dân cư ở vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số có thể tiếp cận kiến thức pháp luật về an ninh mạng một cách gần gũi, dễ hiểu và thiết thực.
Phát biểu trong chương trình CyberZ UniTour 2026, một hoạt động trọng tâm của dự án truyền thông cộng đồng “CyberZ - Tiên phong phòng trừ lừa đảo”, diễn ra ngày 11/11 tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Trung tá Lê Anh Tuấn, Phó Trưởng phòng Phòng, chống tội phạm sử dụng không gian mạng, xâm phạm trật tự an toàn xã hội thuộc Cục An ninh mạng (Bộ Công an) lưu ý các định hướng để chương trình tạo được chuyển biến tích cực. Theo đó, bên cạnh việc giúp mỗi sinh viên biết cách xử lý khi gặp dấu hiệu lừa đảo, chương trình cũng cần phát huy khả năng của người trẻ trong việc bảo vệ gia đình và cộng đồng.
“Các bạn sinh viên có sức sáng tạo, khả năng tiếp cận công nghệ và nhiều cách truyền đạt gần gũi với bạn bè cùng trang lứa. Những lợi thế ấy sẽ có ích khi được chuyển thành các việc cụ thể: Giúp cha mẹ kiểm chứng một cuộc gọi, hướng dẫn người thân bảo vệ tài khoản (ngân hàng, mạng xã hội...), nhắc bạn bè thận trọng trước một lời mời có dấu hiệu bất thường”, trung tá Lê Anh Tuấn nêu quan điểm.
Chia sẻ với phóng viên VietNamNet bên lề sự kiện, ông Nguyễn Tất Hồng Dương, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam, Trưởng ban tổ chức chiến dịch CyberZ cho hay: Một vấn đề đáng quan tâm hiện nay là khi cơ hội tiếp cận không gian số ngày càng mở rộng, nguy cơ mất an toàn trên môi trường này cũng lan rộng, nhưng năng lực tự bảo vệ của các nhóm dân cư lại không đồng đều. Đây chính là một dạng khoảng cách số mới, không chỉ thể hiện ở khả năng tiếp cận công nghệ, mà còn ở khả năng nhận diện rủi ro, kiểm chứng thông tin và ứng phó với các mối đe dọa trên không gian mạng.
Cũng theo phân tích của ông Dương, trong khi người dân ở thành thị thuận tiện hơn trong tiếp cận thông tin cảnh báo, kiến thức công nghệ và các kênh hỗ trợ, tại vùng sâu, vùng xa, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt ở một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số, những hạn chế về ngôn ngữ, điều kiện tiếp cận thông tin và kỹ năng số có thể khiến họ gặp bất lợi hơn khi đối diện với các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi.
Đáng lưu ý, các nhóm dân cư kể trên không chỉ đối diện với những thủ đoạn lừa đảo phổ biến, mà còn có nguy cơ trở thành đối tượng bị khai thác khi các dịch vụ số ngày càng đi sâu vào đời sống. Khi người dân dùng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không tiền mặt, nền tảng mạng xã hội hay các ứng dụng thiết yếu, họ cần được trang bị năng lực bảo vệ tương ứng. Nếu quá trình phổ cập công nghệ không đi cùng phổ cập kỹ năng an toàn số, thì chính những người được kỳ vọng hưởng lợi từ chuyển đổi số lại có thể trở thành nhóm dễ bị tổn thương.
Chiến dịch CyberZ giúp lan tỏa kiến thức an toàn mạng trong cộng đồng
Trên cơ sở phân tích những nguy cơ, rủi ro của nhóm dân cư ở vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đại diện Ban tổ chức CyberZ cho rằng: Bảo vệ người dân trên không gian mạng phải được nhìn nhận là một bộ phận của bảo đảm an sinh và công bằng trong chuyển đổi số. Không thể chỉ đưa công nghệ đến với người dân mà phải đồng thời đưa kiến thức, kỹ năng và cơ chế hỗ trợ đến với họ.
Đặc biệt, truyền thông an toàn mạng cũng cần thay đổi cách tiếp cận. Không chỉ cảnh báo chung về những nguy cơ trên môi trường mạng, mà phải giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu, tình huống cụ thể, phù hợp với văn hóa và điều kiện tiếp nhận của từng nhóm dân cư. “Mục tiêu cuối cùng không phải là để người dân nhớ được bao nhiêu thủ đoạn lừa đảo, mà là hình thành được phản xạ an toàn khi đứng trước một tình huống bất thường”, đại diện Ban tổ chức CyberZ thông tin.
Nhấn mạnh tư tưởng xuyên suốt của CyberZ là góp phần hình thành lực lượng công dân số có kiến thức, có kỹ năng và có trách nhiệm với sự an toàn của cộng đồng, ông Nguyễn Tất Hồng Dương điểm ra 3 hoạt động chính của chiến dịch gồm: CyberZ UniTour đưa kiến thức an toàn mạng đến trực tiếp với sinh viên tại các trường đại học; CyberZ Portal tạo nền tảng để kiến thức an toàn số được tiếp cận thường xuyên, liên tục; CyberZ Challenge khuyến khích sinh viên biến kiến thức thành những sản phẩm truyền thông có sức lan tỏa.
Đề cập đến cộng đồng dân cư vùng sâu, vùng xa và đồng bào dân tộc thiểu số - nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất với các hoạt động lừa đảo qua mạng, đại diện Ban tổ chức CyberZ cho biết: “Chúng tôi xác định đây là nhóm cần được quan tâm trong định hướng mở rộng hoạt động của CyberZ. Tuy nhiên, để kiến thức thực sự đến được với họ, cần có cách tiếp cận phù hợp hơn với đặc điểm văn hóa, ngôn ngữ, điều kiện tiếp cận công nghệ và nhu cầu thực tế của từng địa bàn. Các sản phẩm truyền thông cần ngắn gọn, trực quan, gắn với những tình huống người dân thường gặp; đồng thời cần phối hợp với nhà trường, tổ chức đoàn thể, chính quyền cơ sở và những người có uy tín tại địa phương để tăng khả năng tiếp nhận và tạo dựng niềm tin”.
.svg){kind=icon}
